{"id":8972,"date":"2020-08-14T08:28:46","date_gmt":"2020-08-14T05:28:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=8972"},"modified":"2020-12-09T02:34:08","modified_gmt":"2020-12-08T23:34:08","slug":"dunyayi-dolasan-bugdaylar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/dunyayi-dolasan-bugdaylar\/","title":{"rendered":"D\u00fcnyay\u0131 dola\u015fan bu\u011fdaylar"},"content":{"rendered":"\n

Ya\u015fam\u0131n\u0131, atal\u0131k bu\u011fday tohumlar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in da\u011f bay\u0131r dola\u015fmaya, buldu\u011fu tohumlar\u0131 \u00e7o\u011faltmak i\u00e7in ekip bi\u00e7meye, ta\u015f de\u011firmende un \u00f6\u011f\u00fctmeye, \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit bu\u011fdaydan farkl\u0131 ekmekler yapmaya adam\u0131\u015f, Bir Tohum Vakf\u0131\u2019n\u0131n ve \u0130da Slow Food\u2019un kurucular\u0131ndan Mustafa Alper \u00dclgen ile ge\u00e7mi\u015ften bug\u00fcne bu\u011fday t\u00fcrleri \u00fczerine konu\u015ftuk, ekip \u00e7o\u011faltt\u0131\u011f\u0131 Victor Bu\u011fday\u0131’n\u0131n hikayesini kendisinden dinledik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

R\u00f6portaj: <\/em><\/strong>Lalehan Uysal (Bu\u011fday Derne\u011fi Kurumsal Kimlik Dan\u0131\u015fman\u0131)<\/em><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Mustafa\u2019y\u0131 size tan\u0131tmak istiyorum \u00f6nce. Mustafa in\u015faat m\u00fchendisi, Ayd\u0131n\u2019dan Van\u2019a geni\u015f bir co\u011frafyada mesle\u011fini yapm\u0131\u015f, permak\u00fclt\u00fcr ve ekolojik mimariyi merkezine yerle\u015ftirince \u00c7anakkale\u2019ye yerle\u015fmeyi se\u00e7mi\u015f, Bu\u011fday Derne\u011fi \u00fcyeli\u011finin yan\u0131 s\u0131ra bir d\u00f6nem y\u00f6netim kurulu \u00fcyeli\u011fi yapan Mustafa ayn\u0131 zamanda Bir Tohum Vakf\u0131\u2019n\u0131n ve \u0130da Slow Food\u2019un kurucular\u0131ndan biri. Gecesi g\u00fcnd\u00fcz\u00fc ile \u00f6mr\u00fc atal\u0131k bu\u011fday tohumlar\u0131 bulmak i\u00e7in da\u011fda tepede dola\u015fmakla, buldu\u011fu tohumlar\u0131 \u00e7o\u011faltmak i\u00e7in ekip bi\u00e7erken toprakta, de\u011firmende un \u00f6\u011f\u00fctmekle, en sonunda \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit bu\u011fdaydan farkl\u0131 ekmekler yapmakla ge\u00e7iyor. O, \u00c7anakkale\u2019nin Bayrami\u00e7 il\u00e7esinin Yenik\u00f6y mezras\u0131nda bir \u00e7ift\u00e7i. Ne kadar zamand\u0131r ekip bi\u00e7iyorsun Mustafa?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mustafa Alper \u00dclgen: <\/strong>Yakla\u015f\u0131k on y\u0131ld\u0131r bu\u011fday ekiyorum. \u00c7anakkale\u2019nin Bayrami\u00e7 il\u00e7esinin Muratlar k\u00f6y\u00fcn\u00fcn Yenik\u00f6y mezras\u0131na yerle\u015ftikten sonra bu\u011fday ekmeye ba\u015flad\u0131m. Ama tabii toprakla olan ili\u015fkim \u00e7ocukluktan geliyor. Rahmetli dedemin ve babaannemin yan\u0131nda yazlar\u0131 kendi sebzemizi yeti\u015ftirirdik. \u00dcz\u00fcm ba\u011flar\u0131m\u0131z vard\u0131, \u00fcz\u00fcm hasad\u0131 yapard\u0131k. Haliyle tohumla, toprakla olan ili\u015fkim \u00e7ocukluktan var ama bu\u011fdayla olan yo\u011fun ili\u015fkim son on y\u0131ld\u0131r var. On y\u0131ld\u0131r bu\u011fday ekip bi\u00e7iyorum \u00c7anakkale\u2019de.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"
Mustafa Alper \u00dclgen<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

