{"id":981,"date":"2017-07-27T16:16:46","date_gmt":"2017-07-27T13:16:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=981"},"modified":"2017-07-30T14:11:27","modified_gmt":"2017-07-30T11:11:27","slug":"topragin-gidasi-organik-atiklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/topragin-gidasi-organik-atiklar\/","title":{"rendered":"Topra\u011f\u0131n g\u0131das\u0131: Organik at\u0131klar"},"content":{"rendered":"<div class=\"spot\">Do\u011fal at\u0131klar, verimlilik ve besin de\u011feri a\u00e7\u0131s\u0131ndan topra\u011f\u0131n en \u00f6nemli ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Hayvan ve insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131ndan kemik ununa, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi sap\u0131 k\u00fcl\u00fcnden t\u00fct\u00fcn tozuna, su yosunundan \u00e7ay art\u0131\u011f\u0131na kadar \u00e7o\u011funlu\u011fun &#8220;i\u015fe yaramaz \u00e7\u00f6p ve at\u0131k&#8221; olarak nitelendirdi\u011fi organik at\u0131klar, g\u00fcbre olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yiyeceklerimizin besin de\u011ferini art\u0131r\u0131yor.<\/div>\n<div><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-983\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/kuru_toprak.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"425\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/kuru_toprak.jpg 640w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/kuru_toprak-300x199.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/kuru_toprak-100x65.jpg 100w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/kuru_toprak-360x240.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/div>\n<p>Bitki\u00a0ve hayvan art\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan organik g\u00fcbreler, topraktaki, dolay\u0131s\u0131yla yiyeceklerdeki besin maddesi ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131yor. Ekolojik tar\u0131mda, ekonomik de\u011feri olan, besin zincirini tamamlay\u0131c\u0131, topra\u011f\u0131 doldurma de\u011feri y\u00fcksek olan bitki ve hayvan art\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan g\u00fcbreler kullan\u0131l\u0131yor. Topra\u011fa besin maddeleri takviyesi yapmaktan \u00e7ok, toprak yap\u0131s\u0131n\u0131n, su ve hava i\u00e7eri\u011finin d\u00fczeltilmesini ama\u00e7layan organik g\u00fcbreleme, topra\u011f\u0131n mikrobiyolojik aktivitesini art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p><b>Ah\u0131r g\u00fcbresi:<\/b>\u00a0Buna &#8220;hayvan g\u00fcbresi&#8221; ya da &#8220;\u00e7iftlik g\u00fcbresi&#8221; de denir. Bu g\u00fcbre, ah\u0131r ve \u00e7iftlik avlular\u0131nda biriken hayvan d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 (s\u0131v\u0131 ve kat\u0131) ile yatakl\u0131k, saman ve ot kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fur. Ah\u0131r g\u00fcbresi tar\u0131msal a\u00e7\u0131dan de\u011ferlidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc; organik maddelerin \u00e7\u00fcr\u00fcmesiyle birlikte topraktaki besin maddeleri daha fazla faydalan\u0131l\u0131r hale gelir. Ah\u0131r g\u00fcbresi, topraktaki humus miktar\u0131n\u0131 ve kolloidal maddeleri art\u0131r\u0131r, topra\u011fa yararl\u0131 bakteriler katar ve onlar\u0131n \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in uygun toprak \u015fartlar\u0131 sa\u011flar, toprak i\u00e7in uzun s\u00fcreli bir azot kayna\u011f\u0131d\u0131r, topra\u011f\u0131n katyon al\u0131\u015f-veri\u015f kapasitesini art\u0131r\u0131r, asit karakterini d\u00fczeltir ve erozyondan korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Ah\u0131r g\u00fcbresinin topra\u011f\u0131n fiziksel, kimyasal ve biyolojik \u00f6zellikleri \u00fczerine olumlu etkilerinin bir sonucu olarak toprak verimlili\u011fi de