COP31 Ön Toplantısı Gündemi: Pasifik Ada Ülkelerinin Yeni Enerji Dönüşümü Hedeflerine Yönelik Yatırım İhtiyaçları
Haber: IRENA Çeviri: Sinem Akşen (Buğday Derneği İletişim Gönüllüsü)
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’na (IRENA) göre, küresel enerji dönüşümünün bir sonraki aşamasında elektrifikasyon ve elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi kilit rol oynayacak. Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri’nin (SIDS) ise bu yeni aşamada yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşmakla yetinmeyip daha ileriye gitmesi gerekecek. Söz konusu ülkeler, 2030 yılı için belirledikleri 10 gigavatlık (GW) yenilenebilir enerji kurulu güç hedefini şimdiden aşmış durumda.
Enerji dönüşümünün bir sonraki aşamasında, giderek daha iddialı hale gelen hedeflerin geniş ölçekte hayata geçirilebilmesi için elektrik şebekelerinin ve altyapının geliştirilmesine, kurumsal kapasitenin güçlendirilmesine ve yatırım projelerinin hazırlanmasına daha fazla önem verilmesi gerekiyor.
Modernize edilen ve genişletilen altyapının desteğiyle elektrifikasyonun yaygınlaştırılmasına verilen önem, SIDS’in son dönemde sunduğu Ulusal Katkı Beyanlarında (NDC) giderek daha belirgin hale geliyor. Bu ülkelerin yaklaşık %80’i, son hedef güncelleme döneminde yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi, enerji verimliliği ve ulaşımın elektrifikasyonu alanlarında daha somut hedefler içeren yeni Ulusal Katkı Beyanları’nı sunmuş durumda.
Örneğin Pasifik bölgesinde Tuvalu, 2030 yılına kadar, Vanuatu ve Fiji ise 2035 yılına kadar elektrik üretimlerinin tamamını yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamayı taahhüt ediyor. Samoa, Nauru ve Tonga ise 2035 yılına kadar elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını %70’in üzerine çıkarmayı hedefliyor.
Ulusal Katkı Beyanları’nda yer alan birçok önlemin hayata geçirilmesi, uluslararası finansman, teknik yardım ve kapasite geliştirme desteğine bağlı. IRENA’nın tahminlerine göre, Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri’nin yenilenebilir enerji ve iklim hedeflerine ulaşabilmesi için 2035 yılına kadar 6,1 milyar ABD dolarının üzerinde yatırım yapılması gerekiyor. Bu yatırım ihtiyacının yaklaşık 4,2 milyar ABD dolarlık bölümünün karşılanması ise uluslararası destek ve finansman sağlanmasına bağlı.

Kaydedilen ilerlemeye rağmen Pasifik ada ülkeleri, enerji dönüşümüne yönelik iddialı hedeflerini uygulanabilir ve finansmana uygun somut projelere dönüştürmekte hâlâ zorluklarla karşılaşıyor. Pazarların ve projelerin küçük ölçekli olması, yüksek işlem maliyetleri, proje hazırlığına ayrılan kaynakların yetersizliği, altyapı ve kurumsal kapasite ile ilgili sınırlamalar ile uygun koşullarda uzun vadeli finansmana erişimde yaşanan güçlükler, projelerin hayata geçirilmesini zorlaştırabiliyor.
Bu bağlamda Pasifik ülkelerinin liderleri, nelerin değişmesi gerektiğini şimdiden açıkça ortaya koymuş durumda. 2026 yılında düzenlenen 6. Pasifik Bölgesel Enerji ve Ulaştırma Bakanları Toplantısı’nda (PRETMM6) kabul edilen Manubada Eylem Çağrısı ile ülkeler, daha öngörülebilir finansman imkânları sunulması, kalkınma ortaklarının desteğinin Pasifik ülkelerinin kendi belirlediği önceliklerle daha uyumlu hale getirilmesi ve bölgesel koordinasyonun güçlendirilmesi çağrısında bulundu.
Fiji’nin Nadi kentinde düzenlenen COP31 ön toplantısı, bu zorlukların ele alınması ve acilen atılması gereken adımların belirlenmesi açısından önemli bir fırsat sunuyor. IRENA, SIDS Deniz Fenerleri Girişimi (LHI) aracılığıyla, Fiji Hükümeti ve Pasifik Topluluğu (SPC) ile birlikte 7 Ekim 2026’da “Enerji Dönüşümü Yatırımları ve Finansmanı Üzerine Pasifik Bölgesel Diyaloğu” başlıklı üst düzey görüşmeyi düzenledi.
Yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasının önündeki engellerin ele alınması, yatırımları artırmaya yönelik fırsatların belirlenmesi ve işbirliğinin güçlendirilmesi amacıyla düzenlenen görüşme, finansman kaynaklarının harekete geçirilmesi, ortaklıkların güçlendirilmesi ve yenilenebilir enerji kullanımının hızlandırılması için gerekli koşulların oluşturulması konusundaki küresel görüşmelere katkı sağlayacak. Etkinlik aynı zamanda bölge ülkelerinin Ulusal Katkı Beyanları’nda belirledikleri hedeflere ulaşmasını da destekliyor.
Türkiye’de düzenlenecek COP31 öncesinde bakanlar, Pasifik ada ülkelerinin enerji dönüşümüne yönelik önceliklerini finansman sağlanarak hayata geçirilebilecek projelere dönüştürmek için neler yapılması gerektiğini konuşuyor. Bu kapsamda, uygun koşullarda finansmana erişimin kolaylaştırılması, proje hazırlık süreçlerinin iyileştirilmesi, gerekli altyapının geliştirilmesi ve kurumsal kapasitenin güçlendirilmesinin yanı sıra küçük ölçekli pazarlarda ölçek avantajı yaratabilecek bölgesel işbirliği olanakları üzerinde duruluyor.
“Enerji Dönüşümü Yatırımları ve Finansmanı Üzerine Pasifik Bölgesel Diyaloğu” başlıklı görüşmede, Deniz Fenerleri Girişimi’nin 2014 yılında başlatılmasından bu yana Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri’nin enerji dönüşümünde kaydettiği ilerlemeyi ortaya koyan 2025-2026 Yıllık İlerleme Raporu da paylaşılacak. Raporda yer alan verilere göre, bu ülkelerin toplam yenilenebilir enerji kurulu gücü 2025 yılı sonu itibarıyla 11,2 GW’ye ulaşarak 2030 yılı için belirlenen 10 GW’lık hedefi aşmış durumda.
IRENA, COP31 ön toplantısında üst düzey görüşmenin yanı sıra “Dirençli Pasifik Adaları İçin Deniz Üstü Yenilenebilir Enerji” başlıklı yan etkinlikte hükümet temsilcileriyle bir araya gelerek deniz üstü yenilenebilir enerji kaynaklarının geliştirilmesini de ele aldı. Küresel Deniz Üstü Rüzgâr Enerjisi İttifakı (GOWA) ile birlikte düzenlenen etkinlikte, Pasifik bölgesinde deniz üstü rüzgâr enerjisi ve diğer okyanus kaynaklı yenilenebilir enerji teknolojilerinin yaygınlaştırılmasında karma finansman modellerinden nasıl yararlanılabileceğini inceleyen yeni bir IRENA raporu da paylaşıldı.