Peki ka\u00e7 \u00e7e\u015fit bu\u011fday ile ba\u015flad\u0131n, \u015fu anda ka\u00e7 \u00e7e\u015fit bu\u011fday ekiyorsun?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mustafa:<\/strong> Sekiz arkada\u015f\u0131mla birlikte burada ekolojik bir ya\u015fam kurmak istedik. Bayrami\u00e7 Yenik\u00f6y\u2019de bir olu\u015fum ba\u015flatt\u0131k. O olu\u015fum ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ilk ben buraya gelip yerle\u015ftim. \u00d6nc\u00fc olan bendim, sonra hep \u00f6nc\u00fc kald\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka kimse gelmedi arkada\u015flardan. Burada, ilk defa, yerel bir bu\u011fday ekelim diye arad\u0131k arad\u0131k, sar\u0131 bu\u011fday\u0131 bulduk. \u0130lk ekimimiz sar\u0131 bu\u011fdayd\u0131 ve sevgili \u0130lhan Ko\u00e7ulu\u2019nun bize g\u00f6nderdi\u011fi iki \u00e7uval kav\u0131lca vard\u0131. Bir de bunun yan\u0131nda Erzurum\u2019dan bir arkada\u015f bize Kafkas K\u0131z\u0131l\u0131 diye k\u0131z\u0131lca bir bu\u011fday g\u00f6ndermi\u015fti. \u00dc\u00e7\u00fcn\u00fc ektik, ilk onlarla ba\u015flad\u0131k. Ama \u015fimdi, yakla\u015f\u0131k otuz iki \u00e7e\u015fit bu\u011fday ekiyorum, \u00e7o\u011falt\u0131yorum ve her sene onlar\u0131 tekrar tekrar tazeleyip devam ediyorum.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ok heyecan verici bir say\u0131 Mustafa. Acaba arkadaki g\u00fczel tohumlar\u0131n da adlar\u0131 var m\u0131? Sar\u0131 bu\u011fday \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131, kav\u0131lcay\u0131 zaten hepimiz uzak yak\u0131n biliyoruz, tan\u0131yoruz. Bunun gibi can al\u0131c\u0131 isimleri olanlar vard\u0131r, bahseder misin biraz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mustafa:<\/strong> Hepsi akl\u0131ma gelmeyebilir ama \u00f6ncelikle bu\u011fday\u0131n bir evrim s\u00fcreci var. 12 bin y\u0131l \u00f6nce Karacada\u011f\u2019da insanlar\u0131n ilk defa tar\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bu\u011fday; Kastamonu\u2019da siyez, Bolu ve Bilecik\u2019te iza, bizim bu y\u00f6rede ise gap\u00e7\u0131k dedikleri Triticum monococcum<\/em> ekiyoruz. Kav\u0131lcay\u0131 ve yine kabuklu, kavuzlu bu\u011fdaylardan Triticum spelt<\/em> ekiyoruz. Bu Dicoccum’<\/em>dur, yani kabu\u011fun i\u00e7erisinde iki tanelidir. Anadolu\u2019dan \u00e7\u0131k\u0131p t\u00fcm Avrupa\u2019ya ve d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Onun d\u00f6rt \u00e7e\u015fidini de ekiyoruz. K\u0131l\u00e7\u0131kl\u0131 beyaz, k\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z iki \u00e7e\u015fit var, bir de bu sene biraz da siyah spelt \u00e7o\u011faltt\u0131k. \u015eahman bu\u011fday\u0131 ve zerun var… Rahmetli Victor\u2019dan sonra G\u00fcne\u015fin\u2019in bana yar\u0131m kavanoz verdi\u011fi, ad\u0131na Victor Bu\u011fday\u0131 dedi\u011fimiz bir bu\u011fday var. Onu \u00e7o\u011faltt\u0131m, hatta bu sene biraz un yapt\u0131k. <\/p>\n\n\n\n

