{"id":9629,"date":"2020-10-02T04:16:53","date_gmt":"2020-10-02T01:16:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=9629"},"modified":"2021-06-05T08:43:49","modified_gmt":"2021-06-05T05:43:49","slug":"sosyal-medya-ve-internetin-gezegene-bedeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/sosyal-medya-ve-internetin-gezegene-bedeli\/","title":{"rendered":"Sosyal medya ve internetin gezegene bedeli"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Covid-19 salg\u0131n\u0131 s\u00fcrecinde artan internet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131yla birlikte dijital ayak izi de b\u00fcy\u00fcyor. Her bir payla\u015f\u0131m ya da be\u011feni, karbon sal\u0131m\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla iklim krizine katk\u0131da bulunuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Pandemi nedeniyle al\u0131nan bireysel ve kamusal \u00f6nlemler, internet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131, beraberinde ise dijital ayak izini art\u0131rd\u0131. \u00c7evrimi\u00e7i ge\u00e7irilen her saniye ve dijital ortamda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her i\u015flem, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 karbon sal\u0131m\u0131yla iklim krizini tetikliyor ve gezegene zarar veriyor.<br><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada internet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131 her ge\u00e7en y\u0131l art\u0131yor. Son bir y\u0131lda 300 milyon ki\u015fi daha internet kullanmaya ba\u015flad\u0131 ve toplam internet kullan\u0131c\u0131s\u0131 say\u0131s\u0131 d\u00fcnyada 4.5 milyara, T\u00fcrkiye\u2019de ise 62 milyona ula\u015ft\u0131. Benzer bir art\u0131\u015f sosyal medya kullan\u0131m\u0131nda da g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. D\u00fcnya genelinde sosyal medya kullan\u0131c\u0131s\u0131 3.8 milyara, T\u00fcrkiye\u2019de ise 54 milyona ula\u015ft\u0131.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Bir ki\u015fi g\u00fcnde ortalama 6 saat 43 dakikas\u0131n\u0131 internet kullanarak, 2 saat 24 dakikas\u0131n\u0131 sosyal medyada ge\u00e7iriyor. Pandemi d\u00f6neminde al\u0131nan bireysel ve kamusal \u00f6nlemlerle birlikte insanlar\u0131n eve kapanmas\u0131, bu s\u00fcrenin uzamas\u0131na neden oldu. Anadolu \u00dcniversitesi Sosyal Medya ve Dijital G\u00fcvenlik E\u011fitim Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (SOD\u0130GEM) taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re bilgisayar kullan\u0131m\u0131 y\u00fczde 70, cep telefonu kullan\u0131m\u0131 y\u00fczde 80 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fma ve video konferans uygulamalar\u0131n\u0131 kullanma s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ise y\u00fczde 78 artt\u0131. Benzer \u015fekilde, video konferans uygulamalar\u0131ndan biri olan Zoom\u2019un kullan\u0131c\u0131 say\u0131s\u0131 pandemi d\u00f6neminde y\u00fczde 50 art\u0131\u015f g\u00f6sterdi.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tek t\u0131kla karbon sal\u0131m\u0131<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nternet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f, bu dijital faaliyetin ekosisteme olan maliyetini de art\u0131r\u0131yor. D\u00fcnya genelinde t\u00fcketilen toplam elektri\u011fin y\u00fczde 4\u2019\u00fc bili\u015fim teknolojileri ve onlar\u0131 bir araya getiren k\u00fcresel veri a\u011f\u0131 taraf\u0131ndan t\u00fcketiliyor. Bir ak\u0131ll\u0131 telefonun yap\u0131m\u0131nda 70 kadar kimyasal kullan\u0131labiliyor ve bunlar\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc d\u00fcnyada nadir olarak bulunuyor. Bu kimyasallar\u0131n topraktan \u00e7\u0131kar\u0131lma s\u00fcre\u00e7leri de ekosistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir ayak izi olu\u015fturuyor. Bununla birlikte, cep telefonlar\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 5\u2019i, genel olarak elektronik at\u0131klar\u0131n ise y\u00fczde 16\u2019s\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebiliyor.<br><\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada kullan\u0131lan 7 milyar cep telefonunu ve veri a\u011f\u0131n\u0131 birbirine ba\u011flayan dijital sistemi i\u015fletmenin bir y\u0131lda 600 milyon ton karbon sal\u0131m\u0131na neden oldu\u011fu tahmin ediliyor. Bu rakam k\u00fcresel karbon sal\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 4\u2019\u00fcne denk geliyor.&nbsp;&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Twitter\u2019da yay\u0131nlanan her tweet, Facebook\u2019ta yay\u0131nlanan her durum g\u00fcncellemesi ve Instagram\u2019da payla\u015f\u0131lan her foto\u011fraf, WhatsApp\u2019ta at\u0131lan her bir mesaj dijital ayak izi olu\u015fturmaya yetiyor. Sosyal a\u011f sitelerinde ne kadar \u00e7ok zaman ge\u00e7irilirse, dijital ayak izi o kadar b\u00fcy\u00fcyor. Bir sayfay\u0131 veya bir Facebook g\u00f6nderisini \u201cbe\u011fenmek\u201d bile, veriler Facebook\u2019un sunucular\u0131na kaydedildi\u011finden dijital ayak izi hanesine ekleniyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dijital i\u015flemlerin sonu\u00e7lar\u0131<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>E-posta g\u00f6nderimi:<\/strong> Karbon ayak izi konusunda uzman olan Mike Berners-Lee\u2019nin \u201cMuzlar Ne Kadar K\u00f6t\u00fcd\u00fcr?\u201d kitab\u0131, e-postalar\u0131n CO2 emisyonlar\u0131n\u0131 detayland\u0131r\u0131yor. