{"id":9565,"date":"2020-09-17T15:10:02","date_gmt":"2020-09-17T12:10:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=9565"},"modified":"2020-10-13T14:56:05","modified_gmt":"2020-10-13T11:56:05","slug":"dort-su-havzasi-risk-altinda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/dort-su-havzasi-risk-altinda\/","title":{"rendered":"D\u00f6rt su havzas\u0131 risk alt\u0131nda"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Tar\u0131msal sulamada kriz giderek b\u00fcy\u00fcyor. Ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z ge\u00e7en k\u0131\u015f ve kurak yaz y\u00fcz\u00fcnden yeralt\u0131 su seviyesi de d\u00fc\u015f\u00fcnce kuyularla birlikte mahsuller de kurumaya ba\u015flad\u0131. \u0130klim krizi ve Covid- 19 salg\u0131n\u0131 ile g\u00fcndeme gelen g\u0131da krizinin, su krizi ile birlikte derinle\u015fmemesi i\u00e7in acil m\u00fcdahale gerekiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>Bu\u011fday Derne\u011fi Strateji Kurulu \u00dcyesi Oya Ayman\u2019\u0131n \u201cD\u00f6rt su havzas\u0131 risk alt\u0131nda\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 <\/strong><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Ye\u015fil Gazete (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/yesilgazete.org\/blog\/2020\/09\/14\/dort-su-havzasi-risk-altinda\/\" target=\"_blank\"><strong>Ye\u015fil Gazete<\/strong><\/a><strong>&#8216;de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m k\u00f6ye (\u0130zmir) ilk geldi\u011fimde, ta\u015f evlerin biraz a\u015fa\u011f\u0131s\u0131nda, k\u0131\u015f aylar\u0131nda g\u00fcr\u00fcl g\u00fcr\u00fcl akan, yaz aylar\u0131nda sakin sular\u0131na ayaklar\u0131m\u0131z\u0131 sokup serinledi\u011fimiz bir dere vard\u0131. K\u0131\u015f\u0131n ya\u011fan kar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndan a\u011fa\u00e7lar\u0131n dallar\u0131 k\u0131r\u0131l\u0131r, yollar kapan\u0131rd\u0131. K\u00f6yl\u00fcler, \u201dEskiden buralar susuz ba\u011flarla kapl\u0131yd\u0131, sonra kiraz \u00fcz\u00fcmden daha \u00e7ok para etmeye ba\u015flay\u0131nca ba\u011flar\u0131 s\u00f6k\u00fcp, kiraz diktik\u201d diye anlat\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00f6ye geli\u015fimin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131daki dere yazlar\u0131 kurumaya ba\u015flad\u0131; derken ormanc\u0131lar kereste i\u00e7in kestikleri a\u011fa\u00e7lar\u0131 daha kolay ta\u015f\u0131mak i\u00e7in dere yata\u011f\u0131na yol yap\u0131nca, dere sadece a\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flarda kendini g\u00f6steren bir hayalete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130lk su kuyusunu&nbsp;<strong>\u0130ZSU<\/strong>&nbsp;a\u00e7t\u0131. Onu, kiraz a\u011fa\u00e7lar\u0131na su yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6yl\u00fcler izledi. 2018 y\u0131l\u0131nda su sondaj\u0131 yasakland\u0131. Damlama sulama artt\u0131 ama onu da vah\u015fi sulama gibi kullanan \u00e7ift\u00e7iler var. Son zamanlarda kuyularda su seviyesi d\u00fc\u015f\u00fcyor, ya\u011f\u0131\u015f azal\u0131yor, ka\u00e7ak kuyular a\u00e7\u0131l\u0131yor ve h\u00e2l\u00e2 onlarca kuyudan g\u00fcnler, geceler boyu sulama yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m yerden 650 metre a\u015fa\u011f\u0131daki&nbsp;<strong>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Ovas\u0131<\/strong>\u2019nda durum daha vahim. Her ge\u00e7en g\u00fcn b\u00fcy\u00fcyen su sorunu hem tar\u0131msal \u00fcretimi hem de sanayinin gelece\u011fini tehdit ediyor. B\u00f6lgede yer\u00fcst\u00fc ve yeralt\u0131 sular\u0131ndaki azalma y\u00fczde 40\u2019a ula\u015ft\u0131. Bu azal\u0131\u015f\u0131n en \u00f6nemli nedenleri, iklim krizine ba\u011fl\u0131 olarak geli\u015fen ya\u011f\u0131\u015f yetersizli\u011fi ve d\u00fczensizli\u011fi ile yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"885\" height=\"512\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9568\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su1.png 885w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su1-300x174.