b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde artar. De\u011fi\u015fik \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, ah\u0131r g\u00fcbresinin \u00fcr\u00fcn art\u0131rmadaki etkisinin azalarak 3-4 sene devam etti\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n<p><b>Kompost:<\/b>\u00a0Kompost, k\u0131smen ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve fermantasyona u\u011frat\u0131lm\u0131\u015f organik at\u0131klardan meydana gelir. \u00d6zellikle organik tar\u0131mda, i\u015flenmi\u015f ve i\u015flenmemi\u015f topra\u011f\u0131n organik madde i\u00e7eri\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in ba\u015fvurulan y\u00f6ntemlerden biri kompost kullan\u0131m\u0131d\u0131r. Kompost kullan\u0131m\u0131 ile, \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde topraktan kaybolan organik maddeler tekrar topra\u011fa verilmekte ve bu sayede besin maddesi kayb\u0131 azalmaktad\u0131r. Kompost, besin maddesi sa\u011flar, hava sirk\u00fclasyonuna izin verir, nemli topraklarda mikrobik hareketi engelleyerek havay\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131r, materyallerin d\u0131\u015ftan i\u00e7eriye d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc azalt\u0131r, topra\u011f\u0131n havalanmas\u0131na ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na izin verir.<\/p>\n<p>Tar\u0131m i\u015fletmelerinde oldu\u011fu kadar end\u00fcstri i\u015fletmelerinde de bitki besinlerini i\u00e7eren, fakat g\u00fcbrelemede kullan\u0131lamayacak organik maddeler vard\u0131r. Bu organik maddeleri kompost yaparak g\u00fcbrelemede kullanmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>T\u00fcm hayvan ve bitki art\u0131klar\u0131 kompost olabilir. Ancak odunsu ve iri materyaller olduklar\u0131 gibi kullan\u0131lmazlar. \u0130ri materyaller, y\u0131\u011f\u0131nlara eklenmeden \u00f6nce par\u00e7alanmal\u0131d\u0131r. Patates yapraklar\u0131, d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f yapraklar, m\u0131s\u0131r saplar\u0131, her \u00e7e\u015fit \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131, sebze art\u0131klar\u0131, yabani otlar, yem art\u0131klar\u0131, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f yemler, k\u00fcl, havuzlar\u0131n temizlenmesinden toplanan \u00e7amur, mezbaha art\u0131klar\u0131, boynuz, kemik gibi organik maddeler bir tar\u0131m i\u015fletmesinde kompost yapmak i\u00e7in kullan\u0131lan gere\u00e7lerdir.<\/p>\n<p><b>Ye\u015fil g\u00fcbreler:<\/b>\u00a0Bitkilerin ola\u011fan \u015fekilde hasad\u0131 yap\u0131lmayarak t\u00fcm\u00fc ile topra\u011fa kar\u0131\u015fmas\u0131yla yap\u0131lan g\u00fcbrelere &#8220;ye\u015fil g\u00fcbre&#8221; denir. Ye\u015fil g\u00fcbreler; topra\u011fa ekilecek yeni \u00fcr\u00fcn\u00fcn faydalanabilece\u011fi azot ile di\u011fer besin maddeleri y\u00f6n\u00fcnden katk\u0131da bulunurlar, mineralleri hareketlendirerek, organik madde ve azot meydana getirerek topra\u011f\u0131n verimlilik g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131rlar, topra\u011f\u0131 erozyondan korurlar, topra\u011f\u0131n fiziksel \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczelterek bitkilerin besinlerden daha fazla yararlanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flarlar, y\u0131kanmay\u0131 \u00f6nleyerek besin maddelerinin birikmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131rlar ve toprak tav\u0131n\u0131 koruyarak bakteri faaliyetini art\u0131r\u0131rlar. Ye\u015fil g\u00fcbre olarak kullan\u0131lacak bitkiler, k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7abuk geli\u015fen, bol sap ve yaprak veren, k\u00f6kleri olduk\u00e7a derine giden, tohumu ucuz, tar\u0131m\u0131 kolay ve az giderli \u00fcr\u00fcnlerden se\u00e7ilir. Bu gibi bitkiler, kendilerinden sonra ekilecek \u00fcr\u00fcnlerin veriminde y\u00fczde 100 art\u0131\u015f sa\u011flayabilirler.