{"id":7783,"date":"2020-07-14T00:00:07","date_gmt":"2020-07-13T21:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=7783"},"modified":"2020-07-14T10:39:48","modified_gmt":"2020-07-14T07:39:48","slug":"tuketmeden-yasamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/tuketmeden-yasamak\/","title":{"rendered":"T\u00fcketmeden ya\u015famak"},"content":{"rendered":"\n

“<\/strong><\/em>Hi\u00e7bir karar\u0131m\u0131 insan akl\u0131n\u0131n tek bir do\u011frusu \u00fczerinden vermiyorum, tek kayna\u011f\u0131m ya\u015fam\u0131 okumak ve her an yeniden okumak; bir sonraki ad\u0131m\u0131 anlamaya, g\u00f6rmeye, atmaya \u00e7al\u0131\u015fmak.” <\/strong><\/p>Victor Ananias <\/em><\/strong><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n

T\u00fcketme kavram\u0131 ya\u015fant\u0131m\u0131za ne zaman girdi, ilk defa bu kelime veya e\u015f anlaml\u0131lar\u0131 ne zaman, nerede kullan\u0131ld\u0131 bilmiyorum ama eminim ki kadim lisanlarda bu kelimenin tam terc\u00fcmesi yoktur. Yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekte e\u011fer hi\u00e7bir \u015fey yoktan var, vardan da yok olmuyorsa evrende, “t\u00fcketmeye” de ne insan ne de ba\u015fka bir varl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcc\u00fc yeter. Madde, varl\u0131k ancak \u015fekil, yap\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fine u\u011frayabilir ve bu da tabii ki insan ve d\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam i\u00e7in \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furur. <\/p>\n\n\n\n

Somuta inip g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn yayg\u0131n t\u00fcketim ara\u00e7lar\u0131ndan biri olan ula\u015f\u0131m\u0131 ele alal\u0131m; insan kendisi ve sahip oldu\u011fu e\u015fyalarla, varl\u0131klarla birlikte tarih boyunca yer de\u011fi\u015ftirdi. \u0130lk \u00f6nceleri kendi bedeni, ayaklar\u0131, fiziki yetenekleriyle bir yerden ba\u015fka bir yere ula\u015ft\u0131 ve h\u0131z\u0131, mesafeyi tamamen do\u011fal ko\u015fullar belirledi. Daha sonra ara\u00e7lar geli\u015fti, hayvanlar ve basit ara\u00e7lar\u0131 kullanarak yine do\u011fan\u0131n ko\u015fullar\u0131 ama bu kez biraz daha m\u00fcdahaleli ve daha fazla y\u00fck ta\u015f\u0131yacak, daha uzun mesafeli ve daha h\u0131zl\u0131 a\u015facak \u015feklinde yer de\u011fi\u015ftirdi atla deve ve e\u015fekle ka\u011fn\u0131, at arabas\u0131 ve benzer ara\u00e7larla.<\/p>\n\n\n\n

Sonra enerji m\u00fchendisli\u011fi, petrol\u00fcn i\u015flenmesi, patlamal\u0131 motorlarla \u00e7al\u0131\u015fan arabalar, suyun kald\u0131rma g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanan gemiler ve daha sonra yer \u00e7ekimine kar\u015f\u0131 havalan\u0131p b\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla mesafeleri havadan kat eden u\u00e7aklarla ula\u015f\u0131m b\u00fcy\u00fck bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm arac\u0131 oldu. Ula\u015f\u0131m h\u0131z\u0131, kalitesi, mesafe, tart\u0131\u015fmas\u0131z ve k\u0131yas kabul etmeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fti. Bu arada zaman ve bireysel \u00e7aba yerini farkl\u0131 madde ve enerjilerin yo\u011fun t\u00fcketimine, daha do\u011frusu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

