{"id":8014,"date":"2020-06-15T01:13:34","date_gmt":"2020-06-14T22:13:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=8014"},"modified":"2022-03-22T11:25:49","modified_gmt":"2022-03-22T08:25:49","slug":"sehirde-su-hasadi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/sehirde-su-hasadi\/","title":{"rendered":"\u015eehirde su hasad\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 o kadar h\u0131zl\u0131 t\u00fcketiyoruz ki, kendilerini yenileyecek f\u0131rsat\u0131 bulam\u0131yorlar. Y\u00fczeye yak\u0131n s\u0131\u011f su kuyular\u0131 aylar veya y\u0131llar i\u00e7inde kolayca yenilense de (ya\u011f\u0131\u015flarla), \u00f6zellikle tar\u0131m ama\u00e7l\u0131 t\u00fcketilen su, art\u0131k \u00e7ok derinlerden temin ediliyor ve bazen \u2018\u2018fosil su\u2019\u2019 ad\u0131 verilen bu kaynaklar hi\u00e7bir zaman yenilenmiyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yaz\u0131: <\/strong>Emre Rona<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0131radan bir sabah; uyand\u0131k, elimizi y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc y\u0131kad\u0131k, belki h\u0131zl\u0131 bir du\u015f al\u0131p di\u015fimizi f\u0131r\u00e7alad\u0131k, sifonu \u00e7ektik ve sabah rutinlerimizin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 b\u00f6ylece tamamlay\u0131p, g\u00fcne ba\u015flad\u0131k. K\u0131saca, g\u00fcn i\u00e7in temizlendik. Peki, bu s\u0131rada \u015funu hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck m\u00fc: muslu\u011fu a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman akan su, (\u0130stanbul\u2019da ya\u015fayanlar\u0131m\u0131z i\u00e7in \u00f6rnekleyelim) bu koca \u015fehrin \u00e7evresindeki 20 k\u00fcs\u00fcr baraj\u0131n birinden, her g\u00fcn 21 adet i\u00e7me suyu ar\u0131tma tesisinde i\u015flendikten sonra toplam 21.748 km uzunlu\u011funda ana iletim ve \u015febeke suyu borular\u0131 aras\u0131ndan sizin eve ula\u015fanlar\u0131 kullanarak geliyor ve g\u00fcnde ortalama 16 milyon ki\u015fiye sa\u011flanan 2 milyon 733 bin 388 metrek\u00fcp (ton) suyun yaln\u0131zca birka\u00e7 damlas\u0131ndan ibaret. <em>(1)<\/em> Bu s\u0131rada suyun bu kadar mesafe itilmesi i\u00e7in pompalar\u0131n harcad\u0131\u011f\u0131 enerjiyi de unutmamak laz\u0131m. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Sonra, giderden akan bu suyun, kanalizasyon sisteminde toplanarak \u00e7ap\u0131 3 metreyi bulan borularla 88 adet at\u0131ksu ar\u0131tma tesisine ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bir \u00f6l\u00e7\u00fcde temizlendikten sonra k\u0131smen park ve bah\u00e7elerin sulama ihtiyac\u0131, k\u0131smen de end\u00fcstriyel ama\u00e7larla yeniden de\u011ferlendirildi\u011fini, ama b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Marmara Denizi\u2019ne de\u015farj edildi\u011fini g\u00f6z\u00fcm\u00fczde canland\u0131ral\u0131m.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131saca, kilometrelerce boru i\u00e7inden pompalayarak evimize su getiriyor, sonra at\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu suyu yine kilometrelerce geri pompalayarak ar\u0131tma tesislerine g\u00f6nderiyor ve nihayetinde b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 denize b\u0131rak\u0131yoruz. Neredeyse i\u00e7ilebilecek temizlikte suyu, ki\u015fisel at\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 evden uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in harc\u0131yor ve bunu muazzam bir ham madde ve enerji t\u00fcketimi pahas\u0131na yap\u0131yoruz. Kald\u0131 ki, evlerden \u00e7\u0131kan at\u0131k suyun (evsel at\u0131k su) b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 (gri su), olduk\u00e7a basit ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli y\u00f6ntemlerle yerinde ar\u0131t\u0131labilir ve bu s\u0131rada ihtiyac\u0131m\u0131z olan ba\u015fka i\u015flevleri yerine getirebilir. S\u00f6z konusu evsel su t\u00fcketimimize dair rakamlar genel hatlar\u0131yla \u015f\u00f6yle:<br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<table