{"id":8343,"date":"2020-07-14T11:04:03","date_gmt":"2020-07-14T08:04:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=8343"},"modified":"2020-07-15T11:41:29","modified_gmt":"2020-07-15T08:41:29","slug":"hava-kirliligi-azaliyor-ancak-yer-seviyesindeki-ozon-gazi-artiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/hava-kirliligi-azaliyor-ancak-yer-seviyesindeki-ozon-gazi-artiyor\/","title":{"rendered":"Hava kirlili\u011fi azal\u0131yor ancak yer seviyesindeki ozon gaz\u0131 art\u0131yor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 nedeniyle d\u00fcnya genelinde uygulanan sosyal izolasyon soludu\u011fumuz hava kalitesini b\u00fcy\u00fck oranda iyile\u015ftirdi ancak yer seviyesindeki ozon gaz\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6zlendi. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Amerikan Jeofizik Birli\u011fi (AGU)\u2019nin \u201cJeofizik Ara\u015ft\u0131rma Mektuplar\u0131\u201d adl\u0131 bilimsel dergide yer alan iki yeni \u00e7al\u0131\u015fma; Kuzey \u00c7in, Bat\u0131 Avrupa ve ABD \u00fczerindeki azot dioksit kirlili\u011finin 2020\u2019nin ba\u015flar\u0131nda ge\u00e7en y\u0131l\u0131n ayn\u0131 d\u00f6nemine g\u00f6re y\u00fczde 60 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti.&nbsp;<em>(1)<\/em>&nbsp;Azot gaz\u0131 atmosfere ara\u00e7lar, enerji santralleri ve end\u00fcstriyel faaliyetlerden kaynaklanan emisyonlar yoluyla giriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Nature Climate Change dergisinde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fma ise, sosyal izolasyon&nbsp; \u00f6nlemlerinin zirvesine ula\u015fan Nisan ay\u0131nda k\u00fcresel olarak 2019\u2019daki ortalama g\u00fcnl\u00fck seviyelere k\u0131yasla g\u00fcnl\u00fck emisyonlar\u0131n %17 \u2013 veya 17 milyon ton karbondioksit \u2013 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.&nbsp;<em>(2)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Azal\u0131m g\u00f6steren azot dioksit, partik\u00fcl maddeler, karbondioksit gazlar\u0131 akci\u011ferler \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck etkiye sahip. Bu gazlar, suya topra\u011fa kar\u0131\u015f\u0131yor, bitkiler ve hayvanlar yoluyla da etkisini t\u00fcm canl\u0131l\u0131k \u00fczerinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, hava kirlili\u011finde genel olarak d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6zlenirken, \u00c7in\u2019de yer seviyesindeki ozon gaz\u0131 miktar\u0131nda art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. Ozon gaz\u0131, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 ve y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n alt atmosferdeki kimyasal reaksiyonlar\u0131 katalize etti\u011finde olu\u015fan ikincil bir kirletici.<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim insanlar\u0131 Covid-19\u2019u ya\u015fam tercihlerimizi yeniden de\u011ferlendirmek i\u00e7in bir \u015fans olarak g\u00f6rmemiz gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. M\u00fcmk\u00fcn olan yerlerde ula\u015f\u0131m i\u00e7in bisikletin kullan\u0131lmas\u0131, elektrikli ara\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve desteklenmesi, devletlerin ekolojik ekonomi modellerini geli\u015ftirmeleri bu iyile\u015fmesinin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak. Aksi takdirde zorunlu izolasyon s\u00fcreci bitti\u011finde atmosferin kirlilik oran\u0131n\u0131n eski haline gelmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olacakt\u0131r.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/ulas%E2%94%80%E2%96%92m-ve-karbon-sal%E2%94%80%E2%96%92m%E2%94%80%E2%96%92-1-1024x384.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8373\"\/><figcaption><strong><em>\u0130ll\u00fcstrasyon: Neval Erg\u00fcn<\/em><\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00fcnya liderlerinin Covid-19\u2019dan sonraki ekonomik tepkilerini planlarken iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini ne \u00f6l\u00e7\u00fcde dikkate alaca\u011f\u0131, gelecek y\u0131llarda atmosferi etkilemeye devam edecek.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcresel Karbon Projesi (GCP) Ba\u015fkan\u0131 ve Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Rob Jackson: \u201cEmisyonlardaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f \u00f6nemli olsa da Paris Anla\u015fmas\u0131 taahh\u00fctlerine ula\u015fman\u0131n zorlu\u011funu g\u00f6steriyor. Mecburi davran\u0131\u015flarla ge\u00e7ici olarak azalt\u0131lmas\u0131na de\u011fil, ye\u015fil enerji ve elektrikli arabalar ile sistemik bir de\u011fi\u015fime ihtiyac\u0131m\u0131z var.\u201d diye belirtti.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar: <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p> (1) <em>Science Daily &#8211; <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2020\/05\/200511124444.htm\" target=\"_blank\"><em>COVID-19 lockdowns significantly impacting global air quality<\/em><\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(2) Science Daily &#8211; <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2020\/05\/200519114233.htm\" target=\"_blank\"><em>COVID-19 crisis causes 17 percent drop in global carbon emissions\ufeff<\/em><\/a><br><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong>\u00c7eviri:<\/strong> Gamze \u00c7\u0131nar<\/p><cite><em>Bu\u011fday G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi<\/em> <\/cite><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 nedeniyle d\u00fcnya genelinde uygulanan sosyal izolasyon soludu\u011fumuz hava kalitesini b\u00fcy\u00fck oranda iyile\u015ftirdi ancak yer seviyesindeki ozon gaz\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6zlendi. Amerikan Jeofizik Birli\u011fi (AGU)\u2019nin \u201cJeofizik Ara\u015ft\u0131rma Mektuplar\u0131\u201d adl\u0131 bilimsel dergide yer alan iki yeni&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":8550,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[280,18,41,25,337],"tags":[177,274,101],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8343"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8343"}],"version-history":[{"count":28,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8343\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8666,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8343\/revisions\/8666"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8343"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8343"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8343"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}