{"id":7163,"date":"2020-05-14T05:13:12","date_gmt":"2020-05-14T02:13:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=7163"},"modified":"2021-05-13T17:59:36","modified_gmt":"2021-05-13T14:59:36","slug":"gidamiz-nasil-sifamiz-olur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/gidamiz-nasil-sifamiz-olur\/","title":{"rendered":"G\u0131dam\u0131z nas\u0131l \u015fifam\u0131z olur?"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em><strong>G\u0131dam\u0131z\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve temiz g\u0131daya ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu zamanlarda, Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi Koordinasyon Kurulu \u00dcyesi Dr. Serdar \u0130skit ile yediklerimiz ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi konu\u015ftuk.&nbsp;<\/strong><\/em><br><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>G\u0131da nedir, yedi\u011fimiz her \u015fey g\u0131da m\u0131d\u0131r?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>: Kendimize bir mekanik makina tan\u0131mlamas\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan beri g\u0131day\u0131 bir yak\u0131t gibi g\u00f6r\u00fcyoruz. Asl\u0131nda arabaya ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yak\u0131t\u0131, v\u00fccudumuza ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u0131dadan daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m insanlara soruyorum, \u00e7o\u011fu yak\u0131t\u0131 hep ayn\u0131 yerden titizlikle al\u0131yor. Ald\u0131\u011f\u0131 peynirin nereden geldi\u011fini ise kimse bilmiyor. Aradaki fark \u015fu; yak\u0131t, araban\u0131n pistonunda yan\u0131yor, gazlar\u0131 ve at\u0131klar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 at\u0131l\u0131yor; yani yak\u0131t, araban\u0131n par\u00e7as\u0131 olmuyor. Ama g\u0131da bizim yap\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131zd\u0131r. H\u00fccrelerimiz, h\u00fccre zar\u0131m\u0131z, t\u00fcm organeller ve her \u015fey yenileniyor.. Ne yiyorsak, asl\u0131nda o gidip bizim par\u00e7am\u0131z olur. Hipokrat\u2019\u0131n \u201cNe yiyorsak oyuz\u201d laf\u0131 da oradan gelir. Dolay\u0131s\u0131yla g\u0131da, bizi biz yapan her \u015feydir. D\u0131\u015far\u0131dan v\u00fccudumuza, \u00f6zellikle de a\u011f\u0131z yoluyla ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feydir. Sadece bedenimizi de\u011fil; d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizi, davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131, zihnimizi ve tabii ki ruhumuzu etkiler. Yine \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm bir nokta da her \u015feye bir b\u00fct\u00fcn olarak bakmakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc zihnimiz, kapasitesi ve \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi nedeniyle her \u015feyi c\u0131mb\u0131zla tutup \u00e7ekme ve ayr\u0131 ayr\u0131 ele alma ihtiyac\u0131nda oluyor ama mesela g\u0131day\u0131 konu\u015furken \u00e7evremizde olup biteni, di\u011fer canl\u0131lar\u0131 ve hayvanlar\u0131 konu\u015fmuyorsak eksiktir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"642\" height=\"294\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/neyersekoyuz2-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7187\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/neyersekoyuz2-1.png 642w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/neyersekoyuz2-1-300x137.png 300w\" sizes=\"(max-width: 642px) 100vw, 642px\" \/><figcaption><em>Tasar\u0131m:  Sarah DeRemer <\/em>  <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Yedi\u011fimiz her \u015fey g\u0131da ama bir de iyi g\u0131dalar ve k\u00f6t\u00fc g\u0131dalar var. K\u00f6t\u00fc g\u0131dalar\u0131n v\u00fccuda etkisi tolere edilemez, ba\u015f edilemez boyutta m\u0131?