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re, bir spam e-postas\u0131 ortalama 0,3 gram CO2 emisyonuna e\u015fde\u011fer bir taban alan\u0131na sahipken, normal bir e-posta 4 gram CO2 taban alan\u0131na sahip. Daha b\u00fcy\u00fck eke sahip olan bir e-posta ise 50 gram CO2\u2019e e\u015fde\u011fer karbon ayak izine sahip olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Video izlemek:<\/strong> Veri merkezleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan ITE Projects\u2019e g\u00f6re, kedi videolar\u0131n\u0131 izlemenin bir bedeli var: Her 10 dakikal\u0131k izleme 1 gram CO2 sal\u0131m\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tweet atmak<\/strong>: Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n k\u00fcresel dijital ayak izlerini etiket ve tweet cinsinden hesaplamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan Tweetfarts\u2019a g\u00f6re, bir tweet g\u00f6ndermek i\u00e7in harcanan enerji 0,2 gram CO2 \u00fcretiyor. G\u00fcnl\u00fck g\u00f6nderilen 500 milyon tweet ile toplam 10 metrik ton CO2 sal\u0131n\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Haber okumak:<\/strong> The Guardian\u2019\u0131n 2012 y\u0131l\u0131nda, kendi i\u00e7eri\u011fini \u00fcretmekle ili\u015fkili karbon ayak izine dair yapt\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma, makale okumak i\u00e7in bir diz\u00fcst\u00fc bilgisayar kullanman\u0131n be\u015f adet 11W ampulle ayn\u0131 miktarda CO2 sal\u0131m\u0131na sebep oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Dijital ayak izini azaltmak i\u00e7in ne yapmal\u0131?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p>Ekosisteme verdi\u011fimiz zarar\u0131 azaltmak i\u00e7in internet ve sosyal medya kullan\u0131m al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeli, dijital ayak izimizi azaltmal\u0131, zorunlu durumlar d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7evrimi\u00e7i ge\u00e7irdi\u011fimiz zamanlar\u0131 azaltmal\u0131y\u0131z.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bireysel olarak dijital ayak izini azaltmaya y\u00f6nelik yap\u0131labilecekler:<br><\/p>\n\n\n\n<ul><li>Telefonlar\u0131n\u0131zda kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z uygulamalar\u0131 temizleyin.<\/li><li>S\u0131k kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve dikkatinizi da\u011f\u0131tabilecek uygulamalara ait bildirimleri kapat\u0131n.<\/li><li>Mesaj\/mail kutular\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fczenli olarak temizleyin.<\/li><li>Sosyal mecralarda takip etti\u011finiz hesaplar\u0131 azalt\u0131n.<\/li><li>\u0130nternet taray\u0131c\u0131n\u0131zda sekmeleri a\u00e7\u0131k b\u0131rakmamaya gayret edin.<\/li><li>Galerinizi d\u00fczenli olarak temizleyin.<\/li><li>Ekran kullan\u0131m s\u00fcrenizi takip edin ve s\u0131n\u0131rlay\u0131n.<\/li><li>Alternatif ve \u00e7evre dostu arama motorlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131p, kullan\u0131n: Ecosia, Lilo vb.&nbsp;<\/li><li>Ekran \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131k tutun.<\/li><li>Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman telefonunuzun kablosuz a\u011f ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 kapat\u0131n.<\/li><li>Kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 silin.<\/li><li>Mailinizi, tekrar mail atman\u0131z\u0131 gerektirmeyecek \u015fekilde at\u0131n; gereksiz maillerden ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/li><li>Dijital d\u00fcnyadan uzak, yeni hobiler edinin.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<div style=\"height:100px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Kaynaklar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><a href=\"https:\/\/wearesocial.com\/\">1-  https:\/\/wearesocial.com\/ <\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><a href=\"https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/yasam\/kovid-19-doneminde-bireylerin-cep-telefonlariyla-gecirdikleri-sure-buyuk-oranda-artti\/1840489\">2-  https:\/\/www.aa.com.tr\/tr\/yasam\/kovid-19-doneminde-bireylerin-cep-telefonlariyla-gecirdikleri-sure-buyuk-oranda-artti\/1840489 <\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/teknoloji\/corona-virus-etkisi-zoomun-kullanici-sayisi-yuzde-50-artti,ohwhBjl3bUugaXg6e6zbLA\">3-  https:\/\/www.ntv.com.tr\/teknoloji\/corona-virus-etkisi-zoomun-kullanici-sayisi-yuzde-50-artti,ohwhBjl3bUugaXg6e6zbLA <\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><a href=\"https:\/\/www.bustle.com\/p\/what-is-a-digital-carbon-footprint-your-technology-use-has-impact-on-the-environment-33428\">4-  https:\/\/www.bustle.com\/p\/what-is-a-digital-carbon-footprint-your-technology-use-has-impact-on-the-environment-33428 <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Covid-19 salg\u0131n\u0131 s\u00fcrecinde artan internet ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131yla birlikte dijital ayak izi de b\u00fcy\u00fcyor. Her bir payla\u015f\u0131m ya da be\u011feni, karbon sal\u0131m\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla iklim krizine katk\u0131da bulunuyor. Pandemi nedeniyle al\u0131nan bireysel ve kamusal \u00f6nlemler,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9630,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336,30,72],"tags":[667,331,668],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9629"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9629"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9632,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9629\/revisions\/9632"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9630"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}