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su1-768x444.png 768w\" sizes=\"(max-width: 885px) 100vw, 885px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Havzas\u0131\u2019nda, 20 y\u0131l \u00f6nce 30 metre, 10 y\u0131l \u00f6nce 80 metreye inen su seviyesi \u015fu anda 150 metre seviyesine d\u00fc\u015ft\u00fc. Bir\u00e7ok kuyunun suyu kesilmi\u015f durumda. Yo\u011fun hayvanc\u0131l\u0131k yap\u0131lan havzada bu y\u0131l bir\u00e7ok artezyen kuyusunun suyunun kesilmesi \u00f6zellikle kaba yem \u00fcretiminde b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden oldu. \u00d6yle ki, baz\u0131 \u00fcreticiler tarlalar\u0131ndaki mahsuller bir yana hayvanlar\u0131n\u0131n i\u00e7me suyunu dahi tankerlerle ta\u015f\u0131mak zorunda kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes\u2019in be\u015f y\u0131l\u0131 kald\u0131<\/h4>\n\n\n\n<p>\u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131&nbsp;<strong>Tun\u00e7 Soye<\/strong>r\u2019in, A\u011fustos ay\u0131nda su fiyatlar\u0131na yap\u0131lan zam ile ilgili s\u00f6yledikleri, sorunun boyutlar\u0131n\u0131n ne denli b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu ortaya koydu. Ba\u015fkan Soyer, sadece Kiraz\u2019da 14 tanesi kendi d\u00f6nemlerinde olmak \u00fczere 47 kuyu a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 9 yeni kuyu i\u00e7in de ihaleye \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirttikten sonra durumun vehametine dikkat \u00e7ekti:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Havzas\u0131 belki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131ldan sonra tar\u0131m yap\u0131lamaz hale gelecek.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131 sulama amac\u0131yla kullan\u0131yor. \u0130\u015fletmeye al\u0131nan yeralt\u0131 suyu rezervleri 2011 y\u0131l\u0131ndan bu yana kademeli olarak art\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak bu art\u0131\u015f, yeralt\u0131 suyu kapasitesinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 de\u011fil, var olan rezervlerin daha fazla miktarda kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su2-1024x493.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9569\" width=\"580\" height=\"279\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su2-1024x493.png 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su2-300x144.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su2-768x369.png 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su2.png 1031w\" sizes=\"(max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Bir yeralt\u0131 suyu kayna\u011f\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k t\u00fcketim miktar\u0131, beslenim miktar\u0131n\u0131 a\u015farsa, kaynak bir s\u00fcre sonra kuruyor. 2014 itibariyle T\u00fcrkiye\u2019nin i\u015fletmeye al\u0131nan toplan yeralt\u0131 suyu rezervi 17,2 km3\/y\u0131l seviyesine ula\u015f\u0131rken, yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n beslenim miktar\u0131 21,8 km3\/y\u0131l oldu. Ancak d\u00f6rt havza, beslenim miktar\u0131 i\u015fletme rezervine denk geldi\u011fi i\u00e7in risk alt\u0131nda:&nbsp;<strong>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes, Akar\u00e7ay, Bat\u0131 Karadeniz ve Do\u011fu Karadeniz.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>&nbsp;\u2018\u0130\u00e7me&nbsp;<\/strong><strong>suyu zor buluyoruz, a\u011fa\u00e7lar\u0131 nas\u0131l sulayal\u0131m?\u2019<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>Tire<\/strong>\u2019ye 15 km uzakl\u0131ktaki&nbsp;<strong>Akyurt K\u00f6y\u00fc<\/strong>, iki ayd\u0131r i\u00e7me suyundan mahrum. Muhtar<strong>&nbsp;Zihni \u00c7etin<\/strong>, k\u00f6yde \u0130ZSU\u2019ya ait iki kuyu bulundu\u011funu ancak ar\u0131za ya da ka\u00e7ak nedeniyle suyun kesildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130\u00e7me suyunu \u015fimdilik ta\u015f\u0131ma suyla idare ediyorlar ama sulama konusu kayg\u0131lar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. \u0130ncir \u00fcreticisi Zihni \u00c7etin, bug\u00fcne kadar sulamaya gerek g\u00f6rmedikleri meyve a\u011fa\u00e7lar\u0131nda ya\u011f\u0131\u015f yetersizli\u011finden ciddi verim kayb\u0131 ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlat\u0131yor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201dNormalde 5 ton \u00fcr\u00fcn ald\u0131\u011f\u0131m incir bah\u00e7emden bu y\u0131l sadece 3 ton hasat edebildim. Biz y\u0131llard\u0131r kuru tar\u0131m yap\u0131yoruz; zeytin, ceviz, incir normalde sulanmaz ama gelecek y\u0131l da b\u00f6yle kurak ge\u00e7erse sulamam\u0131z gerekecek. \u0130\u00e7ecek suyu zor bulurken a\u011fa\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l sulayaca\u011f\u0131z?