Neden ad\u0131 Victor? Victor\u2019a m\u0131 benziyor?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Mustafa: <\/strong>Victor\u2019a benziyor biraz, \u00e7ok g\u00fczel bir bu\u011fday. Victor da g\u00fczeldi… Elimizde farkl\u0131 y\u00f6relerden bir\u00e7ok bu\u011fday var, hi\u00e7birine benzemiyor. Hatta kendi i\u00e7erisinde iki-\u00fc\u00e7 varyete \u00e7\u0131kt\u0131. Kara k\u0131l\u00e7\u0131kl\u0131 Victor var, mavi Victor var, bir de sar\u0131 ba\u015fakl\u0131 Victor var. Bir kere i\u00e7i beyaz ve yumu\u015fak, muhtemelen ekmeklik. Kendime be\u015f kilo Victor Bu\u011fday\u0131 unu ay\u0131rd\u0131m, f\u0131rsat bulursam onu harmanda ekmek yap\u0131p deneyece\u011fim, daha denemedim. Bizim \u00c7amtepe\u2019ye de bir \u00e7uval verdim. Onlar e\u015fe dosta da\u011f\u0131tt\u0131lar, ‘Victor Bu\u011fday\u0131 Unu’ diye g\u00fczel bir ambalaj yapt\u0131lar. Seneye daha \u00e7ok olacak. Victor Bu\u011fday\u0131’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u00f6zelli\u011fi; \u00e7ok verimli, \u00e7ok karde\u015f veriyor, saman\u0131 yumu\u015fak ve taneleri de yumu\u015fak, beyaz.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
  • \"\"
    Victor Bu\u011fday\u0131<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/li>
  • \"\"
    Mavi Victor Bu\u011fday\u0131<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n
    \n\n\n\n

    Victor\u2019a benziyormu\u015f ger\u00e7ekten. Rengarenk, zaten Victor da \u00f6yleydi, \u00e7ok heyecan verici. Bir bu\u011fdaya Victor\u2019un ad\u0131n\u0131 vermek \u00e7ok anlaml\u0131. Kim bilir neler yap\u0131lacak ondan, bu denemeleri \u00e7ok yak\u0131ndan takip edece\u011fim. \u0130n\u015fallah ekme\u011fi de Victor gibi olur, yumu\u015fak, lezzetli. Ben Victor\u2019un bu\u011fday\u0131n\u0131n \u00f6zel oldu\u011funu anl\u0131yorum ama yine de ba\u015fka bir bu\u011fday daha vard\u0131r kalbinde diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Var m\u0131 b\u00f6yle Victor gibi s\u00f6z edebilece\u011fin, karakteristik \u00f6zellikleri ile i\u00e7inde, kalbinde ayr\u0131 tuttu\u011fun bir bu\u011fday?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Mustafa:<\/strong> Asl\u0131nda hepsi \u00e7ocuklar\u0131m gibi, hi\u00e7birini birbirinden ay\u0131rt edemiyorum ama tabii baz\u0131lar\u0131 \u00f6zellikleri itibar\u0131yla bulundu\u011fumuz b\u00f6lgeye iyi adapte oldu\u011fu i\u00e7in onlar\u0131 daha \u00e7ok ekiyoruz. \u00d6rne\u011fin k\u0131l\u00e7\u0131kl\u0131 spelt, sar\u0131 bu\u011fday, Anadolu k\u0131z\u0131lcas\u0131, kav\u0131lca ve saz \u00e7avdar\u0131. Bu be\u015fini \u00e7ok ekiyoruz. Victor Bu\u011fday\u0131, Horasan Bu\u011fday\u0131, Dersim Bu\u011fday\u0131 dedi\u011fimiz bu\u011fdaylar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l onar d\u00f6n\u00fcm ekebilecek kadar \u00e7o\u011faltt\u0131k. Arkadan zerun geliyor, zerunu \u00e7o\u011falt\u0131yoruz. Di\u011fer \u00e7e\u015fitleri de hem \u00e7o\u011falt\u0131yoruz hem de bizim gibi u\u011fra\u015fan insanlara \u00f6rnek veriyoruz. Tohumlar\u0131 da\u011f\u0131tmaktan hi\u00e7 sak\u0131nm\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc tohumlar bizim de\u011fil, tohumlar anonimdir. Biz hi\u00e7bir \u015feyin sahibi de\u011filiz. Onlar\u0131 ekip bi\u00e7ip gelece\u011fe aktar\u0131yoruz. Ben b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, o y\u00fczden verebiliyorum. <\/p>\n\n\n\n