(…) Belki olu\u015fan yeni ko\u015fullarda insanl\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ya da tamam\u0131 i\u00e7in ya\u015fam m\u00fcmk\u00fcn olmayacak.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda \u015fu anda bu halihaz\u0131rda g\u00fcn\u00fcn ger\u00e7e\u011fi. Bir\u00e7o\u011fumuzun g\u00fcnl\u00fck m\u00fcdahaleli kaynak t\u00fcketimi sonucunda ba\u015fka yerlerde ayn\u0131 anda bir grup insan\u0131n ya\u015fam\u0131 zorla\u015f\u0131yor, hatta bazen imkans\u0131z hale geliyor. T\u00fcm \u00f6nlemlere ra\u011fmen d\u00fcnyada a\u00e7l\u0131k ve dengesiz beslenmenin artmas\u0131, tamamen do\u011fal kaynaklara maksimum m\u00fcdahaleyle maksimum miktarda ve yo\u011funlukta kullan\u0131m\u0131yla do\u011frudan ilgili. Hatta do\u011fal varl\u0131klar ve d\u00f6ng\u00fclerin “kaynak” olarak alg\u0131lanmas\u0131 ve hesaplanmas\u0131yla insan\u0131n zaman\u0131 ve i\u015f g\u00fcc\u00fc dahil her \u015fey hukuksal ve i\u015flevsel olarak mali g\u00fc\u00e7le sat\u0131n al\u0131nabilen kaynak olarak tan\u0131mlanabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Di\u011fer yandan ekonomik ve kanuni olarak yeterli ko\u015fullara sahip olan herhangi biri benim gibi ve istedi\u011fi kadar u\u00e7abilir, bunu s\u0131n\u0131rlayan herhangi bir d\u00fczenleme ne kanunda ne uygulamada mevcut. Do\u011fan\u0131n ta\u015f\u0131ma kapasitesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmadan yap\u0131lan her m\u00fcdahale, d\u00f6ng\u00fclerde ve varl\u0131k \u015feklinde yap\u0131lan her zorlamal\u0131 de\u011fi\u015fiklik, maddeleri de\u011fil ama bizim iyi ya\u015fama, gelecek nesillerimizle ilgili varl\u0131k hayallerimizi t\u00fcketecektir bir noktada. Oraya da gittik\u00e7e h\u0131zlanarak her an daha \u00e7ok yakla\u015f\u0131yoruz. Yan\u0131 t\u00fckenen kaynaklar de\u011fil, kaynaklar\u0131n yo\u011fun ve do\u011fal \u00f6l\u00e7\u00fctler d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131m\u0131-d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ile insan ya\u015fam\u0131n\u0131 destekleyen ko\u015fullar oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Bizi bu noktada as\u0131l ilgilendiren ve g\u00fcndemdeki t\u00fcm tart\u0131\u015fmalar\u0131n konusu “insan”\u0131n, ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeyi, kaliteli ya\u015fam\u0131 talep ediyor olmas\u0131. Burada birka\u00e7 \u00f6nemli detay var: Birey tek ba\u015f\u0131na m\u0131 ya da sevdikleri ki\u015filerle birlikte mi ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almay\u0131 istiyor, yoksa tan\u0131d\u0131\u011f\u0131, tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm insanl\u0131kla, t\u00fcm varl\u0131klarla birlikte mi? Do\u011fan\u0131n dengesi geri d\u00f6n\u00fclemeyecek \u015fekilde insan m\u00fcdahalesi ile bozuldu\u011funda, insan\u0131n \u00fcretti\u011fi bilim, d\u00fcnya n\u00fcfusunun ne kadar\u0131na ve hangi ko\u015fullarda ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 sunabilecek kapasitede? Bireylerin tek bir se\u00e7im hakk\u0131 olsa ve bir tarafta kendi keyfi, kendi ya\u015fam s\u00fcresini uzatmak, di\u011fer tarafta ise gelecek nesillerin refah\u0131 olsa hangisi se\u00e7ilirdi acaba?<\/p>\n\n\n\n