\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"450\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/tire.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9570\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/tire.jpg 800w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/tire-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/tire-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Beslendi\u011finden daha fazlas\u0131 t\u00fcketiliyor<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>\u0130zmir\u2019de tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131 sulama ihtiyac\u0131 son on y\u0131lda y\u00fczde 20 oran\u0131nda artt\u0131. Tar\u0131ma elveri\u015fli 197 bin 107 hektar tar\u0131m arazisinin sulama ihtiyac\u0131 1 milyar metrek\u00fcpe ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Bu alanlar\u0131n y\u00fczde 70\u2019inde damlama ve ya\u011fmurlama sulama yap\u0131lsa da, y\u00fczde 30\u2019unda halen vah\u015fi (salma) sulama yap\u0131l\u0131yor. Damla sulama oran\u0131, T\u00fcrkiye ortalamas\u0131n\u0131n \u00fczerinde (T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131msal sulaman\u0131n y\u00fczde 75\u2019i vah\u015fi sulama ve damla sulama oran\u0131 sadece y\u00fczde 5) ama sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in yeterli de\u011fil.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 Su Y\u00f6netimi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>&nbsp;taraf\u0131ndan 2019 y\u0131l\u0131nda haz\u0131rlanan,&nbsp;<strong>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Nehir Havzas\u0131 Y\u00f6netim Plan\u0131<\/strong>\u2019na g\u00f6re, K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Havzas\u0131 ve alt havzalar\u0131nda toplam yeralt\u0131 suyu beslenimi 716,5 hektometrek\u00fcp (716,5 milyon ton), iken, toplam fiili \u00e7ekim 1145,5 haktometrek\u00fcp (1 milyar 145 milyon 500 bin ton). Bu verilere g\u00f6re, su kuyular\u0131ndan, yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n beslenim miktar\u0131ndan daha \u00e7ok su \u00e7ekiliyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"819\" height=\"348\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9571\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su3.png 819w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su3-300x127.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/yeralti-su3-768x326.png 768w\" sizes=\"(max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Hayvanc\u0131l\u0131k da olumsuz etkileniyor<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>Tire S\u00fct Kooperatifi<\/strong>&nbsp;Ba\u015fkan\u0131&nbsp;<strong>Mahmut Eskiy\u00f6r\u00fck<\/strong>, havzada hayvanc\u0131l\u0131kla birlikte, ba\u015fta m\u0131s\u0131r olmak \u00fczere t\u00fcm meyve ve sebze \u00fcretiminin olumsuz etkilendi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ona g\u00f6re su sorunun \u00fc\u00e7 temel nedeni var:<\/p>\n\n\n\n<ul><li><strong>Birincisi<\/strong>&nbsp;vah\u015fi sulama. Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 damla sulama yapan \u00e7ift\u00e7iyi destekliyor ancak ka\u00e7ak kuyu a\u00e7anlar bu destekten yararlanam\u0131yor.<\/li><li><strong>\u0130kinci neden<\/strong>, y\u00fcksek \u00e7apta su kullanan sanayilerin yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrmesi. Eskiy\u00f6r\u00fck, Tire\u2019deki ka\u011f\u0131t fabrikas\u0131n\u0131n ovan\u0131n merkezine kuruldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. Oysa d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde ka\u011f\u0131t fabrikalar\u0131 \u00e7ok su t\u00fcketti\u011fi i\u00e7in nehir kenarlar\u0131nda kuruluyor. Bu arada bir ton mukavva \u00fcretmek i\u00e7in 1,5 ila 13 ton su t\u00fcketilirken, bir ton ka\u011f\u0131t \u00fcretiminde ise yakla\u015f\u0131k 5 ton su harcand\u0131\u011f\u0131n\u0131, hat\u0131rlatmakta yarar var.