    \n\n\n\n
    • \"\"
      K\u0131l\u00e7\u0131ks\u0131z k\u0131z\u0131lca<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/li>
    • \"\"
      Spelt<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/li>
    • \"\"
      Zerun<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n
      \n\n\n\n

      Pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn bu\u011fdaylar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda atal\u0131k bir tohum olan saz \u00e7avdar\u0131 da var. Bunun hikayesi nedir, neden ona g\u00f6n\u00fcl verdin? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Mustafa:<\/strong> Yenik\u00f6y Mezras\u0131’nda yetmi\u015f be\u015f ya\u015flar\u0131nda bir kom\u015fum var, Ramazan Kuruo\u011flu. Burada do\u011fmu\u015f, burada b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f ve buradan hi\u00e7 ayr\u0131lmam\u0131\u015f. Onun bah\u00e7esinde \u00e7ok ho\u015f bir yap\u0131 vard\u0131. Me\u015fe a\u011fa\u00e7lar\u0131ndan birbirine \u00e7at\u0131lm\u0131\u015f, Vikinglerin evleri gibi, \u00fczerinde de sazlar vard\u0131. ‘Nedir bu?’ dedim. Dedi ki, biz eskiden koyunlar\u0131 buraya koyard\u0131k. Bu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn sazlar da bir \u00e7avdar cinsidir. Bu \u00e7avdar\u0131 ekerdik, hem yerdik hem hayvanlar\u0131m\u0131za yedirirdik hem de saplar\u0131yla \u00e7at\u0131 yapard\u0131k. Ramazan\u2019da bir teneke vard\u0131. Ek, bu tohumu \u00e7o\u011faltal\u0131m, seneye biz de ekelim dedik. Ramazan Abi ekti ama maalesef tohumu alamad\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc ye\u015filken hayvanlar\u0131na yedirdi. Ondan sonra ben tabii d\u00fc\u015ft\u00fcm bu tohumun pe\u015fine. <\/p>\n\n\n\n

      Muratlar k\u00f6y\u00fc b\u00fcy\u00fck bir k\u00f6y, kimse de yok. Art\u0131k kimse \u00e7avdar ekmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yeni malzemeler \u00e7\u0131kt\u0131. Herkes sac, kiremit kullan\u0131yor. Kimse o eski usul saz \u00e7at\u0131yla u\u011fra\u015fmak istemiyor ve beraberinde tohum da kayboluyor. K\u00f6y k\u00f6y, oba oba dola\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Duyduk ki Kocalar k\u00f6y\u00fcnde ekenler varm\u0131\u015f. Ra\u015fit Abi\u2019yle kalkt\u0131k oraya gittik. Bize bir teneke saz \u00e7avdar\u0131 laz\u0131m dedik. Bizde vard\u0131 fakat iki g\u00fcn \u00f6nce deveciler geldi hepsini verdik, u\u011fra\u015fmak da istemiyoruz, domuz giriyor, art\u0131k ekmeyece\u011fiz dediler. Deve g\u00fcre\u015fi yapt\u0131ranlar, hayvanlar\u0131na g\u00fc\u00e7lensinler diye saz \u00e7avdar\u0131 yedirirmi\u015f, o y\u00fczden onlar alm\u0131\u015f gitmi\u015f. <\/p>\n\n\n\n