Bu sorular\u0131 fark ederek ya da fark\u0131nda olmadan her g\u00fcn defalarca cevapl\u0131yoruz. \u00c7ok d\u00fcr\u00fcst ve gerek\u00e7i bir noktadan cevaplamak istesek eminim d\u00fcnya \u00fczerinde \u00e7ok farkl\u0131 cevaplar gelecektir. Ama \u00f6nemli olan bu sorulara verilen cevap de\u011fil, bug\u00fcn her bir bireyin her an\u0131nda izledi\u011fi yol, yapt\u0131\u011f\u0131 hesap ve g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015f \u015fekli. \u0130\u015fte ger\u00e7e\u011fin tek anahtar\u0131, sorun varsa tek \u00e7\u00f6z\u00fcm noktas\u0131 burada yat\u0131yor. \u00c7ok basit bir matematik i\u015flem olarak kabul edebilece\u011fimiz bu hesap, hepimizin defalarca s\u0131nav\u0131 kaybetti\u011fi, kendimizi kand\u0131rmak i\u00e7in say\u0131s\u0131z bahane buldu\u011fumuz ve sonucunda d\u00fcnyay\u0131 olmasa da, d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme \u015fans\u0131m\u0131z\u0131 “t\u00fcketti\u011fimiz” noktaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor bizi.<\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn bu k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn bir sebebi insan\u0131n do\u011fal bir duygusu yine; do\u011fadaki \u00fcst\u00fcn varl\u0131k olma, her \u015feye, t\u00fcm ya\u015fama h\u00fckmetme kabiliyeti yan\u0131lg\u0131s\u0131na ve i\u015ftah\u0131na kap\u0131lma… Bu duygu ile dinlerdeki kurtar\u0131c\u0131n\u0131n, Mesih’in, alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n gelece\u011finin inanc\u0131 biri bazen neredeyse bug\u00fcnk\u00fc sorumluluklar\u0131m\u0131zdan, ya\u015fam disiplini ve do\u011fay\u0131 hesaba katma kayg\u0131s\u0131ndan uzakla\u015f\u0131yor. Belki baz\u0131lar\u0131m\u0131z bunlar\u0131n hi\u00e7birisine inanm\u0131yor, umutsuzluk i\u00e7inde kendini g\u00fcn\u00fcn ak\u0131\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131yor, belki bir sorumluluk duygusuyla sonucu de\u011fi\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131m\u0131z da var, belki baz\u0131lar\u0131m\u0131z daha da ileri gidip bu sonu\u00e7lar\u0131 do\u011furan sebeplerle m\u00fccadele etmeye adam\u0131\u015ft\u0131r kendini.<\/p>\n\n\n\n

