Üreticiden Tüketiciye Dayanışma Ağları: Adil Gıda Topluluğu
Adil Gıda Topluluğu, gıda üretiminden tüketimine kadar adil, ekolojik ve dayanışmacı bir sistemin kurulması için üreticileri, türeticileri, kooperatifleri, şefleri, restoranları ve yerel yönetimleri bir araya getiriyor. Etkinlikler, atölyeler, üretici ziyaretleri ve bilgilendirici yayınlarla gıda sisteminde kalıcı dönüşümler yaratmayı amaçlayan topluluk, sürdürülebilir gıda değer zincirleri oluşturmanın yollarını arıyor.
Yazı: Mehtap Özdemir (Gönüllü İletişim Ekibi)
Fotoğraflar: Bediz Yılmaz (Adil Gıda Topluluğu)
“Başka türlü bir dünya kurmanın yolu başka türlü kentler ve başka türlü topluluklar kurmaktan geçecek” – Adil Gıda Topluluğu İletişim Yürütücüsü – Bediz Yılmaz
Postane inisiyatifi çerçevesinde, inisiyatif kurucusu Yaşar Adanalı’nın önerisiyle ilk adımları atılan Adil Gıda Topluluğu oluşumu, “adil gıda”yı kendine dert edinenlerin birbirlerinden ve adil gıda ile ilgili gelişmelerden haberdar olmasını sağlamak amacıyla kuruldu.

Allianz Sigorta – Culture Nature programı dahilinde hayata geçen ve iletişimini, İstanbul’un tarihi bostanlarından Piyalepaşa Bostanı’nda üretim faaliyetine katkı veren kent çiftçisi ve eğitmen Bediz Yılmaz’ın yürüttüğü Adil Gıda Topluluğu; adil gıda etrafında yerel (kentsel ve kırsal alanda) tarımsal üretimi, paylaşımı, tüketimi ve bilinçlenmeyi desteklemek üzere bir araya geldi.
Adil Gıda Topluluğu inisiyatifi ile üretici ziyaretleri ve ekoloji odaklı geziler, eğitimler, atölyeler gerçekleştiriliyor; podcastler, bültenler ve WhatsApp iletişim grubu aracılığıyla, gıda zincirinin farklı noktalarında bulunan paydaşlar arasında davranış ve iş yapış biçimlerinin kalıcı olarak değişebilmesi hedefiyle iletişim, tanışma, haberleşme ve işbirliği kanalları oluşturulmaya çalışılıyor.
Bu değer zinciri, klasik anlamda sadece bir grup insanın temiz gıdaya erişimi gibi sınırlı odaklı bir yaklaşımla değil kooperatifler, sanatçılar, üreticiler, şefler, restoranlar, okullar, yerel yönetimler, kamu kurumları vb. daha geniş çapta ve çarpan etkisi oluşturacak paydaş grupları dahil edilerek geniş bir çerçevede ele alınıyor. Bu paydaşlar arasında bilgi paylaşımını artırmak, belirli grupların kendi içerisinde ürettiği, artırdığı bilgileri diğer gruplara da ulaştırmak ve onların da faydalanmasına açmak amaçlanıyor.
Güncel bilgilerin paylaşıldığı ve bültenlerin de yer aldığı iletişim platformunda tematik bültenlerin yanı sıra, daha önce yapılmış araştırmalar, raporlar, pratikler ve bilimsel çalışmalar da paylaşılıyor ve böylelikle hali hazırda arşiv niteliğinde bulunan bilgi dağarcığı da güncel iletişim içerisinde yeniden hayat buluyor.
Culture Nature programı kapsamında, permakültür tasarımcısı Evren Yıldırım ile birlikte Yeni Kentlinin Ekolojik Yaşam Rehberi Eğitimi serisinde eğitmen olarak yer alan Bediz Yılmaz, eğitimin kapsamıyla ilgili şunları söylüyor: “Hem kentliler hem de kent artık dönüşmek zorunda. Bu gerçekten hareketle verdiğimiz eğitimde “yeni kentli”nin ne yediği, ürünlerin nereden geldiği, nasıl üretildiği, ne gibi işlemlerden geçtiği konusunda merak duyması, gıda ile ilgili davranışlarına bu düşünce ve soruların eşlik etmesi, mümkünse kendisinin de küçük de olsa bir üretim yapması, ya da yakın çevresinde üretim yapanlarla ilişki kurması gerektiği düşüncesinin yaygınlaştırılmasını amaçlıyoruz.”