      Sonra birisi dedi ki, Dedeler k\u00f6y\u00fcnde Mehmet Abi ekmi\u015fti, ona gidin. Biz da\u011flardan dola\u015fa dola\u015fa Dedeler k\u00f6y\u00fcne gittik, Mehmet Abi\u2019nin evini de bulduk ama saat dokuz bu\u00e7uk, on olmu\u015f, \u0131\u015f\u0131k yanm\u0131yor. Biz ba\u011f\u0131rd\u0131k, uyand\u0131rd\u0131k. Abi d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131kt\u0131, ne oldu bu saatte hay\u0131rd\u0131r diye sordu. Biz Muratlar k\u00f6y\u00fcnden geldik, yerel tohumlar\u0131 \u00e7o\u011falt\u0131yoruz, \u00e7ok seviyoruz, pe\u015fine d\u00fc\u015ft\u00fck, saz \u00e7avdar\u0131 sende varm\u0131\u015f dedik. Bu arada, Mehmet Amca\u2019n\u0131n bah\u00e7esinde bahsetti\u011fim keltik yap\u0131, saz \u00e7avdar\u0131ndan koyun ah\u0131r\u0131 var. \u00dcst\u00fcndeki sazlar da taze. Kurtulu\u015f yok yani, o tohumu bulduk. Dedi ki, ne tohumu bu saatte? Ektim zaten bana laz\u0131m, bana yetecek kadar var. Derken, kap\u0131dan bir kad\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fc, hay\u0131rd\u0131r o\u011flum dedi. Teyze biz Muratlar k\u00f6y\u00fcnden geliyoruz dedik. Yahu dedi, ben Muratlar k\u00f6y\u00fcnden buraya gelin geldim, bir daha da gitmedim. Siz oradan tohum i\u00e7in mi geldiniz dedi. Evet dedik. D\u00f6nd\u00fc kocas\u0131na, hac\u0131 bak bunlar benim k\u00f6yl\u00fcm, bu kadar da\u011f tepe dola\u015fm\u0131\u015flar, git ambardaki tohumun yar\u0131s\u0131n\u0131 bunlara ver dedi. Hac\u0131 ikiletmedi, bekleyin dedi, gitti \u00fcst\u00fcn\u00fc giyip geldi. Geleneksel ah\u015fap tohum ambar\u0131n\u0131n i\u00e7ine girdi. Bir teneke tohumu getirdi \u00e7uvala koydu, bize verdi. Dedik ki, ka\u00e7 para? Ne paras\u0131 dedi, tohum parayla m\u0131 verilirmi\u015f, tohum vermek sevapt\u0131r dedi. Bizim her sene eyl\u00fcl ay\u0131nda \u00f6k\u00fczler harmana ko\u015fulurken yap\u0131lan ko\u015fu hayr\u0131m\u0131z var dedi. Siz de o hay\u0131r i\u00e7in bize sar\u0131 bu\u011fday verirsiniz dedi. Tamam dedik ama \u00e7ok duyguland\u0131k, neredeyse a\u011flayacakt\u0131k. Biz o tohumu ald\u0131k, veda ektik ve Muratlar’a, k\u00f6y\u00fcm\u00fcze d\u00f6nd\u00fck.<\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n
      \"\"
      Saz \u00e7avdar\u0131<\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \n\n\n\n

      \u0130nan\u0131lmaz bir hikaye. K\u0131z istemeye gitmi\u015fsiniz gibi; kimlerdensin, nas\u0131l ekeceksin, nereye ekeceksin, sen kimsin? Yani tohum k\u0131ymetli…<\/strong>
      <\/p>\n\n\n\n

      Mustafa:<\/strong> Tabii ki, biz niyetimizi onlara s\u00f6ylemeseydik belki de bu tohumu bize vermeyeceklerdi. Ertesi g\u00fcn Ra\u015fit Ak\u0131nc\u0131 ile kahvede bunu k\u00f6yl\u00fclere anlatt\u0131k. Ya\u015fl\u0131 bir Ali Amca vard\u0131, yahu dedi, siz \u015fimdi bu \u00e7avdar tohumu i\u00e7in kalk\u0131p Dedeler k\u00f6y\u00fcne mi gittiniz? Bende de iki teneke var. Madem bu kadar pe\u015fine d\u00fc\u015f\u00fcyorsun vereyim, biz ekmeyece\u011fiz dedi. B\u00f6yle \u00fc\u00e7 teneke bulduk ve o sene ektik. <\/p>\n\n\n\n

      Ben \u015fimdi 40-50 d\u00f6n\u00fcm ekiyorum. Bir\u00e7ok yere g\u00f6nderdim. Edremit\u2019teki arkada\u015flar\u0131m\u0131z, canlar\u0131m\u0131z \u0130da Mera, Ferit, Gudrun ve \u015eakir\u2019e verdik. Onlar her sene ekiyorlar. Bir ara Seferihisar’a, Do\u011fa Derne\u011fi\u2019ne vermi\u015ftik, onlar da ekiyorlard\u0131 ama hala devam ediyorlar m\u0131 bilmiyorum. \u0130steyen herkese veriyorum. Ayr\u0131ca de\u011firmenimde onu un yap\u0131p, ekmek yapmak isteyenlere de g\u00f6nderiyorum. <\/p>\n\n\n\n