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle baklagiller, k\u00f6klerindeki nodoziteler (baklagillerle ortak ya\u015fama ili\u015fkisi kuran \u00f6zel bakteriler) yard\u0131m\u0131yla havan\u0131n azotunu hapsederek, bitkiye istenen azotlu besinleri sa\u011flarlar. Baklagiller d\u0131\u015f\u0131nda ye\u015fil g\u00fcbre olarak kullan\u0131lan bitkiler de vard\u0131r. Ancak bunlar, topra\u011fa havan\u0131n azotunu verme \u00f6zelli\u011fine sahip de\u011fildir. En \u00e7ok kullan\u0131lan ye\u015fil g\u00fcbre bitkileri; baklagillerden t\u0131rf\u0131l (k\u0131rm\u0131z\u0131, crimson), yonca, hayvan b\u00f6r\u00fclcesi, yer f\u0131st\u0131\u011f\u0131, soya fasulyesi, k\u0131\u015fl\u0131k bezelye, bakla, l\u00fcpen (ac\u0131 bakla), Japon t\u0131rf\u0131l\u0131 (lespedeza); baklagil olmayanlardan ise yulaf, \u00e7avdar, sudan otu, ak dar\u0131 ve m\u0131s\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-984\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bahcede_kompost.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"426\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bahcede_kompost.jpg 640w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bahcede_kompost-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/bahcede_kompost-360x240.jpg 360w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p><b>\u00c7\u00f6p g\u00fcbreleri:<\/b>\u00a0\u00c7\u00f6p, tan\u0131m olarak; evlerden, i\u015fyerlerinden, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan ve ortak kullan\u0131lan altyap\u0131 tesislerinden (yol, park ve kanalizasyon hari\u00e7 di\u011fer belediye alanlar\u0131ndan) toplanan at\u0131klar\u0131 kapsar. Y\u0131\u011f\u0131lan \u00e7\u00f6p herhangi bir i\u015fleme tabi tutulmazsa, depo yerlerinin neden oldu\u011fu parazit ve sineklerin yayg\u0131nla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hastal\u0131klar, \u00e7\u00f6p sular\u0131n\u0131n yeralt\u0131 ve yer\u00fcst\u00fc sular\u0131n\u0131 kirletmesi, \u00e7\u00f6plerin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fc koku sonucu \u00e7evre ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a zararl\u0131 olur. Bunun i\u00e7in baz\u0131 \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekir. Bu \u00f6nlemlerden biri \u00e7\u00f6plerin dezenfekte edilmesidir ki olduk\u00e7a pahal\u0131 bir i\u015flemdir. Bir di\u011fer \u00f6nlem, \u00e7\u00f6plerin \u00fczerinin buldozer yard\u0131m\u0131 ile zaman zaman toprakla \u00f6rt\u00fclmesi olabilir. Bu y\u00f6ntem ilkine g\u00f6re daha ucuzdur. Ya da nakliyat masraf\u0131, koku ve ha\u015ferelerden kurtulmak ve enerji olarak faydalanmak i\u00e7in yak\u0131larak imhas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir, ama bu da tesis ve i\u015fletme masraf\u0131 olduk\u00e7a y\u00fcksek bir y\u00f6ntemdir. Ayr\u0131ca, i\u00e7erdi\u011fi organik maddeler imha edildi\u011fi i\u00e7in, tar\u0131msal a\u00e7\u0131dan da ekonomik de\u011fildir.<\/p>\n<p>Tar\u0131msal anlamda ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u00e7\u00f6plerin en iyi de\u011ferlendirilme \u015fekli, toplanma ve biriktirilmesinde baz\u0131 kural ve tekniklere uymak \u015fart\u0131yla uygun bir y\u00f6ntemle kompost elde edilerek kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, \u00e7\u00f6plerden g\u00fcbre olarak yararlanmada en pratik yolun, yabanc\u0131 maddeler olabildi\u011fince ay\u0131kland\u0131ktan sonra \u00e7\u00f6p\u00fcn, belli y\u0131\u011f\u0131nlar halinde yeterli nem ve havalanmayla fermente edilerek, \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclerek ve yak\u0131larak g\u00fcbreye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yanman\u0131n \u00e7abukla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcbrenin iki \u00fc\u00e7 kez aktar\u0131lmas\u0131, kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00f6p\u00fcn belli ba\u015fl\u0131 \u00f6zellikleri aras\u0131nda kolay fermente olabilirli\u011fi geliyor. \u00c7\u00f6pteki art\u0131klar\u0131n fermantasyon yoluyla tekrar kazan\u0131lmas\u0131, kompost g\u00fcbre \u00fcretiminin esas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. \u00c7\u00f6p g\u00fcbresi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, baklagiller, tah\u0131l, bu\u011fday, arpa, yulaf, \u015feker pancar\u0131, patates, kereviz ve di\u011fer yumru bitkiler ile zeytin, incir, \u015feftali, erik gibi meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131n\u0131n verimi art\u0131yor. Ancak g\u00fcbrenin tam olgunla\u015fmaya eri\u015fmesi gerekir. Aksi halde g\u00fcbrede s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle bitkiler zarar g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p><b>Fekaller (insan gaitas\u0131):<\/b>\u00a0\u0130nsanlar\u0131n kat\u0131 ve s\u0131v\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131na fekal denir. Fekal, kat\u0131 k\u0131s\u0131m (faeses) ile idrardan meydana gelir. Faeses miktar\u0131, fazla et yiyenlerde az, daha \u00e7ok bitkisel ve sel\u00fclozca zengin besin alan insanlarda fazlad\u0131r. \u00c7in ve Japonya gibi Uzakdo\u011fu \u00fclkelerinde \u00e7ok eski devirlerden beri, topraklar\u0131n verimlili\u011fini art\u0131rmak ve daha fazla \u00fcr\u00fcn almak i\u00e7in, insanlar\u0131n kat\u0131 ve s\u0131v\u0131 d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan fekali do\u011frudan do\u011fruya tarlaya verdikleri bilinmektedir. Hindistan\u2019da da ayn\u0131 ama\u00e7la fekal kullan\u0131lmaktad\u0131r. Fekal daha \u00e7ok kompost yap\u0131larak de\u011ferlendirilmektedir. Fekalin tohum ve bitkilere olabilecek sak\u0131ncalar\u0131n\u0131 en aza indirebilmek i\u00e7in suland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ve olgunla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi yine \u00c7inli \u00e7ift\u00e7iler taraf\u0131ndan eskilerden beri bilinip uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>Ku\u015f guanosu:<\/b>\u00a0Ku\u015flar\u0131n kendi v\u00fccut art\u0131klar\u0131, yumurtalar\u0131 ve d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 kar\u0131\u015f\u0131k, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f halde bulunur. Ku\u015f g\u00fcbresi y\u00fczde 100 do\u011fald\u0131r. Guano bile\u015fimindeki bitki besin madde miktarlar\u0131, yataklar\u0131n\u0131n ya\u015f\u0131na ve o b\u00f6lgenin iklim ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fir. Deniz ku\u015flar\u0131n\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131 ile v\u00fccut art\u0131klar\u0131n\u0131n y\u00fczlerce sene y\u0131\u011f\u0131larak \u00e7\u00fcr\u00fcmesinden olu\u015fan organik yap\u0131daki guano, Pasifik Okyanusu\u2019ndaki baz\u0131 adalarda, \u00f6zellikle Peru s\u0131n\u0131r\u0131ndaki Chincha adalar\u0131nda fazla miktarda bulundu\u011fundan buna Peru guanosu ad\u0131 verilmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda b\u00fcy\u00fck ma\u011faralarda yarasalar\u0131n d\u0131\u015fk\u0131lar\u0131ndan olu\u015fan guanolara da rastlanmaktad\u0131r. Indiana ve Missouri eyaletleri ile Yeni Zelanda\u2019daki b\u00fcy\u00fck ma\u011faralarda oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019deki pek \u00e7ok ma\u011farada da yarasa guanosu bulunur. Guanonun bile\u015fimindeki azotun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131ndan bitki s\u00fcratle yararlanabilmektedir.