Türetici olma kavramı yalnızca, tarım ve gıda ürünlerinin nasıl üretildiği ve tedarik yolları değil aynı zamanda gıda atığını azaltma ve atıklardan kompost yapımı gibi tüm yaşam döngüsünü kapsıyor ve iklim krizi ile mücadele için tüketici olmaktan ziyade katılımcı ve etkin olmayı da içeriyor.
Düzenli buluşmalar ve etkinlikler
Adil Gıda Topluluğu bünyesinde düzenli buluşmalar, üretici ziyaretleri, pazar buluşmaları, paneller, atölyeler, film gösterimleri gibi etkinlikler düzenleniyor. 15 Mart 2025 tarihinde Postane’de gerçekleştirilen Baharı Tohumlarla Karşılıyoruz buluşması ve 13 Nisan 2025 tarihinde İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Cihan Erdönmez rehberliğinde gerçekleştirilecek olan Heybeliada florasını ve ağaçlarının tanıtılacağı yürüyüş, düzenlenen etkinliklerin güncel örneği.
Postane’de 15 Mart’ta gerçekleşen herkese açık ve ücretsiz etkinlik bünyesinde İyi Ekim ile Tohum Paylaşımı yapıldı; “Tohumu Korumak, Geleceği Korumak” ve “Yadigar Tohum Kütüphanesi” söyleşileri gerçekleştirildi. Adil Gıda Üreticileri Pazarı’nın kurulduğu etkinliğe katılanlar, Bediz Yılmaz’ın çevirisini yaptığı “Tohumdan Tohuma” kısa film serisi üzerine Longo Mai Komününden konuklarla bir söyleşiyi de izleme olanağı buldular. Longo Mai’den gelen konuklar, 1973’te Fransa’da kurulan komünün, tarımsal faaliyetlerini ve çeşitli zanaatsal etkinliklerini aktardılar.
Yemekhaneler ile üreticileri buluşturmak…
Adil Gıda Topluluğu olarak gıda değer zinciri içerisinde ürün tedariği yapması ve sofraya ulaştırması gereken restoranlar, okullar, farklı ölçekte kamu veya özel işletmeler gibi yemekhanesi bulunan organizasyonların üretici paydaşlarla doğrudan iletişimini sağlamayı kolaylaştırmak üzerine bir oluşum tasarlamayı hayal ettiklerini söylüyor:
“Bu yapılarla üreticileri buluşturmak için nitelikli bir aracılık gerekiyor. Bu katmanın devamlılığını sağlamak için tedarikçilerin bir kararlılık sergilemesi ve yapının bir işletme mantığı ile kurgulanması, istihdam sağlanması, ilgili kapasitenin hesaplanması, tedarik ve dağıtımının bu kolaylaştırıcı katman ile yürütülmesi mümkün olabilir. Böyle bir katman olmadığı durumda bu tedarikçilerle üreticinin buluşma olasılığı düşük kalmaya devam edecek gibi gözüküyor.”
Yürütülen etkinlikler ve buluşmalar, farklı paydaşları bir araya getirerek kalıcı iş birliklerine zemin hazırlıyor. Türkiye’de de yetiştirilebilecek bir sebze türünü yurt dışından tedarik ederek gıda üretiminde kullanan bir üreticiyle potansiyel bir yetiştiricinin AGT platformu sayesinde tanışmış. Bu tanışıklık neticesinde hem ilgili sebze türü Türkiye’de yetiştirilmeye başlanmış, hem de her iki paydaş için kârlı bir ticari iş birliği kurulmuş, böylece bir ithalat kalemi yerli üretimle karşılanmaya başlamış.
Bediz Yılmaz, Adil Gıda Topluluğu bünyesinde, başarıyla ilerleyen oluşum ve inisiyatifleri desteklemek, iyi uygulamalar, gerçekleştirilmesi hedeflenen girişimler ve fikirleri beslemenin yanı sıra amacına ulaşamamış olanları da gündeme alarak dersler çıkartmak, bu tecrübelerden faydalanmak üzere etkinlikler düzenlemeyi de hedeflediklerini belirtiyor.
Adil Gıda Topluluğu hakkında daha fazla bilgi ve yayımlanmış bültenlere buradan ulaşabilirsiniz.