      Saz \u00e7avdar\u0131n\u0131n saplar\u0131 hakikaten \u00e7ok kal\u0131n, boyu da insandan uzun, m\u00fcthi\u015f bir \u00e7e\u015fit. Ya\u015famas\u0131 i\u00e7in elimden geleni yap\u0131yorum. Ama ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz? Bu b\u00f6lgede sadece ben ekti\u011fim i\u00e7in s\u00f6yleyemeyiz. Daha \u00e7ok insan\u0131n ekmesi laz\u0131m ama maalesef tercih edilmedi\u011fi, insanlar bunun pe\u015fine d\u00fc\u015fmedi\u011fi i\u00e7in \u00e7ok az insan ekiyor veya hi\u00e7 ekmiyor.<\/p>\n\n\n\n

      Senin bu \u00e7abanla birlikte bence saz \u00e7avdar\u0131 ekimi de artacak, bu hikaye zaten yeterli… D\u00fc\u015f\u00fcnsene, k\u0131zlar daha do\u011fdu\u011funda \u00e7eyiz sand\u0131klar\u0131na koyuyorlar tohumlar\u0131. Gelece\u011finde, evlenip gitti\u011fi topraklarda tekrar neslini s\u00fcrd\u00fcrs\u00fcn diye, g\u0131das\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n diye. Yani Anadolu insan\u0131n\u0131n tohumla ili\u015fkisi inan\u0131lmaz zengin, derin ve gizemli. Baksana, gecenin yar\u0131s\u0131nda kap\u0131 \u00e7al\u0131yorsun ve tohum istiyorsun, oradan ba\u015fka bir hikaye. \u00c7ok heyecan verici. Burada tabii k\u00f6yden k\u00f6ye, yayladan yaylaya bir ge\u00e7i\u015f var. Biliyorsun tohum s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan bir zenginlik. D\u00fcnyay\u0131 dola\u015fanlar var. Sende var m\u0131 b\u00f6yle bir d\u00fcnya hikayesi? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Mustafa:<\/strong> Asl\u0131nda birka\u00e7 tane var ama bir tanesi baya\u011f\u0131 enteresan. Bundan d\u00f6rt sene \u00f6nce Salt Beyo\u011flu\u2019nda bir etkinlik vard\u0131. O etkinli\u011fe Londra\u2019dan gelecek olan bir bu\u011fday \u00e7ift\u00e7isi \u0131srarla beni arad\u0131 ve etkinli\u011fe davet etti. Beni nereden buldun dedi\u011fimde, benim de o zamana kadar fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131m, BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO)’nun bu\u011fday ile ilgili raporunda, Bayrami\u00e7\u2019in Muratlar k\u00f6y\u00fcnde yerel \u00e7e\u015fitleri ekip \u00e7o\u011faltan bir ki\u015fi olarak benden bahsediyormu\u015f. Beni oradan bulmu\u015f adam. Israrla \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131, ben de tohumlar\u0131mla birlikte gittim. Orada, bana bir tohum hediye etti. 1844 y\u0131l\u0131nda \u0130rlanda\u2019da ya\u015fanan ve yakla\u015f\u0131k 4 milyon insan\u0131n etkilendi\u011fi bir k\u0131tl\u0131ktan bahsetti. Sultan Abd\u00fclaziz o k\u0131tl\u0131\u011fa \u00e7are olsun, o k\u0131tl\u0131\u011fa maruz kalan insanlar ekmek yiyebilsin diye, iki gemi m\u0131s\u0131r, bir gemi bu\u011fday g\u00f6ndermi\u015f. Bu\u011fday, Polonya\u2019n\u0131n Szczecin liman\u0131ndan, m\u0131s\u0131rlar\u0131n da biri Hindistan\u2019dan biri \u0130talya\u2019dan yola \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu \u00fc\u00e7 gemi de T\u00fcrk gemisi, T\u00fcrk gemiciler g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorlar. Fakat \u0130ngilizler abluka uygulad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bu tohumlar \u0130rlanda’n\u0131n ba\u015fkenti Dublin\u2019e \u00e7\u0131kam\u0131yor. Ba\u015fka bir kasabaya gidiyor ve oradan b\u00fct\u00fcn \u0130rlanda\u2019ya da\u011f\u0131l\u0131yor. \u0130nsanlar bunlar\u0131 un yap\u0131yor, ekmek yap\u0131yor, yiyorlar, t\u00fcketiyorlar. Yani d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz, yiyecek hi\u00e7bir \u015fey kalmam\u0131\u015f, insanlar a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcyor. O arada bir miktar bu\u011fday tohumunu ekiyorlar ve bug\u00fcne kadar da devam ettiriyorlar. K\u0131rm\u0131z\u0131 bir bu\u011fday oldu\u011fu i\u00e7in ismini de ‘Red Szczecin’ koyuyorlar. Polonya\u2019n\u0131n Szczecin liman\u0131ndan geldi\u011fi i\u00e7in Szczecin diyorlar. Muhtemelen Polonya\u2019n\u0131n geni\u015f ovalar\u0131nda ekilmi\u015f bir bu\u011fday ama hikayenin enteresan olan k\u0131sm\u0131, bu Red Szczecin\u2019in \u015fu anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadaki \u0131slah projelerinde veya d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn bu\u011fday \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ilham al\u0131nan, kullan\u0131lan Anadolu k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131, T\u00fcrk k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131 (Turkish Red) dedikleri bir bu\u011fday olabilece\u011fi ihtimali var. Bunu bana bir akademisyen s\u00f6yledi. \u015eu anda bizim elimizde yok. O y\u00fczden ben o \u00e7ok az, bir \u00e7imdik bu\u011fday\u0131 \u00e7o\u011faltmak i\u00e7in 4 senedir u\u011fra\u015f\u0131yorum. Her sene ekiyorum, bir kavanoz ancak yapt\u0131m. Farkl\u0131 bir bu\u011fday, biraz bizim Anadolu\u2019daki zeruna benziyor ama i\u00e7i daha k\u0131rm\u0131z\u0131. Bu hikaye beni etkiliyor \u00e7\u00fcnk\u00fc 1844\u2019te Sultan Abd\u00fclaziz\u2019in doktoru \u0130rlandal\u0131 ve o sayede Abd\u00fclaziz b\u00f6yle bir k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n ve dramatik durumun fark\u0131na var\u0131p yard\u0131m etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130rlandal\u0131lar bunu hi\u00e7bir zaman unutmam\u0131\u015flar. San\u0131r\u0131m Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde \u0130rlanda Cumhurba\u015fkan\u0131 bir te\u015fekk\u00fcr mektubu ile, sizin dedelerinizin bize yapt\u0131\u011f\u0131 bu iyili\u011fi unutmad\u0131k diyor. B\u00f6yle bir hikayesi olan bu\u011fday da var elimizde, onu \u00e7o\u011faltmaya devam ediyoruz.
      <\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n
      \"\"
      Red Stettin <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
      \n\n\n\n