Bu konuda \u00e7ok d\u00fcr\u00fcst olarak ben ne yap\u0131yorum diye kendi g\u00f6nl\u00fcme bak\u0131yorum, inanc\u0131m sonsuz. Do\u011fan\u0131n yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcne, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve birli\u011fine kendi i\u00e7imde en ufak bir \u015f\u00fcphe yok. Bu birli\u011fin toplu bir bilinci, \u015fuuru ve i\u015fleyi\u015fi oldu\u011funa da eminim. Anlad\u0131\u011f\u0131m ve anlamad\u0131\u011f\u0131m her olay\u0131n, her var olan\u0131n bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011fe hizmet etmekten ba\u015fka bir \u015fans\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na da inan\u0131yorum. Yoldan \u00e7\u0131kman\u0131n, ancak k\u00fc\u00e7\u00fck resimde, zaman dilimlerinde b\u00f6yle tan\u0131mlanabildi\u011fini, as\u0131l olarak ise sonsuz d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm i\u00e7inde tek ger\u00e7e\u011fin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kendisi ve varl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc oldu\u011funa inan\u0131yorum. Neredeyse bildi\u011fim t\u00fcm bilimsel ger\u00e7eklikler ve \u00f6\u011frendi\u011fim her dini bilgi benim i\u00e7in bunlar\u0131 do\u011fruluyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nan\u0131yorum ki her varl\u0131k her an hem “tohum” (gelece\u011fi olu\u015fturan her t\u00fcrl\u00fc bilgi, madde, enerji vb.) hem de “hasat” (var olan, ge\u00e7mi\u015f s\u00fcre\u00e7ler sonunda ortaya \u00e7\u0131kan madde, etki, bilgi, imkan vb.) potansiyel ta\u015f\u0131yor. Bu da bana \u00e7ok basit bir matematikle ya\u015fama duygusu, sorumluluk hissi ve a\u015fk\u0131 veriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu matematik \u015f\u00f6yle: Her an var olana, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz noktaya bakarak o an yapabilece\u011fim \u015feyi, elimden geleni hep yeniden yapmak, ayn\u0131 \u015feyi tekrar yapmak. Mesela \u015fu an ya\u015fam\u0131n hayr\u0131na oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm toplant\u0131lar, bulu\u015fmalar i\u00e7in gidiyorum Londra’ya. U\u00e7ak kullanmak gibi t\u00fcketti\u011fim kaynaklar nedeniyle ya\u015fama verdi\u011fim zararlardan daha fazla katk\u0131m olaca\u011f\u0131n\u0131 umut ederek dua ediyor ve bunun i\u00e7in her an\u0131m\u0131 dikkatle ya\u015f\u0131yorum; mucizeleri, yol i\u015faretlerini g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in. Hi\u00e7bir karar\u0131m\u0131 insan akl\u0131n\u0131n tek bir do\u011frusu \u00fczerinden vermiyorum, tek kayna\u011f\u0131m ya\u015fam\u0131 okumak ve her an yeniden okumak; bir sonraki ad\u0131m\u0131 anlamaya, g\u00f6rmeye, atmaya \u00e7al\u0131\u015fmak. B\u00f6yle olunca s\u00fcrekli heyecan ve umut, motivasyon i\u00e7inde ya\u015famaya, emek vermeye g\u00fcc\u00fcm ve iste\u011fim oluyor. Biliyorum ki att\u0131\u011f\u0131m her ad\u0131mda hem tohum hem hasat mevcut.<\/p>\n\n\n\n

(…) Bu matemati\u011fin ya\u015fam boyu \u00f6\u011frencisi oldum, olaca\u011f\u0131m in\u015fallah. Ba\u015fka bir tan\u0131mlamaya ihtiya\u00e7 duymadan ve farkl\u0131 tan\u0131mlamalara, adland\u0131rmalara, inan\u00e7lara sayg\u0131 duyarak “Allah’\u0131n izniyle” demeyi \u00e7ok seviyorum. Bu bana her seferinde yeniden bakma, daha iyi hizmet ve hareket etme \u015feklinin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yorulmadan sorgulamaya imkan veriyor. B\u00f6ylece do\u011fruyu ve e\u011friyi s\u0131n\u0131rl\u0131 akl\u0131m ya da bilgi evreninden al\u0131n\u0131p \u00e7er\u00e7evelenmi\u015f k\u0131s\u0131r bir bilgiyle tespit etmemi\u015f oluyorum. Bu nedenle de yanl\u0131\u015f\u0131m, do\u011frunun tohumu haline geliverebilir. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn bu boyutu sadece ve sadece ya\u015fam birli\u011finin \u00fcretti\u011fi tohumlarda vard\u0131r, in\u015fallah!<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

*Victor Ananias, Ya\u015fam D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul 2016, syf. 125-128.<\/strong><\/em> <\/p>\n\n\n\n

Kitab\u0131 <\/strong>buradan<\/strong><\/a> edinebilir ve toplu sipari\u015f verebilirsiniz.\ufeff<\/strong><\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Hi\u00e7bir karar\u0131m\u0131 insan akl\u0131n\u0131n tek bir do\u011frusu \u00fczerinden vermiyorum, tek kayna\u011f\u0131m ya\u015fam\u0131 okumak ve her an yeniden okumak; bir sonraki ad\u0131m\u0131 anlamaya, g\u00f6rmeye, atmaya \u00e7al\u0131\u015fmak.” Victor Ananias T\u00fcketme kavram\u0131 ya\u015fant\u0131m\u0131za ne zaman girdi, ilk defa…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":7972,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,615],"tags":[216,622,248,492],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7783"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7783"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7783\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8301,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7783\/revisions\/8301"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7783"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7783"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7783"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}