class=\"wp-block-table alignleft is-style-stripes\"><tbody><tr><td><strong>T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fisel su t\u00fcketimi ortalamas\u0131:<\/strong><em>(2)<\/em><br><\/td><td>217 Lt \/ ki\u015fi \/ g\u00fcn <\/td><\/tr><tr><td><strong>Evsel su t\u00fcketimi oranlar\u0131: <\/strong><em>(3)<\/em><\/td><td><\/td><\/tr><tr><td>Banyo, du\u015f ve lavabolar <\/td><td>%35 <\/td><\/tr><tr><td>\u00c7ama\u015f\u0131r makinesi<\/td><td>%22  <\/td><\/tr><tr><td>Tuvaletler<\/td><td>%26<\/td><\/tr><tr><td>Tesisat s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 ve di\u011fer<\/td><td>%17<\/td><\/tr><\/tbody><\/table>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Peki, evlerimize i\u00e7me suyu sa\u011flayan barajlardaki suyun kayna\u011f\u0131 nedir?&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em>\u2018\u2018Su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n nehirler, dereler, g\u00f6ller, yeralt\u0131 sular\u0131 veya kuyular olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamam\u0131z gerekiyor. D\u00fcnya\u2019daki t\u00fcm sular\u0131n tek kayna\u011f\u0131, ya\u011fmurdur.\u2019\u2019 (4)<\/em><br><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p>S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, ekolojik, ye\u015fil veya ad\u0131na ne derseniz deyin, do\u011fan\u0131n ve insan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zeten sistemlerin temelinde \u00f6nemli bir ilke yatar: kaynaklar, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 noktaya en yak\u0131n yerde kullan\u0131lmal\u0131, at\u0131klar ise, ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 noktaya en yak\u0131n yerde de\u011ferlendirilmelidir. Konu olduk\u00e7a geni\u015f, biz i\u015fin suyla ilgili k\u0131sm\u0131na bakal\u0131m.<br><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131ll\u0131k ya\u011f\u0131\u015f ortalamas\u0131, 574 mm (1981-2010 y\u0131llar\u0131n\u0131 temel alan ortalama rakam). <em>(5) <\/em>Yani y\u0131l boyunca her bir metrekare \u00fczerine 574 litre ya\u011fmur (veya kar ya da \u00e7iy) d\u00fc\u015f\u00fcyor. Akdeniz, Karadeniz ve Marmara B\u00f6lgeleri\u2019ndeki ya\u011f\u0131\u015f miktar\u0131 bu ortalaman\u0131n biraz \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131yor, \u0130\u00e7 Anadolu ve G\u00fcneydo\u011fu Anadolu\u2019da ise biraz daha alt\u0131nda. \u00dclkemiz, 574 mm ortlama ya\u011f\u0131\u015f ile, ileride su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayacak b\u00f6lgeler aras\u0131nda s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Araya \u015funu da ekleyelim; yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 o kadar h\u0131zl\u0131 t\u00fcketiyoruz ki, kendilerini yenileyecek f\u0131rsat\u0131 bulam\u0131yorlar. Y\u00fczeye yak\u0131n s\u0131\u011f su kuyular\u0131 aylar veya y\u0131llar i\u00e7inde kolayca yenilense de (ya\u011f\u0131\u015flarla), \u00f6zellikle tar\u0131m ama\u00e7l\u0131 t\u00fcketilen su, art\u0131k \u00e7ok derinlerden temin ediliyor ve bazen \u2018\u2018fosil su\u2019\u2019 ad\u0131 verilen bu kaynaklar hi\u00e7bir zaman yenilenmiyor. Dolay\u0131s\u0131yla su bitti\u011fi zaman, ger\u00e7ekten bitecek ve bu \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olacak. 2015 tarihli bir DS\u0130 raporuna g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019de kamuya ve \u015fah\u0131slara ait belgeli sondaj kuyu say\u0131s\u0131 toplam\u0131 271.408. Ruhsats\u0131z kuyular\u0131 da unutmamak laz\u0131m. <em>(6)<\/em> 2017 tarihli bir habere g\u00f6re ise, \u0130stanbul genelinde kay\u0131tl\u0131 olan 5.700 adet kuyunun ortalama derinli\u011fi 150-250 metre. <em>(7)<\/em> Yani sular, bu derinlikten y\u00fczeye \u00e7ekiliyor. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u011fmur suyu hasad\u0131n\u0131n tarihi, ate\u015fin bulundu\u011fu \u00e7a\u011flara kadar gidiyor. B\u00fct\u00fcn k\u0131talarda, binlerce y\u0131l \u00f6ncesine giden gelenekler, ya\u011fmur ve y\u00fczey sular\u0131n\u0131n koca \u015fehirler i\u00e7in bile ba\u015fl\u0131ca su kayna\u011f\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Anadolu\u2019da, M\u00d6 6. y\u00fczy\u0131ldan ba\u015flayarak, Roma \u0130mparatorlu\u011fu boyunca \u00e7at\u0131lardan su hasad\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair kan\u0131tlar var. \u0130stanbul\u2019un g\u00f6be\u011findeki Yerebatan Sarn\u0131c\u0131, bunun en g\u00f6rkemli \u00f6rneklerinden biri.&nbsp;&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>On dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda ger\u00e7ekle\u015fen Sanayi Devrimi ve fosil yak\u0131tlarla birlikte ba\u015flayan teknolojik at\u0131l\u0131m sayesinde, suyu \u00e7ok uzaklardan veya derinlerden \u00e7\u0131kar\u0131p borularla ta\u015f\u0131mak daha kolay ve ucuz h\u00e2le geldi\u011fi i\u00e7in, ya\u011fmur suyunu toplama gelene\u011fi de di\u011fer bir\u00e7ok gelenek gibi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde terk edilmi\u015f. Son y\u0131llarda ya\u015fanan iklim dengesizlikleri, ekolojik ve ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeniyle yeniden canlanmaya ba\u015flam\u0131\u015f olsa da, ya ger\u00e7ekten zorunlu olan b\u00f6lgelerde (\u015febeke altyap\u0131s\u0131 olmayan veya \u00e7ok az ya\u011f\u0131\u015f alan), ya da uzak gelece\u011fi g\u00f6rebilen yetkililerin \u00e7abalar\u0131yla baz\u0131 \u00fclkelerde (Hindistan, Avustralya vb.) mecburi hale getirilmi\u015f. Fakat Anadolu\u2019da hala tek su kayna\u011f\u0131 ya\u011fmur olan k\u00f6yler de var (\u00d6rne\u011fin, Mu\u011fla\u2019daki Bozburun Yar\u0131madas\u0131\u2019n\u0131n ucunda yer alan Ta\u015fl\u0131ca K\u00f6y\u00fc). <br><\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u011fmur suyu hasat y\u00f6ntemlerini, \u015fehirlerde ve k\u0131rsal b\u00f6lgelerde (veya arazide) diye ikiye ay\u0131r\u0131yoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc hasad\u0131n temelinde yatan ilkeler ayn\u0131 olsa da, uygulama ko\u015fullar\u0131 ve ihtiya\u00e7lar birbirinden farkl\u0131. \u015eehirlerde su hasad\u0131n\u0131 ise, genel hatlar\u0131yla \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131\u011fa b\u00f6lebilliriz: \u00e7at\u0131lardan ya\u011fmur suyu toplamak (ve depolamak); ortak alanlarda (peyzajda) y\u00fczey ak\u0131\u015f hasad\u0131; ve at\u0131k su (ba\u015fta gri su) yeniden kullan\u0131m\u0131.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"1000\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Oluk.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8027\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Oluk.jpg 750w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Oluk-225x300.jpg 225w\" sizes=\"(max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Hasat edilebilecek ya\u011fmur suyu miktar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmsememek laz\u0131m. Her 100 m<sup>2<\/sup> alan \u00fczerine d\u00fc\u015fen her 100 mm ya\u011f\u0131\u015f, 10.000 litre (veya ton) potansiyel su demek. T\u00fcrkiye ya\u011f\u0131\u015f ortalamas\u0131na bakarsak, 100 m<sup>2<\/sup> \u00e7at\u0131 alan\u0131 olan bir binadan y\u0131lda hasat edilebilecek su miktar\u0131 50 ton civar\u0131. (50 ton su ile, standart bir \u00e7ama\u015f\u0131r makinesini y\u0131lda 284 kere, bula\u015f\u0131k makinesini 4166 kere \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir, tuvalet sifonunu 8333 kere \u00e7ekebilirsiniz.)<em> (8)<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eehirler, betonla\u015fmayla birlikte geni\u015fliyor ve geni\u015flemeyle birlikte ge\u00e7irimsiz y\u00fczey alan\u0131 da art\u0131yor. Yani, ya\u011fmurun toprakla bulu\u015fmas\u0131n\u0131 engelliyor. Ya\u011fmurun toprakla bulu\u015fmas\u0131 engellendi\u011fi zaman bu suyun h\u0131zla uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor ve bunun i\u00e7in \u00e7ok ince hesaplanm\u0131\u015f, risk fakt\u00f6rlerini hesaba katan bir altyap\u0131 sistemine ihtiya\u00e7 duyuluyor. Altyap\u0131 sistemleri yetersizse, sel ve ani su bask\u0131n riski art\u0131yor. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin getirdi\u011fi ya\u011f\u0131\u015f dengesizlikleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131nca, tehlikenin boyutu her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor diyebiliriz. Bunlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, normal \u015fartlar alt\u0131nda topraktan s\u00fcz\u00fclerek yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131n\u0131n yenileyecek \u00e7ok \u00f6nemli bir kaynak hem ziyan oluyor, hem de \u00fcst \u00fcste binen ekolojik ve ekonomik maliyetler do\u011furuyor. (<em>ABD\u2019de y\u00fcr\u00fct\u00fclen yak\u0131n zamanl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma, \u015fehirlerdeki ge\u00e7irimsiz y\u00fczeylerin %1 artmas\u0131yla, b\u00f6lgedeki sel riskinin %3 artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemi\u015f. (9) Suudi Arabistan&#8217;\u0131n K\u0131z\u0131l Deniz k\u0131y\u0131s\u0131ndaki 4 milyon n\u00fcfuslu kenti Cidde \u00fczerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, termal k\u00fctle i\u015flevi g\u00f6ren betonla\u015fman\u0131n, &#8221;flash flood&#8221; ad\u0131 verilen ani ya\u011fmur sellerini (kenti \u00e7evreleyen \u00e7\u00f6le k\u0131yasla) %26 oran\u0131nda art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/em>) (10)<br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"880\" height=\"487\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Ankara_2016-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8029\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Ankara_2016-1.jpg 880w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Ankara_2016-1-300x166.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Ankara_2016-1-768x425.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 880px) 100vw, 880px\" \/><figcaption><strong>Kaynak:<\/strong> S\u00f6zc\u00fc &#8211; <a href=\"https:\/\/www.sozcu.com.tr\/2016\/gundem\/yagmur-ankarada-hayati-felc-etti-1368025\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Ya\u011fmur Ankara\u2019da hayat\u0131 fel\u00e7 etti! (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">Ya\u011fmur Ankara\u2019da hayat\u0131 fel\u00e7 etti!<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Bunlar\u0131 engellemek i\u00e7in, \u015fehirlerdeki ye\u015fil alanlar\u0131n ve ge\u00e7irimli y\u00fczeylerin miktar\u0131n\u0131 art\u0131rmaktan ba\u015fka \u00e7are yok. Toprak, \u00f6zellikle de organik maddece zengin ve\/veya organik madde (mal\u00e7) ile \u00f6rt\u00fcl\u00fc toprak, \u00fczerine d\u00fc\u015fen suyu s\u00fcnger gibi emer, yava\u015f yava\u015f alt katmanlara s\u0131zmas\u0131n\u0131 sa\u011flar,&nbsp; b\u00f6ylece ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 d\u00f6nemlerde sel riskini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr, kurak d\u00f6nemlerde sulama ihtiyac\u0131n\u0131 azalt\u0131r. <br><\/p>\n\n\n\n<p>\u0130stanbul\u2019un ye\u015fil alan oran\u0131 (park ve bah\u00e7eler), World Cities Culture Forum 2015 raporuna g\u00f6re %2.2 (Ara\u015ft\u0131rmaya dahil edilen 37 \u00fclke aras\u0131nda sonuncu s\u0131raday\u0131z). <em>(11)<\/em> Maalesef pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir ba\u015far\u0131 de\u011fil. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Ye\u015fil alanlar geni\u015fletilemese bile, ge\u00e7irimsiz y\u00fczeylerden akan suyu hemen uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktansa, mevcut ge\u00e7irimli y\u00fczeylere y\u00f6nlendirerek topra\u011f\u0131n emmesini sa\u011flamak gerekir. Bu sayede yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131 yenilenir, aksi takdirde ziyan olacak bir kaynak, a\u011fa\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. A\u011fa\u00e7lar g\u00f6lge yapar, \u015fehirlerde ya\u015fam kalitesini art\u0131r\u0131r, do\u011fru t\u00fcr se\u00e7imleriyle insanlara ve di\u011fer hayvanlara g\u0131da sa\u011flar, \u015fehir