      \u00c7ok heyecanla dinliyorum… Yapt\u0131\u011f\u0131n i\u015flerle ve seninle gururlanmamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u015eimdi sen tam da orada hasat zaman\u0131ndas\u0131n, de\u011firmene giriyorsun, gece g\u00fcnd\u00fcz un \u00f6\u011f\u00fct\u00fcyorsun, paketliyorsun. Ben burada biraz k\u00f6t\u00fc hissettim, bizim de bir \u015feyler yapmam\u0131z laz\u0131m, sence ne yapabiliriz? Bize d\u00fc\u015fen ne? Tren kalkt\u0131 m\u0131, yapamaz m\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Mustafa:<\/strong> Olur mu \u00f6yle \u015fey? Herkes da\u011fa bay\u0131ra, k\u00f6ye yerle\u015fecek diye bir \u015fey yok. Herkesin bir ya\u015fam bi\u00e7imi, mesle\u011fi, idealleri var. Yap\u0131lacak \u015fey de \u00e7ok tabii ki. \u00d6ncelikle taba\u011f\u0131m\u0131za ne koydu\u011fumuza dikkat ederek, ne yedi\u011fimize dikkat edebiliriz. Ekolojik, yerel, geleneksel veya zehirsiz \u00fcretim yapan insanlar\u0131, topluluklar\u0131 destekleyebiliriz. Bunun da yollar\u0131 var elbette, \u00f6zellikle b\u00fcy\u00fck \u015fehirde ya\u015fayan insanlar en yak\u0131nlar\u0131ndaki temiz, adil g\u0131daya eri\u015febilecek a\u011flar ile ileti\u015fime ge\u00e7ebilir. Bu bir g\u0131da toplulu\u011fu olabilir, bir t\u00fcketim kooperatifi olabilir. Bunlarla tabaklar\u0131na koyduklar\u0131 g\u0131da konusunda bir tercih yapabilirler. \u0130stanbul\u2019dalar ise Kartal ve \u015ei\u015fli\u2019de organik pazarlar var, oralara ula\u015fabilirler. \u00dcretici pazarlar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor \u015fimdi, oralara gidebilirler. B\u00f6ylelikle, bizlere dayat\u0131lan konvansiyonel g\u0131dalara kar\u015f\u0131 daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcretilmi\u015f, arac\u0131s\u0131z g\u0131dalara ula\u015fabilirler. \u0130lla gelip burada orak bi\u00e7meniz, harman yapman\u0131z, domates yeti\u015ftirmeniz gerekmiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz bu g\u0131dalar\u0131 sat\u0131n almak zorundas\u0131n\u0131z. Do\u011fru yerden alarak zaten \u00e7ok \u015fey yapabilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n