<\/li><li>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Havzas\u0131\u2019ndaki su sorununa neden olan&nbsp;<strong>\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fakt\u00f6r<\/strong>&nbsp;ise, 20 y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n geli\u015fimiyle birlikte \u00e7ok su isteyen m\u0131s\u0131r \u00fcretiminin artmas\u0131.&nbsp;<strong>Tire, \u00d6demi\u015f, Bay\u0131nd\u0131r, Beyda\u011f, Kiraz<\/strong>&nbsp;il\u00e7elerini i\u00e7ine alan havzadaki s\u00fct \u00fcretimi g\u00fcnde 2 bin 500 tona ula\u015f\u0131yor. Ancak Eskiy\u00f6r\u00fck, su sorununun hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla s\u00fct \u00fcretimini de olumsuz etkiledi\u011fini ve \u00e7ift\u00e7ilerin kuru tar\u0131ma y\u00f6neldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Suya muhta\u00e7 tar\u0131mda suyu kirleten uygulamalar!<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Nehri\u2019ndeki kirlilik de su sorununu derinle\u015ftiriyor. Evsel ve sanayi at\u0131klar\u0131, madencilik ve zeytincilik i\u015fletmelerinden gelen at\u0131k sular, pestisit ve sentetik g\u00fcbre kullan\u0131m\u0131, kirlili\u011fin ba\u015fl\u0131ca nedenleri aras\u0131nda say\u0131l\u0131yor.&nbsp;<strong>\u0130zmir \u0130l Tar\u0131m ve Orman M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>\u2019n\u00fcn verilerine g\u00f6re, yo\u011fun hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 havzada y\u0131lda 3 bin 500 kilo ve \u00fczeri azot \u00fcreten orta ve b\u00fcy\u00fck i\u015fletmelerin y\u00fczde 90\u2019n\u0131nda, k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmelerin ise hemen hepsinde s\u0131zd\u0131rmaz nitelikte g\u00fcbre deposu yok. Bu da \u00f6zellikle g\u00fcbre i\u00e7eri\u011findeki nitrat\u0131n, ya\u011f\u0131\u015flar gibi fakt\u00f6rlerle y\u0131kanmas\u0131na ve su varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek nitrat de\u011ferlerine ula\u015fmas\u0131na neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"760\" height=\"450\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/denizli-baklan.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9572\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/denizli-baklan.jpg 760w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/denizli-baklan-300x178.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 760px) 100vw, 760px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u00c7ift\u00e7iler paras\u0131n\u0131 \u00f6dedi\u011fi suyu alamad\u0131<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin sulanabilir en b\u00fcy\u00fck ovalar\u0131ndan biri olan&nbsp;<strong>Denizl<\/strong>i\u2019nin&nbsp;<strong>Baklan Ovas\u0131<\/strong>\u2019nda da kurakl\u0131kla birlikte ya\u015fanan su sorunu nedeniyle \u00fcr\u00fcn veriminde ciddi d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Yap\u0131lan planlamaya g\u00f6re, mevcut kaynaklar ile ovan\u0131n sadece y\u00fczde 65\u2019inin sulanabilece\u011fi belirlenmi\u015f. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ovan\u0131n y\u00fczde 95\u2019inde salma sulama ile tar\u0131m yap\u0131l\u0131yor.&nbsp;<strong>\u00c7al Ziraat Odas\u0131<\/strong>&nbsp;Ba\u015fkan\u0131&nbsp;<strong>Ha\u015fim \u00c7il<\/strong>, \u201dY\u0131llard\u0131r Sulama Birli\u011fi karar\u0131yla rotasyon yaparak idare ediyorduk,\u201d diyor. Sulama birliklerinin DS\u0130\u2019ye devrolmas\u0131ndan sonra, bu y\u0131l ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n azalmas\u0131yla birlikte \u00e7ift\u00e7iler DS\u0130\u2019den, ovan\u0131n d\u00f6rtte birinin sulamaya kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>Ha\u015fim \u00c7il, DS\u0130 yetkililerinin \u201dsu s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fanmayacak\u201d diyerek sulama paralar\u0131n\u0131 \u00f6nceden toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Ancak verilen s\u00f6ze ra\u011fmen, bu yaz ovan\u0131n y\u00fczde 30\u2019una ikinci su verilmemi\u015f. Kavurucu s\u0131caklar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yaz boyu sadece bir kez su y\u00fcz\u00fc g\u00f6ren ay\u00e7i\u00e7e\u011fi ve m\u0131s\u0131rlar kurumaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kaz-su.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9573\" width=\"580\" height=\"388\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kaz-su.jpg 736w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kaz-su-300x201.