ar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 destekler ve saymakla bitmeyen daha bir\u00e7ok olumlu \u2018\u2018meyve\u2019\u2019 verir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u011fmur suyu hasad\u0131na dair bir\u00e7ok detayl\u0131 ilke ve tekni\u011fin temelinde, suyu yava\u015flatmak, yaymak ve emdirmek (<em>slow, spread, sink<\/em>) gelir. Ak\u0131\u015f\u0131 yava\u015flatmak i\u00e7in y\u00fczey e\u011fimini azaltmak (\u00f6rne\u011fin teraslama) ve\/veya y\u00fczey ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 suyun oturabilece\u011fi ge\u00e7irimli (toprak+mal\u00e7) \u00e7anaklar ve havzalara y\u00f6nlendirmek gerekir. Akan suyu ge\u00e7irimsiz y\u00fczeylerden ge\u00e7irimli y\u00fczeylere y\u00f6nlendirmek, olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli bir y\u00f6ntem olmakla beraber, sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 fayda harcanan kaynaklara oranla kat kat y\u00fcksektir. Ya\u011fmurdan korkarak, y\u00fczey ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 bir an \u00f6nce uzakla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan bir toplum yerine, ya\u011fmuru seven, d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerde toprakla bulu\u015fturan, b\u00f6ylece y\u00fck olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p kayna\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren bir toplum olmal\u0131y\u0131z.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-gallery columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"414\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1422.png\" alt=\"\" data-id=\"8037\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?attachment_id=8037\" class=\"wp-image-8037\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1422.png 700w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1422-300x177.png 300w\" sizes=\"(max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"705\" height=\"439\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1423.png\" alt=\"\" data-id=\"8038\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?attachment_id=8038\" class=\"wp-image-8038\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1423.png 705w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/2020-06-13_1423-300x187.png 300w\" sizes=\"(max-width: 705px) 100vw, 705px\" \/><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>\u00d6te yandan, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir do\u011fal ekosistemde her \u015fey birbirine nas\u0131l ba\u011fl\u0131ysa, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fehir ekosistemini olu\u015fturan \u00f6\u011feler de birbiriyle etkile\u015fim i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, ge\u00e7irimsiz y\u00fczeylerden akan suyu yava\u015flat\u0131p topra\u011fa emdirmek i\u00e7in kullan\u0131lacak s\u00fcngerimsi malzeme (tercihen karbon i\u00e7eri\u011fi y\u00fcksek organik madde, yani mal\u00e7), evler ve bah\u00e7elerden \u00e7\u0131kan organik at\u0131klardan elde edilebilir. Ama bunun i\u00e7in belediyeler \u00f6l\u00e7e\u011finde ba\u015far\u0131l\u0131 bir organik at\u0131k y\u00f6netim sistemi kurulmas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca, ya\u011fmur suyunu biyok\u00fctleye, yani bitkilere, tercihen de a\u011fa\u00e7 ve \u00e7al\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, su hasad\u0131nda kullan\u0131lacak mal\u00e7 malzemeleri de \u00fcretilmi\u015f olur. D\u00fczenli budamalar ile, a\u011f\u0131r makineler ve vas\u0131talar kullan\u0131lmadan, ihtiya\u00e7 duyulan organik madde, ihtiya\u00e7 duyulan yerde \u00fcretilmi\u015f olur. Bu, do\u011fal d\u00f6ng\u00fcleri ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z do\u011frultusunda kullanman\u0131n en iyi \u00f6rneklerinden biri de\u011fil de nedir?