{"id":9521,"date":"2020-09-14T16:27:05","date_gmt":"2020-09-14T13:27:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=9521"},"modified":"2020-09-25T06:58:23","modified_gmt":"2020-09-25T03:58:23","slug":"dunyanin-gelecegi-kimin-umurunda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/dunyanin-gelecegi-kimin-umurunda\/","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fi kimin umurunda?\ufeff"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bilimsel raporlar ve ara\u015ft\u0131rmalar gezegendeki ya\u015fam\u0131n yok olma tehlikesini tekrar tekrar hat\u0131rlat\u0131yor; ama bu tehlike karar vericileri \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in hen\u00fcz harekete ge\u00e7irebilmi\u015f de\u011fil.<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yaz\u0131:<\/strong> Turgay \u00d6z\u00e7elik (Bu\u011fday Derne\u011fi \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/p>\n\n\n\n<p>Bilimsel geli\u015fmelerin ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00f6rmezden gelindi\u011fi, itibar g\u00f6rmedi\u011fi bir \u201cYeni Karanl\u0131k \u00c7a\u011f\u201d ya\u015f\u0131yoruz. \u0130tibar g\u00f6rm\u00fcyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc mevcut ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczenin toptan de\u011fi\u015fmesi, de\u011fi\u015ftirilmesi gerekiyor. Bu de\u011fi\u015fim ise karar vericileri ve sermayeyi korkutuyor. Sonu\u00e7 olarak, t\u00fcm bilimsel ger\u00e7eklere ra\u011fmen ya\u015fam\u0131n yok olmas\u0131na \u00e7o\u011funlukla seyirci kal\u0131yoruz. Bu yok olu\u015fu, d\u00fcnyan\u0131n gelece\u011fini umursam\u0131yoruz.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Karar vericilerin g\u00f6rmezden geldi\u011fi 3 \u00f6nemli bilimsel ger\u00e7ek:<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim krizi<\/strong>: Giderek artan karbon sal\u0131m\u0131 neticesinde atmosferde biriken sera gazlar\u0131, k\u00fcresel olarak s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131na ve iklim de\u011fi\u015fikliklerine neden oluyor. D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n gelecek be\u015f y\u0131lda 2,7 derece art\u0131\u015fla \u201ctehlikeli\u201d seviyelere ula\u015fabilece\u011fini belirtiyor.&nbsp; Bu durumda, Paris Anla\u015fmas\u0131&#8217;ndaki \u201ck\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1,5 derecede tutulmas\u0131\u201d hedefi ger\u00e7ekle\u015fmeyecek. Sadece deniz seviyesinin y\u00fckselmesi ile, 200 milyon ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kara par\u00e7alar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 olarak sular alt\u0131nda kalaca\u011f\u0131 uyar\u0131s\u0131 yap\u0131l\u0131yor. T\u00fcm bu verilere ra\u011fmen b\u0131rak\u0131n karbon sal\u0131m\u0131n\u0131 azaltmak i\u00e7in ad\u0131m atmay\u0131, hala iklim krizinin ger\u00e7ek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden yetkililer var.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131<\/strong>: \u0130klim krizi, habitat kayb\u0131, sanayile\u015fme, end\u00fcstriyel tar\u0131mda kullan\u0131lan zehirli kimyasallar ve avc\u0131l\u0131k gibi etkenler sonucunda pek \u00e7ok canl\u0131 t\u00fcr\u00fc yok oluyor. WWF\u2019nin Ya\u015fayan Gezegen Raporu \u2013 2020\u2019ye g\u00f6re memeli, ku\u015f, \u00e7ift ya\u015faml\u0131, s\u00fcr\u00fcngen ve bal\u0131k pop\u00fclasyonlar\u0131nda 1970\u2019ten 2016\u2019ya ortalama %68\u2019lik bir azalma g\u00f6r\u00fcld\u00fc. BM\u2019e g\u00f6re ise \u015fu an 1 milyon t\u00fcr yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. T\u00fcm bu sonu\u00e7lara ra\u011fmen biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in gereken \u00f6nlemler al\u0131nm\u0131yor.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tar\u0131m zehirleri: <\/strong>End\u00fcstriyel tar\u0131mda kullan\u0131lan tar\u0131m zehirleri (pestisitler) biz insanlar dahil t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 tehdit ediyor. Topraktaki canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n yok olmas\u0131na neden olan ve iklim krizini tetikleyen pestisitlerin zararlar\u0131na ili\u015fkin y\u0131llard\u0131r pek \u00e7ok bilimsel yay\u0131n ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yor. Ancak, yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tehlikeler bilinmesine ra\u011fmen halen pestisitler yasaklanm\u0131\u015f ya da zehirsiz \u00fcretim y\u00f6ntemlerini geli\u015ftirmeye y\u00f6nelik kararl\u0131 ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019de 300\u2019e yak\u0131n pestisit etken maddesi kullan\u0131l\u0131yor. Bunlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc hormonal sistem bozucu ve n\u00f6rolojik geli\u015fim bozucu \u00f6zellikler bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Bebekler ve \u00e7ocuklar bu t\u00fcr pestisitlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k zarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan en k\u0131r\u0131lgan grubu olu\u015fturuyor. Bebek ve \u00e7ocuklardaki kanser riski yeti\u015fkinlere k\u0131yasla 10 kata kadar art\u0131yor. Pestisitlere maruz kalman\u0131n, \u00e7ocuklarda beyin ve sinir sistemi yap\u0131s\u0131 ve i\u015flevine zarar verdi\u011fini g\u00f6steren ikna edici kan\u0131tlar bulunuyor. N\u00f6rotoksik pestisitlerin, dikkat eksikli\u011fi\/hiperaktivite bozuklu\u011funa, otizm rahats\u0131zl\u0131klar\u0131na neden oldu\u011fu, IQ ve di\u011fer bili\u015fsel i\u015flev \u00f6l\u00e7\u00fctlerinde geni\u015f \u00e7apta d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe katk\u0131da bulundu\u011fu, a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul ediliyor. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Her bir sorun i\u00e7in bilimsel kan\u0131tlar da, bu sorunlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zararlar da g\u00fcnden g\u00fcne katlanarak art\u0131yor. Sadece insan merkezli d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde bile, toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve gelece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc karar vericilerin, en ufak bir \u015f\u00fcphe ihtimalinde bile yukar\u0131daki konularda \u015fimdiye kadar \u00f6nlem almas\u0131 gerekirdi.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki sorumlu sadece karar vericiler mi?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim krizi, biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 ve pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n da, bu sorunlara hala \u00e7\u00f6z\u00fcm getirilememesinin de sorumlulu\u011fu hepimize ait. Bu sorunlara dair bireysel ve kolektif olarak ne yapabilece\u011fimizde; karar vericilerden neyi, nas\u0131l talep edece\u011fimizi g\u00f6zden ge\u00e7irmekte ve harekete ge\u00e7mekte \u00e7o\u011fumuz eksik kald\u0131k. Yeni Karanl\u0131k \u00c7a\u011f, bu anlamda sadece karar vericiler i\u00e7in de\u011fil, bizim i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bilimsel verileri biz de g\u00f6rmezden gelmeye devam ediyoruz.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7 kalm\u0131\u015f de\u011filiz; kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7 sorunla ilgili olarak harekete ge\u00e7en ve umut veren ya\u015fam savunucular\u0131na destek olabiliriz. <br><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130klim<strong> <\/strong>krizine kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 konusunda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak i\u00e7in &#8220;\u0130klim Adaleti ve Sosyal Adalet&#8221; temas\u0131yla 25 Eyl\u00fcl\u2019de ger\u00e7ekle\u015fecek olan 6. K\u00fcresel \u0130klim Grevi program\u0131n\u0131 <a href=\"https:\/\/sifirgelecek.org\/\">S\u0131f\u0131r Gelecek<\/a> web sitesinden <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Fridays For Future T\u00fcrkiye (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/www.instagram.com\/fridaysforfuture_tr\/\" target=\"_blank\"><strong>Fridays For Future T\u00fcrkiye<\/strong><\/a> Instagram hesab\u0131ndan takip edebilir ve destek olabilirsin.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 ve tar\u0131m zehirleri konusunda <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Zehirsiz Kampanya (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/change.org\/ZehirsizSofralar\" target=\"_blank\"><strong>Zehirsiz Kampanya<\/strong><\/a>\u2019y\u0131 imzalayarak, tar\u0131m zehirlerinin yasaklanmas\u0131n\u0131 ve zehirsiz y\u00f6ntemlerin geli\u015ftirilmesini sa\u011flayabilirsin.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Ama bu destek sadece bir ba\u015flang\u0131\u00e7, hayat\u0131m\u0131z\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in bir ilham olmal\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"WWF\u2019nin Ya\u015fayan Gezegen Raporu \u2013 2020 (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/wwftr.awsassets.panda.org\/downloads\/2020_yaayan_gezegen_raporu_ozet_10_09_2020.pdf\" target=\"_blank\">WWF\u2019nin Ya\u015fayan Gezegen Raporu \u2013 2020<\/a> <\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Zehirsiz Sofralar T\u00fcketici Rehberi (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/zehirsizsofralar.org\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/zehirsiz-sofralar-tuketici-brosuru.pdf\" target=\"_blank\">Zehirsiz Sofralar T\u00fcketici Rehberi<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/m.bianet.org\/bianet\/ekoloji\/208180-bm-raporu-1-milyon-tur-yok-olma-tehlikesiyle-karsi-karsiya\">Bianet: BM Raporu<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.iklimhaber.org\/yeni-calisma-seragazi-salimi-covid-19a-ragmen-rekor-seviyede\/\">\u0130klim Haber<\/a><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Turgay \u00d6z\ufeff\u00e7\ufeffe\ufeffl\ufeffi\ufeffk \ufeff(\ufeffB\ufeffu\ufeff\u011f\ufeffd\ufeffa\ufeffy \ufeffD\ufeffe\ufeffr\ufeffn\ufeffe\ufeff\u011f\ufeffi \ufeff\u0130\ufeffl\ufeffe\ufefft\ufeffi\ufeff\u015f\ufeffi\ufeffm\ufeff E\ufeffk\ufeffi\ufeffb\ufeffi\ufeff)<\/em> <br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilimsel raporlar ve ara\u015ft\u0131rmalar gezegendeki ya\u015fam\u0131n yok olma tehlikesini tekrar tekrar hat\u0131rlat\u0131yor; ama bu tehlike karar vericileri \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in hen\u00fcz harekete ge\u00e7irebilmi\u015f de\u011fil. Yaz\u0131: Turgay \u00d6z\u00e7elik (Bu\u011fday Derne\u011fi \u0130leti\u015fim Ekibi) Bilimsel geli\u015fmelerin ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00f6rmezden&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":9523,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,30,337],"tags":[177,331,458,211],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9521"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9521"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9521\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9605,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9521\/revisions\/9605"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9521"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9521"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9521"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}