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>\u0130klim krizine Covid-19 krizi eklenince\u2026<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p><strong>Kazda\u011flar\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n g\u00fcney yama\u00e7lar\u0131ndaki k\u00f6ylerde ya\u015fanan su krizi ise baz\u0131 k\u00f6ylerde anla\u015fmazl\u0131klara neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7en k\u0131\u015f ya\u011f\u0131\u015f\u0131n az olmas\u0131na, Covid-19 salg\u0131n\u0131 nedeniyle arazilerini ekmek \u00fczere k\u00f6ye gelenler eklenince sulama suyu ihtiyac\u0131 iki kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f.&nbsp;<strong>Adatepeba\u015f\u0131 K\u00f6y\u00fc<\/strong>\u2019nde zeytin ve incir a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00fcretim yapan&nbsp;<strong>Volkan Yalazay<\/strong>, \u201dBu k\u0131\u015f rezervler dolmad\u0131. Salg\u0131n nedeniyle i\u015fe gitmeyen, k\u00f6yde bah\u00e7esi olanlar da bah\u00e7e yapt\u0131\u201d diyor ve ekliyor:<\/p>\n\n\n\n<p>\u201dCovid \u00f6ncesi 10-12 \u00e7ift\u00e7iydik. Salg\u0131nla birlikte 18-20 \u00e7ift\u00e7i su talep etmeye ba\u015flad\u0131. Normalde su almak i\u00e7in s\u0131raya giriyorduk, ileti\u015fimimiz iyiydi. Salg\u0131n nedeniyle gelenler bo\u015f vakitlerinde, istedikleri gibi su almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Bakt\u0131m, ba\u015fkalar\u0131 haber vermeden benim s\u0131ram\u0131 al\u0131yor, ben de ona haber vermeden suyunu kesip kendi taraf\u0131ma \u00e7evirdim. Ama normalle\u015fmeyle birlikte baz\u0131lar\u0131 bah\u00e7esini b\u0131rak\u0131p yeniden kasabaya d\u00f6nd\u00fc.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00f6lgedeki baz\u0131 k\u00f6ylerde i\u00e7me suyu s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 da ya\u015fand\u0131 ve bir ay boyunca susuz kalan be\u015f k\u00f6y, da\u011fda bulduklar\u0131 iki yeni kaynak sayesinde yeniden i\u00e7me suyuna kavu\u015ftu. Ancak sulama suyu i\u00e7in kuyu a\u00e7ma konusunda tart\u0131\u015fmalar s\u00fcr\u00fcyor. Yalazay, \u201dKuyu a\u00e7mak isteyenlerle istemeyenler aras\u0131nda tart\u0131\u015fma \u00e7\u0131k\u0131yor. Antik d\u00f6nemden beri kullan\u0131lan bir \u0131l\u0131can\u0131n yak\u0131nlar\u0131na vurulan artezyen y\u00fcz\u00fcnden \u0131l\u0131can\u0131n suyunun ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olanlar, yeni artezyenler a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 istemiyor\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Eylem planlar\u0131 var, ama\u2026<\/h4>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda&nbsp;<strong>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n ilgili birimleri taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan raporlar ve eylem planlar\u0131nda, farkl\u0131 kurakl\u0131k senaryolar\u0131na kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemler, yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131mlar belirlenmi\u015f durumda ama yaz\u0131lanlar tar\u0131m alanlar\u0131na yans\u0131m\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kucuk-menderes-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9574\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kucuk-menderes-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kucuk-menderes-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kucuk-menderes-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/kucuk-menderes.jpg 1800w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>\u00d6rne\u011fin&nbsp;<strong>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 Su Y\u00f6netimi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>&nbsp;taraf\u0131ndan 2018 ve 2019 y\u0131llar\u0131nda haz\u0131rlanan K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Nehir Havzas\u0131 Y\u00f6netim planlar\u0131nda, su kaynaklar\u0131ndaki kirlili\u011fin \u00f6nlenmesi i\u00e7in \u201dtar\u0131m alanlar\u0131nda besin maddesi ve pestisit y\u00f6netimi, hayvan g\u00fcbresinin kontroll\u00fc uygulanmas\u0131\u201d; \u201dsuyun verimli kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in \u00fcr\u00fcn rotasyonu uygulanmas\u0131, tar\u0131m alanlar\u0131nda teraslama yap\u0131lmas\u0131, ruhsats\u0131z kuyular ve