<br><\/p>\n\n\n\n<p>Hat\u0131rlarsan\u0131z, \u015fehirlerde su hasad\u0131n\u0131 \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131\u011fa ay\u0131rm\u0131\u015ft\u0131k. Sonuncu yakla\u015f\u0131m, at\u0131k sular\u0131n yerinde de\u011ferlendirilmesi, yani gri su dedi\u011fimiz, banyo, du\u015f, lavabolar, \u00e7ama\u015f\u0131r ve bula\u015f\u0131k gibi nedenlerle ortaya \u00e7\u0131kan at\u0131k suyun, kanalizasyona verilmeden, yerinde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesiyle ili\u015fkili. Renginden dolay\u0131 bu ad\u0131 alan gri su, asl\u0131nda at\u0131k su de\u011fildir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Evsel at\u0131k sular\u0131 gri ve siyah olmak \u00fczere ikiye ay\u0131r\u0131yoruz. Evdeki tuvalet gideri hari\u00e7, di\u011fer t\u00fcm giderlerden akan suya gri su diyoruz ve oda\u011f\u0131m\u0131z da bu, \u00e7\u00fcnk\u00fc evsel t\u00fcketimin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor, ba\u015fa \u00e7\u0131kmas\u0131 kolay ve maliyetsiz, dolay\u0131s\u0131yla kanalizasyon sistemleri \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltmak i\u00e7in ele al\u0131nmas\u0131 gereken ba\u015fl\u0131ca \u00f6ge. Siyah su, yani tuvalet rezervuarlar\u0131ndan gidere akan organik madde y\u00fck\u00fc y\u00fcksek at\u0131k su, uzmanlarca ele al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, \u00e7evre ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturabilecek kadar \u2018\u2018kirli\u2019\u2019. Fakat, bunu da fazla pahal\u0131 olmayan biyolojik y\u00f6ntemlerle, mikroorganizmalar ve bitkileri kullanarak ar\u0131tmak ve do\u011faya b\u0131rakmak m\u00fcmk\u00fcn. (Bkz. yapay sulak alanlar, vermikompost tuvaletler vb.) \u00d6nemli olan, ko\u015fullara uygun \u00e7\u00f6z\u00fcmler aramak. Yani ko\u015fullar\u0131n elvermedi\u011fi durumlarda illa ki yapaca\u011f\u0131m diye tutturmak, iyilik yapmaktan \u00e7ok zarar verebilir, kald\u0131 ki D\u00fcnya\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sorunlar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131, insano\u011flunun karakterine has olan bu \u2018\u2018illa ki yapaca\u011f\u0131m\u2019\u2019 tutumundan kaynaklanmaktad\u0131r. <br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"799\" height=\"665\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Gri_Su.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8041\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Gri_Su.jpg 799w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Gri_Su-300x250.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Lancaster_Gri_Su-768x639.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 799px) 100vw, 799px\" \/><figcaption> <br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda fazla kirli de olmayan gri suyun i\u00e7indeki \u2018\u2018besin maddeleri\u2019\u2019, bitkilerin tam da ihtiya\u00e7 duydu\u011fu \u015feyler; azot, fosfor, potasyum, kalsiyum vb. bile\u015fikler. Kolay dedik ama, tabii ki ko\u015fullara uygun bir gri su sistemi kurman\u0131n incelikleri var. \u00d6rne\u011fin, gri suyu bah\u00e7ede devaml\u0131 ayn\u0131 yere tahliye etmek, topraktaki tuzluluk seviyesini art\u0131rabilir. Veya, gri suyun y\u00fczeyde birikmesi gibi, kazayla temasa yol a\u00e7acak \u015fartlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. <br><\/p>\n\n\n\n<p>Gri suyu pahal\u0131 bir tesisat, filtreler, pompalar ve dezenfeksiyon \u00fcniteleriyle evin i\u00e7inde yeniden kullanacak kadar ar\u0131tmak da m\u00fcmk\u00fcn, fakat \u00e7o\u011fu zaman uzun vadede ama\u00e7lanan ekolojik ayak izi azaltma emeklerini bo\u015fa \u00e7\u0131karacak kadar y\u00fcksek maliyetli \u00e7abalar. Dolay\u0131s\u0131yla, bu suyu bah\u00e7ede, topra\u011f\u0131n ve bitkilerin insaf\u0131na, ama bilgili ve sa\u011fduyulu bi\u00e7imde b\u0131rakmak, evsel su t\u00fcketiminin neredeyse %70\u2019ini, \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck karbon ayak iziyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir. Yan\u0131 s\u0131ra, aksi takdirde bo\u015fa gidecek ve ar\u0131tmak i\u00e7in ayr\u0131ca enerji sarfiyat\u0131na yol a\u00e7acak bu \u2018\u2018kirli su\u2019\u2019, bitkilere besin olur. <br><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eimdiye