<\/p>\n<p><b>H\u00fcmik asit:<\/b>\u00a0Binlerce y\u0131lda, s\u0131k\u0131\u015fma ile olu\u015fan bas\u0131n\u00e7 alt\u0131nda kalarak meydana gelen maden filizlerinin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan h\u00fcmik asit, D\u00fcnya\u2019da yap\u0131lan pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, g\u00fcbrelerin etkilerini son derece art\u0131rmaktad\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcnmesi zor halde bulunan besin maddelerini erir hale ge\u00e7irip bitkiler taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya haz\u0131r hale getirmektedir. Topraktaki yararl\u0131 mikroorganizmalar\u0131n faaliyetlerini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>Bal\u0131k guanosu (Bal\u0131k unu):<\/b>\u00a0Deniz kenarlar\u0131ndaki bal\u0131k pazarlar\u0131nda de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bal\u0131klar ile bal\u0131k art\u0131klar\u0131, organik g\u00fcbre olarak de\u011ferlendirilirler. Bal\u0131k art\u0131klar\u0131, hem sterilize edilmek hem de olabildi\u011fince k\u00f6t\u00fc kokusunu giderebilmek i\u00e7in \u00f6nce buharda pi\u015firilir daha sonra da \u00f6\u011f\u00fct\u00fclerek un haline getirilir. Bal\u0131k unu, topra\u011fa uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok s\u00fcratli ayr\u0131\u015f\u0131r ve k\u00f6t\u00fc kokusu da \u00e7abucak ge\u00e7er. Y\u00fcksek oranda azot, a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 b\u00fct\u00fcn mikro elementler ve aminoasitler ile bir\u00e7ok vitamin -\u00f6zellikle de B vitamini kompleksleri- i\u00e7eriyor olmas\u0131 bal\u0131k ununun yararlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-985\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/solucan.jpg\" alt=\"\" width=\"640\" height=\"419\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/solucan.jpg 640w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/solucan-300x196.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/solucan-100x65.jpg 100w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/solucan-260x170.jpg 260w\" sizes=\"(max-width: 640px) 100vw, 640px\" \/><\/p>\n<p><b>Kemik unu:<\/b>\u00a0Kemiklerin fosforca zengin oldu\u011fu 18. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve daha sonra Avrupa, tar\u0131mda geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde kemik unu kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Kemik do\u011frudan do\u011fruya topra\u011fa verildi\u011finde ayr\u0131\u015fmas\u0131 \u00e7ok g\u00fc\u00e7 oldu\u011fundan olabildi\u011fince ince un haline getirilerek g\u00fcbre \u015feklinde de\u011ferlendirilebilmektedir. Kemikte yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 10 oran\u0131nda bulunan ya\u011f, kemikteki fosfat\u0131n toprakta ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yava\u015flatt\u0131\u011f\u0131ndan g\u00fcbreleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu ya\u011f\u0131n uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 tercih edilir.<\/p>\n<p><b>Kan tozu (Unu):<\/b>\u00a0Mezbahalarda hayvan kesiminden ortaya \u00e7\u0131kan kan\u0131n kurutulmas\u0131yla, yani kan\u0131n suyunu (serum) di\u011fer proteinli (plazma) k\u0131sm\u0131ndan ay\u0131r\u0131p uzakla\u015ft\u0131rd\u0131ktan sonra geride kalan \u00e7\u00f6kele\u011fi kurutup \u00f6\u011f\u00fcterek elde edilir. Genel olarak 100 k\u0131s\u0131m taze kandan 20-25 k\u0131s\u0131m kuru kan elde edilir. Bile\u015fimindeki azot, organik halde ve \u00f6zellikle protein halinde bulunur ve kan tozu topra\u011fa verildi\u011finde s\u00fcratle bitki taraf\u0131ndan kullan\u0131labilir hale ge\u00e7er. Bu \u00f6zelli\u011finden dolay\u0131 kan tozu, di\u011fer organik g\u00fcbre materyallerinden daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr, ancak daha pahal\u0131 ve kullan\u0131m miktar\u0131 azd\u0131r.