a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7ekimlerin \u00f6nlenmesi\u201d gibi tedbirlerden bahsediliyor. Buna ra\u011fmen kirlilikle birlikte ka\u00e7ak kuyular\u0131n say\u0131s\u0131 art\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Sonbaharda sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ile ilgili bir \u00e7al\u0131\u015ftay d\u00fczenlemeyi planlayan Tire S\u00fct Kooperatifi Ba\u015fkan\u0131 Mahmut Eskiy\u00f6r\u00fck\u2019\u00fcn K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Havzas\u0131\u2019ndaki su krizinin giderilmesi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6neriler, benzer s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131 ya\u015fayan havzalar i\u00e7in de ge\u00e7erli:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>\u201dDamlama sulama te\u015fvik edilmeli ve vah\u015fi sulama yasaklanmal\u0131. B\u00fcy\u00fck \u00e7apta su kullanan sanayi ve belediyelere, at\u0131k suyu tar\u0131msal sulamaya uygun hale getirecek ar\u0131tma kurma zorunlulu\u011fu getirilmeli. Ya\u011fmur sular\u0131n\u0131n denize gitmesini \u00f6nleyecek, vadilerin bitimine g\u00f6letler yap\u0131larak su hapsedilmeli ve yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131n beslenmesi sa\u011flanmal\u0131. K\u00fc\u00e7\u00fck Menderes Nehri, ar\u0131t\u0131l\u0131p geni\u015fletilerek \u0131slah edilmeli. B\u00fcy\u00fck Menderes\u2019ten k\u0131\u015f\u0131n b\u00f6lgedeki Beyda\u011f Baraj\u0131 ve di\u011fer g\u00f6letlere su aktar\u0131lmal\u0131.\u201d<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>\u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi<\/strong>&nbsp;de daha fazla alan\u0131 sulamak i\u00e7in a\u00e7\u0131k kanal ve vah\u015fi sulama yap\u0131lan tesislerin, kapal\u0131 sistem ve damla sulama olarak yenilenmesinin planland\u0131\u011f\u0131n\u0131, ya\u011fmur ve kar sular\u0131n\u0131n depolanaca\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 sulama g\u00f6letinin yap\u0131m\u0131 i\u00e7in ihale \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, sulama g\u00f6leti et\u00fctlerine devam edildi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyada kullan\u0131lan suyun \u00fc\u00e7te ikisi tar\u0131m alanlar\u0131nda t\u00fcketiliyor. G\u0131dan\u0131n \u00fc\u00e7te ikisi ise sulu tar\u0131mdan \u00fcretiliyor. G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in su g\u00fcvenli\u011fi \u015fart.&nbsp;Tar\u0131m yazar\u0131<strong>&nbsp;Ali Ekber Y\u0131ld\u0131r\u0131m<\/strong>&nbsp;durumu, \u201dT\u00fcrkiye su zengini de\u011fil, fakat suyu zenginmi\u015f gibi kullan\u0131yor. Tar\u0131msal su talebinin 2030\u2019a kadar y\u00fczde 30 artmas\u0131 bekleniyor. Bu nedenle suyun tasarruflu kullan\u0131lmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli\u201d s\u00f6zleriyle \u00f6zetliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f6r\u00fcnen o ki, ihtiyac\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131, rezervleri art\u0131rmak ya da suyu borularla kilometrelerce uza\u011fa ta\u015f\u0131makla m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil; tasarruf, verimlili\u011fi sa\u011flayan sistemler, tar\u0131msal y\u00f6ntem de\u011fi\u015fiklikleri ve adil payla\u015f\u0131m gerekiyor; \u00e7\u00f6z\u00fcm yolunda acil \u00f6nlem almaya ve kriz y\u00f6netimine ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Oya Ayman<\/em> &#8211;<em>Bu\u011fday Derne\u011fi Strateji Kurulu \u00dcyesi <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tar\u0131msal sulamada kriz giderek b\u00fcy\u00fcyor. Ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z ge\u00e7en k\u0131\u015f ve kurak yaz y\u00fcz\u00fcnden yeralt\u0131 su seviyesi de d\u00fc\u015f\u00fcnce kuyularla birlikte mahsuller de kurumaya ba\u015flad\u0131. \u0130klim krizi ve Covid- 19 salg\u0131n\u0131 ile g\u00fcndeme gelen g\u0131da krizinin, su&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9575,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,41,30],"tags":[576,331,330,662,663],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9565"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9576,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9565\/revisions\/9576"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}