kadar gri su ile temas etti\u011fi i\u00e7in hastaneye giden veya hayat\u0131n\u0131 kaybeden kimse olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, gri suyu bah\u00e7ede kulland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in yak\u0131nan kimseyi de g\u00f6rmedik. Yeter ki ilgili, bilgili ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, eldeki i\u015f i\u00e7in gerekli kaynaklar\u0131 ve i\u015fin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rebilelim. Ayr\u0131ca, bunlar kolayca hata kald\u0131rabilen uygulamalar oldu\u011fundan, zamanla deneyim kazanarak kurdu\u011funuz sistemi iyile\u015ftirebilirsiniz.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcm bunlar do\u011frultusunda, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir su y\u00f6netiminden bahsedeceksek \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flamam\u0131z gerekiyor:<br><\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; \u015eehir su hatlar\u0131 \u00fczerindeki y\u00fck\u00fc azaltmal\u0131y\u0131z;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; At\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 kayna\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi hedeflemeliyiz;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Ya\u011fmur suyunu d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerde toplamal\u0131y\u0131z;<\/p>\n\n\n\n<p>&#8211; Do\u011frusal de\u011fil, d\u00f6ng\u00fcsel su sistemleri kurmal\u0131y\u0131z.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Dengesiz havalar, \u0131l\u0131k ama ya\u011f\u0131\u015fs\u0131z k\u0131\u015flar, yaz ortas\u0131nda ya\u015fanan seller, s\u0131cakl\u0131k rekorlar\u0131 ve son y\u0131llarda ya\u015fanan daha bir\u00e7ok \u2018\u2018do\u011fal\u2019\u2019 olay, \u00f6zellikle de etkilerini daha uzun bir s\u00fcre g\u00f6sterece\u011fe benzeyen pandemi geli\u015fmeleri, bir\u00e7o\u011fumuzu endi\u015felendirmeye devam ediyor. Sa\u011fl\u0131k, g\u0131da, enerji gibi konular\u0131 ve art\u0131k hayat\u0131m\u0131z\u0131n olmazsa olmaz\u0131 haline gelmi\u015f baz\u0131 kolayl\u0131klar\u0131 sorgulayarak, \u00e7ark\u0131n geri kalan\u0131ndan habersiz k\u00fc\u00e7\u00fck di\u015fliler olmaktan vazge\u00e7ip, birbirini tamamlayan d\u00f6ng\u00fclerin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fumuzu itiraf etmeliyiz. Belki de en \u00f6nemlisi, i\u00e7ti\u011fimiz suya pislememeyi \u00f6\u011frenmeliyiz. <\/p>\n\n\n\n<p><em>*Metinde kullan\u0131lan g\u00f6rsel malzemeler, Brad Lancaster\u2019\u0131n izniyle Rainwater Harvesting for Drylands and Beyond kitaplar\u0131ndan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.harvestingrainwater.com\" target=\"_blank\">www.harvestingrainwater.com<\/a>&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>(1) <\/em>&nbsp;<em>\u0130stanbul i\u00e7in su verileri, \u0130SK\u0130 resmi internet sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/www.iski.istanbul\/web\/tr-TR\/kurumsal\" target=\"_blank\">www.iski.istanbul\/web\/tr-TR\/kurumsal<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(2)<\/em> <em>T\u00dc\u0130K 2018 verileri<\/em><strong><em>.<\/em><\/strong> <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.tuik.gov.tr\/\" target=\"_blank\">www.tuik.gov.tr<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(3)<\/em> <em>Evsel su t\u00fcketim oranlar\u0131, TEMA Vakf\u0131\u2019n\u0131n <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.sutema.org\" target=\"_blank\">www.sutema.org<\/a><em> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><em>(4) Ya\u011fmur Varili Hasat Rehberi, Arizona \u00dcniversitesi.