Etiket Hafiyesi: Palm yağı
Bisküvimizden şampuanımıza kadar pek çok üründe yer alan palm yağı iklim krizinden biyoçeşitlilik kaybına kadar pek çok sorunun da gizli faili.
Hazırlayan: Gülnakış Demiren (Gönüllü İletişim Ekibi)
İllustrasyon: Neval Ergün (Gönüllü İletişim Ekibi)
Palm yağı, gıda ve kozmetik sektöründe yaygın olarak kullanılan; ucuz, işlenmesi kolay ve uzun raf ömrü sağlayan bir bitkisel yağ. Bisküvi, margarin, çikolata, sabun ve şampuan gibi pek çok üründe karşımıza çıkıyor.
Ancak ürün etiketlerinde her zaman açıkça “palm oil” yazmıyor. Çoğu zaman vegetable oil (bitkisel yağ), palm kernel oil, sodium palmate (sabunlarda) ya da hydrogenated vegetable oil (hidrojene bitkisel yağ) ifadeleriyle gizleniyor.
Palm yağı çoğunlukla yüksek sıcaklıklarda rafine ediliyor ve yaklaşık yarısı doymuş yağ asitlerinden oluşuyor. Düzenli ve yüksek tüketim, kolesterolün yükselmesine ve kalp-damar hastalıkları riskinin artmasına yol açıyor.
Endüstriyel palm yağı üretimi ekolojik açıdan da tahribat yaratıyor. Güneydoğu Asya’da yağmur ormanlarının palm yağı tarlalarına dönüştürülmesi biyolojik çeşitliliğin azalmasına yol açıyor. Orangutan gibi türler yaşam alanlarını kaybederken, turbalık alanların yakılması karbon salınımını artırarak iklim krizine katkıda bulunuyor. Buna karşılık RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil) gibi kuruluşlar daha sürdürülebilir üretim standartları geliştirmek için çalışıyor.
Ne Yapabiliriz?
- Etiketlerde “vegetable oil” yazıyorsa kaynağını sorgula, RSPO sertifikalı ürünleri tercih et.
- Palm yağı içeren işlenmiş gıda ve kozmetik yerine sağlığa ve çevreye duyarlı ürünleri tercih et.
- Bebek beslenmesinde palm yağına karşı özellikle dikkatli ol!
- Mümkün olduğunda alternatif bitkisel yağ kullanılan ürünlere yönel.
Kaynakça
Emektar, K., Kantekin Erdoğan, M. N., & Tekin, A. (2020). Bitkisel yağlarda 3-MCPD ve glisidil esterleri oluşumu ve azaltılması. Akademik Gıda, 18(1), 96–104. Dergipark
Duman, E. (2019). Palm yağı ve kardiyovasküler hastalıklar. Türkiye KlinikleriBeslenme ve Diyetetik Dergisi. Dergipark
Carlson, K. M., Curran, L. M., et al. (2013). Carbon emissions from forestconversion by Kalimantan oil palm plantations. Nature Climate Change, 3, 283–287.
WWF (World Wide Fund for Nature). (2016). Living Forests Report: Palm oil and biodiversity loss. WWF International