<\/p>\n<p><b>Deri tozu:<\/b>\u00a0Her t\u00fcrl\u00fc deri i\u015flenen yerlerde arta kalan materyalin \u00f6\u011f\u00fct\u00fclmesiyle elde edilir. Deri tozunda yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 6-10 aras\u0131nda azot bulunmas\u0131na ra\u011fmen, deri tozundaki azotun toprakta zor ayr\u0131\u015fmas\u0131 nedeniyle g\u00fcbre de\u011feri olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Deri tozu, kompost yap\u0131m\u0131nda de\u011ferlendirilir.<\/p>\n<p><b>Boynuz ve t\u0131rnak tozu:<\/b>\u00a0Hayvanlar\u0131n kesiminden arta kalan t\u0131rnak ve boynuzlar\u0131n \u00f6\u011f\u00fct\u00fclmesiyle elde edilir. Boynuz ve t\u0131rnaklarda keratin oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok ince toz haline getirilmi\u015f olsalar da toprakta \u00e7ok yava\u015f ayr\u0131\u015f\u0131rlar. Bu nedenle topraktaki etkileri \u00e7ok yava\u015f olup, d\u00f6rt be\u015f sene devam eder.<\/p>\n<p><b>Su yosunu:<\/b>\u00a0T\u00fcm \u00fcr\u00fcn programlar\u0131 i\u00e7in uygun olan su yosununun \u00f6zelli\u011fi, bitkiler i\u00e7in tonik etkisi yapmas\u0131d\u0131r. Bitki i\u00e7in din\u00e7le\u015ftirici ve bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 etkisi vard\u0131r.<\/p>\n<p><b>T\u00fct\u00fcn tozu:<\/b>\u00a0T\u00fct\u00fcn i\u015fleyen fabrikalarda ince toz, yakla\u015f\u0131k olarak y\u00fczde 6 potasyum ve olduk\u00e7a az miktarda da azot (y\u00fczde 2) i\u00e7erir. T\u00fct\u00fcn tozu, kompost yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><b>Pamuk \u00e7i\u011fidi k\u00fcspesi ve di\u011fer end\u00fcstri art\u0131klar\u0131:<\/b>\u00a0Ya\u011f\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmak \u00fczere preslenmi\u015f pamuk \u00e7i\u011fidi k\u00fcspesi, hayvan yemi olarak de\u011ferlendirildi\u011fi gibi g\u00fcbre olarak da kullan\u0131labilir. Topraktaki etkisi olduk\u00e7a yava\u015f olan pamuk \u00e7i\u011fidi k\u00fcspesi topra\u011fa verildi\u011finde yap\u0131s\u0131ndaki bitki besin maddelerinin \u00e7o\u011fu, bitkiye yararl\u0131 \u015fekle d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc senelerde de \u00fcr\u00fcn art\u0131\u015f\u0131na etkisi g\u00f6r\u00fclebilir. Daha \u00e7ok, elde edildi\u011fi b\u00f6lgede g\u00fcbre olarak de\u011ferlendirilmesi, ekonomik olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yararl\u0131d\u0131r. Di\u011fer bitkisel ya\u011f elde edilen fabrika art\u0131klar\u0131 da g\u00fcbre olarak de\u011ferlendirilmekle beraber, daha \u00e7ok hayvan yemi olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p><b>Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi sap\u0131 k\u00fcl\u00fc:<\/b>\u00a0Kompost yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan bitkisel kaynakl\u0131 organik g\u00fcbrelerdendir. Potasyum bak\u0131m\u0131ndan zengindir.<\/p>\n<p><b>\u00c7ay art\u0131\u011f\u0131:<\/b>\u00a0\u00c7ay fabrikalar\u0131nda elde edilir. Kompost \u015feklinde de\u011ferlendirilen g\u00fcbrelerdir. Azot bak\u0131m\u0131ndan zengindir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Do\u011fal at\u0131klar, verimlilik ve besin de\u011feri a\u00e7\u0131s\u0131ndan topra\u011f\u0131n en \u00f6nemli ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Hayvan ve insan d\u0131\u015fk\u0131s\u0131ndan kemik ununa, ay\u00e7i\u00e7e\u011fi sap\u0131 k\u00fcl\u00fcnden t\u00fct\u00fcn tozuna, su yosunundan \u00e7ay art\u0131\u011f\u0131na kadar \u00e7o\u011funlu\u011fun &#8220;i\u015fe yaramaz \u00e7\u00f6p&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":982,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18,43,28,41,29],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=981"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":986,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/981\/revisions\/986"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}