<\/em><a href=\"https:\/\/wrrc.arizona.edu\/publications\/rain-barrel-water-harvesting-guide\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">wrrc.arizona.edu\/publications\/rain-barrel-water-harvesting-guide<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(5) Ya\u011f\u0131\u015f verileri, Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn resmi internet sitesinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/www.mgm.gov.tr\/veridegerlendirme\/yillik-toplam-yagis-verileri.aspx\" target=\"_blank\">www.mgm.gov.tr\/veridegerlendirme\/yillik-toplam-yagis-verileri.aspx<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(6) <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Orman ve Su \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Devlet Su \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye'de Yeralt\u0131suyu Potansiyeli ve Kullan\u0131m\u0131, \u0130hsan Boz. (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.dsi.gov.tr\/docs\/tuhk\/t%C3%BCrkiye'de-yeralt%C4%B1suyu-potansiyeli-ve-kullan%C4%B1m%C4%B1.pdf?sfvrsn=2\" target=\"_blank\">Orman ve Su \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131 Devlet Su \u0130\u015fleri Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrkiye&#8217;de Yeralt\u0131suyu Potansiyeli ve Kullan\u0131m\u0131, \u0130hsan Boz.<\/a>  <br><\/p>\n\n\n\n<p><em>(7)<\/em> <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"T24 - \u0130stanbul'da 5 bin 700 kuyu i\u00e7in inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131.  (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/t24.com.tr\/haber\/istanbulda-5-bin-700-kuyu-icin-inceleme-baslatildi,394634\" target=\"_blank\">T24 &#8211; \u0130stanbul&#8217;da 5 bin 700 kuyu i\u00e7in inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131. <\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(8) Evsel su t\u00fcketim oranlar\u0131, TEMA Vakf\u0131\u2019n\u0131n <\/em><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.sutema.org\" target=\"_blank\">www.sutema.org<\/a><em> adresinden al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>(9)<\/em> <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Scientific American - Expanding Paved Areas Has an Outsize Effect on Urban Flooding (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/expanding-paved-areas-has-an-outsize-effect-on-urban-flooding1\/\" target=\"_blank\">Scientific American &#8211; Expanding Paved Areas Has an Outsize Effect on Urban Flooding<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(10)<\/em> <a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"The Science X - Jeddah gets caught in the rain (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/phys.org\/news\/2020-06-jeddah-caught.html\" target=\"_blank\">The Science X &#8211; Jeddah gets caught in the rain<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><em>(11)<\/em> <a href=\"http:\/\/www.worldcitiescultureforum.com\/data\/of-public-green-space-parks-and-gardens\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">The World Cities Culture Forum<\/a> <br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yaz\u0131:<\/strong> Emre Rona<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeralt\u0131 su kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131 o kadar h\u0131zl\u0131 t\u00fcketiyoruz ki, kendilerini yenileyecek f\u0131rsat\u0131 bulam\u0131yorlar. Y\u00fczeye yak\u0131n s\u0131\u011f su kuyular\u0131 aylar veya y\u0131llar i\u00e7inde kolayca yenilense de (ya\u011f\u0131\u015flarla), \u00f6zellikle tar\u0131m ama\u00e7l\u0131 t\u00fcketilen su, art\u0131k \u00e7ok derinlerden temin ediliyor&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":208124,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18,26],"tags":[607,608,609],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8014"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8014"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8014\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":285065,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8014\/revisions\/285065"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/208124"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8014"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8014"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8014"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}