Dünyanın en büyük yağmur ormanıyla ilgili gerçekler
Brezilya Amazon Atlası, dünyanın en büyük yağmur ormanını, yaygın stereotiplerden arındırarak bölgenin çeşitli yerli ve geleneksel halklarının bakış açısıyla yeniden tanıtıyor. Atlas, Amazon’un karşı karşıya olduğu çevresel ve toplumsal zorlukları ele alırken, insan ve doğa haklarının korunmasının önemini vurguluyor ve sürdürülebilir, kendi kaderini tayin eden bir gelecek için ilham veriyor.
Haber: Imme Scholz, Marcelo Montenegro, Julia Dolce and Regine Schönenberg – Heinrich Böll Stiftung
Çeviri: Özlem Gürtunca
Sömürgeleştirilmesinden bu yana Amazon bölgesi, yabancı fikirlerin ve arzuların yansıtıldığı bir yüzey görevi görmüş. Brezilya Amazon Atlası ile bölge hakkındaki yaygın stereotipleri yıkmak ve onu çeşitli sakinlerinin bakış açısıyla göstermek istiyoruz.
Portekiz işgalinden bu yana Amazon bölgesi, dışarıdan getirilen projeksiyonların bir kabı olarak hizmet etmiş. Bu, 16. yüzyılda İspanyol kaptan Francisco de Orellana’nın bölgedeki en büyük nehre verdiği, Yunan mitolojisinden türetilen “Amazon” adıyla başladı. Bölgenin diğer takma adlarını da binlerce yıldır ormanda yaşayan ve onu işleyen sakinleri dikkate almamış. Bunlar arasında kolonileştiriciler tarafından verilen “cennetin kapısı” ve ‘Eldorado’ takma adları ile, yüzyıllar sonra yeni kolonileştirmeyi yöneten Brezilya askeri diktatörlüğü (1964-1985) tarafından verilen “yeşil cehennem” takma adı bulunuyor. Bu süre boyunca, yerel halkın uygulamaları ve varlık anlayışları, ister dini eğitim yoluyla ister soykırım aracılığıyla olsun, sürekli olarak baskı altında tutuldu; aynı zamanda toprakları şiddetle ele geçirildi ve özel mülkiyete dönüştürüldü; bu süreç, yıkıcı fikirler veya sözde sürdürülebilir olduğu iddia edilen uygulamalara dayansa da, hâlâ kalkınma idealiyle yoğrulmuş bir şekilde gerçekleşti.
İlerleme vaadi ile iklim krizi arasında
Amazon, çeşitli değişiklikleri takdire şayan bir dirençle entegre ederek kendini dönüştürdü. Ancak, kalkınma yanlısı ilerleme vaatlerinin ardından yeni tehditler ortaya çıkıyor. Madencilik ve altyapı projeleri, tarım endüstrisi üretim modelinin yaygın tek tip ekim uygulamalarıyla birleşerek doğal kaynakları giderek tüketiyor ve Amazon üzerinde kritik bir dönüm noktası oluşturuyor. Bu, tam da kaçınılmaz iklim çöküşüne karşı nihai çözümler arandığı bir dönemde gerçekleşiyor; hem karbon tutma yoluyla hafifletme yöntemleri hem de küresel medeniyet krizine uyum sağlama yolları bu kapsamda değerlendiriliyor.
Sonuç olarak, birçok kişi bölgeye ve sürekli tehdit altında olmalarına rağmen, çok türlü etkileşimler sayesinde Amazon’u korumayı ve ayakta tutmayı başarmış olan yerliler ve geleneksel halklara dikkatlerini yöneltiyor.
İnsanların ve doğanın hakları için
Alman bir siyasi vakıf olarak, 2000 yılında Brezilya’da faaliyetlerimize başladığımızdan beri tüm bu değişiklikleri ve gerilimleri yakından takip ediyoruz. Amazon bölgesindeki direnişle ilgili çeşitli konular, örneğin insan hakları, yerli halkların hakları, biyolojik çeşitlilik, agroekoloji, iklim adaleti ve uçan nehirler hakkında diyaloğu desteklemek ve teşvik etmek istiyoruz.