      B\u00fct\u00fcn anlatt\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok etkilendim. Biraz daha fazla \u015fey yapmak istiyorum \u015fimdi. \u00d6yle bir motivasyon verdin Mustafa, \u00e7ok te\u015fekk\u00fcr ediyorum. Bu kadar g\u00fczel anlat\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde u\u00e7u\u015fan tohumlar hayal ediyorum… Saz \u00e7avdar\u0131ndan bir dam d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. G\u00f6rsel olarak zengin bir sohbet. Ben b\u00fct\u00fcn bu anlatt\u0131klar\u0131n\u0131, yapt\u0131klar\u0131n\u0131 Anadolu\u2019nun kadim s\u00f6z\u00fc ‘kurda ku\u015fa a\u015fa’ diyerek, zihnimizin, ruhumuzun, hayat\u0131m\u0131z\u0131n topra\u011f\u0131na tohumlar gibi savuruyorum. Ye\u015fersinler, b\u00fcy\u00fcs\u00fcnler, \u00e7o\u011fals\u0131nlar. Son s\u00f6z\u00fc sana b\u0131rakaca\u011f\u0131m Mustafa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Mustafa: <\/strong>Amin diyelim, bu s\u00f6zlere. Kurda ku\u015fa a\u015fa duas\u0131n\u0131 her ekim ay\u0131nda, tarlaya ilk ad\u0131m att\u0131\u011f\u0131mda yapar\u0131m. ‘Haydi, kurda, ku\u015fa, a\u015fa’ der, tohumlar\u0131 savururuz. Biliyoruz ki, bu yapt\u0131klar\u0131m\u0131z bir b\u00fct\u00fcn i\u00e7erisinde \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar. Ama biz bunlara \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck ye\u015fil ekolojik \u00e7atlaklar. Bizi \u00e7evreleyen, i\u00e7imizi karartan bir s\u00fcr\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7erisinde, g\u00fczel, ye\u015fil ekolojik \u00e7atlaklar. <\/p>\n\n\n\n

      Kocaman, i\u00e7i beton dolu, demir dolu, asla y\u0131k\u0131lmayacak bir baraj g\u00f6vdesinde k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir \u00e7atlak oldu\u011funda o baraj mutlaka y\u0131k\u0131l\u0131r. Bizim yapt\u0131klar\u0131m\u0131z da insanl\u0131\u011fa, b\u00fct\u00fcn do\u011fadaki canlara dayat\u0131lm\u0131\u015f bu karanl\u0131k veya k\u00f6t\u00fc senaryonun i\u00e7erisinde ince, k\u00fc\u00e7\u00fck ye\u015fil \u00e7atlaklar. Biz bu \u00e7atlaklar\u0131 yapmaya devam ediyoruz. Kurda, ku\u015fa, a\u015fa diyerek her sene bu\u011fday ekmeye devam edece\u011fiz.
      <\/p>\n\n\n\n

      \n\n\n\n