Nesiller boyu yağmacı ekonomik sektörlerle mücadele eden ve çoğu zaman bu sektörlerin temsilcilerinin elinde yenik düşenlerin rolünü her zaman takdir ediyoruz. Bizim için, bu halkların ve yaşam biçimlerinin savunulması, Amazon’un karşı karşıya olduğu zorluklara çözüm bulmaya yönelik tartışmaların merkezinde olmalı.
Brezilya Amazon Atlası ile, bölge hakkındaki stereotipleri yıkmayı amaçlıyoruz. Bu içerik, Brezilya ve dünyanın dört bir yanındaki insanların Amazon’u yeniden tanımaları için acil bir bakış açısı değişikliğine katkıda bulunmayı amaçlıyor ve bu kez bölgenin çeşitli sakinlerinin bakış açısını içeriyor. Bu amaçla, Amazon’dan akademisyenler, aktivistler ve iletişimcilerden veya on yıllardır bölgede çalışan kişilerden oluşan bir editörler kurulu oluşturduk ve ele alınacak yerel yazarları ve konuları belirledik. Sonuç olarak, bu Atlas’taki 32 makale, çoğunluğu Amazon’un farklı bölgelerinden yazarlar tarafından yazıldı. Bu seçimlerde ırk, etnik köken ve cinsiyet çeşitliliği de dikkate alındı.
Ayrıca, bu atlas Vakıf için bir bakış açısı değişikliğini temsil ediyor: Heinrich Böll Vakfı’nın tamamen Küresel Güney’de tasarlanıp üretilen ilk atlası. Batı bilimciliğine meydan okuyan, yerel bilgi ve bilimle zenginleştirilmiş bir yayın.
Brezilya Amazon Atlası’nın, bölgeye ilişkin bilginin kapısı ve bu muazzam toprakları oluşturan karmaşık ilişkiler hakkında bilgi edinme aracı olmasını umuyoruz. Bundan yola çıkarak, Amazon ve halkları için sürdürülebilir ve kendi kaderini tayin eden bir gelecek teşvik etmek amacıyla, tartışmalar ve diyaloglar başlatmasını ve farklı zorluklara çözümler üretilmesine ilham vermesini umuyoruz.
Amazon bölgesinde düzenlenen ilk COP olan COP 30’un gerçekleştiği bu yılda, bu materyal, bölgenin bin yıllık korumasından sorumlu halkların öncü rolünün, çok taraflı iklim müzakereleri ve nihayetinde gezegenin hayatta kalması için kilit öneme sahip olduğunu vurgulamak için de hizmet edecektir.
Katılan yerel kuruluşlara teşekkür
Editörler kurulu üyeleri olarak olağanüstü katkıları için Aiala Colares, Angela Mendes, Elaíze Freitas, João Paulo Tukano, José Héder Benatti, Karina Penha, Kátia Brasil ve Marcela Vecchione’ye içtenlikle teşekkür ederiz. Bu atlasın oluşturulması sürecinde, özellikle kolektif üretimi için hayati önem taşıyan karmaşık ve hassas epistemolojik tartışmalarda, onların işbirliği vazgeçilmezdi.
Tüm okuyucuları, bu bakış açısı değişikliğine katılmaya ve burada sunulan Amazon ile entelektüel ve duygusal olarak ilgilenmeye davet ediyoruz. Aynı zamanda, Heinrich Böll Vakfı ile işbirliği yapan kuruluşların, ağların, kolektiflerin ve hareketlerin çalışmalarını tanımaya davet ediyoruz. Hepsi Amazon halklarını ve topraklarını savunmak için yorulmadan çalışıyorlar:
- Comitê Chico Mendes
- www.comitechicomendes.org
- @chicomendescomite
- Amazônia Real
- www.amazoniareal.com.br
- @amazoniareal
- Clínica de Direitos Humanos da Amazônia (CIDHA)
- www.cidh.ufpa.br
- @cidhaufpa
- Instituto Mãe Crioula
- www.institutomaecrioula.org
- @imaecrioula
- Centro de Medicina Indígena Bahserikowi
- @centrodemedicinaindigena
- Amazônia de Pé
- www.amazoniadepe.org.br
- @amazoniadepe
- ReExisterra
- www.ppgdstu.propesp.ufpa.br/index.php/br/pesquisa/grupos-de-pesquisa
- @reexisterra
Atlasın ingilizce baskısına buradan ulaşabilirsiniz.