&nbsp;<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>: S\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 hala bilmedi\u011fimiz bir evrende, s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 hala bilmedi\u011fimiz bir beden i\u00e7erisinde yolculuk yap\u0131yoruz. Ba\u015f edilemez olsayd\u0131, t\u00fcr\u00fcm\u00fcz bu d\u00fcnyadan \u00e7oktan g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fc bence. \u00c7\u00fcnk\u00fc son birka\u00e7 y\u00fczy\u0131ld\u0131r sanayinin etkisiyle g\u0131da anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zda olan \u00e7arp\u0131kl\u0131k giderek artt\u0131. Buna ra\u011fmen ayaktay\u0131z. Di\u011fer taraftan v\u00fccudun bir s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fu da bir ger\u00e7ektir. V\u00fccudun d\u0131\u015far\u0131dan al\u0131nan kimyasallar\u0131 veya hijyenik problemi olan (yani mikrobiyolojik i\u00e7eri\u011fi do\u011fru olmayan) g\u0131dalar\u0131 elimine etmek, bunlar\u0131 v\u00fccutta bir soruna yol a\u00e7madan ortadan kald\u0131rmakla ilgili bir kapasiteye sahip olsa da bunun bir s\u0131n\u0131r\u0131 var. Bu s\u0131n\u0131r\u0131n da a\u015f\u0131lmakta oldu\u011funu \u00e7ok yak\u0131n zamanlarda 1500\u2019er yatakl\u0131, inan\u0131lmaz b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki \u015fehir hastanelerinin a\u00e7\u0131lmaya ba\u015flamas\u0131ndan anl\u0131yoruz. Mesela Adana\u2019daki tamamen dolu \u015fu an yani %100 kapasiteyle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu, hastal\u0131klarda ciddi bir art\u0131\u015f var demektir. \u0130nan\u0131lmaz bir hastal\u0131k art\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu, \u00fclkemizde de b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada da zaten belgeleniyor ve sunuluyor. \u00d6zetle, evet b\u00f6yle bir kapasitemiz var ama bu kapasitenin \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f vaziyetteyiz.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130yi g\u0131dalar derken neyi anl\u0131yoruz? Ben v\u00fccuduma neyi al\u0131rsam ger\u00e7ekten iyi bir \u015fey yemi\u015f olaca\u011f\u0131m?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>: \u015eu an insanlar\u0131n akl\u0131 bu y\u00f6nde \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k. Kendisini uzman olarak g\u00f6ren insanlar\u0131n, biraz bir \u015feyler biliyor olman\u0131n verdi\u011fi bir makam tavr\u0131yla inan\u0131lmaz a\u00e7\u0131klamalar\u0131 var. Ayn\u0131 hataya d\u00fc\u015fmemeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla sihirli bir re\u00e7eteden de\u011fil, ama genelge\u00e7er \u015feylerden bahsedebiliriz. \u00d6ncelikle b\u00fct\u00fcnl\u00fckten bahsettik. B\u00fct\u00fcn\u00fc g\u00f6zetmeden \u00fcretilen, kurgulanan herhangi bir g\u0131da sisteminden size hay\u0131rl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131, \u015fifal\u0131 bir g\u0131da gelme \u015fans\u0131 yok. End\u00fcstri cans\u0131z bir yap\u0131d\u0131r ve ben, \u201cCan\u0131 olmayan\u0131n vicdan\u0131 yoktur\u201d diyorum. Dolay\u0131s\u0131yla end\u00fcstriden gelen bir g\u0131dan\u0131n \u015fifal\u0131 bir g\u0131da olma ihtimali \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bir \u00e7\u0131kar yol yok mu diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, var. Hala d\u00fcnyadaki g\u0131dan\u0131n en az %70-80\u2019ini \u00fcreten k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler var. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7ine konulduklar\u0131 ekonomik k\u0131ska\u00e7 nedeniyle hay\u0131rl\u0131 y\u00f6ntemleri b\u0131rak\u0131p birtak\u0131m kimyasallar ve suni g\u00fcbreler kullan\u0131yor. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerle do\u011frudan ili\u015fki kurunca, onlara hak ettiklerini do\u011frudan verince; t\u00fcketici-\u00fcretici, k\u0131rsal-\u015fehir&nbsp;gibi ayr\u0131mlar\u0131 bir tarafa b\u0131rak\u0131p yine b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131day\u0131 alabilece\u011fimiz yer oras\u0131d\u0131r. O b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde bir ba\u015fka \u00f6zellik daha var: B\u00fct\u00fcn\u00fcn lehine olmayan, kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc kay\u0131rmak diye zannetti\u011fimiz eylemleri yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kar\u015f\u0131 taraf da bir ayna etkisi ile bize ayn\u0131 olumsuzlukla geri d\u00f6n\u00fcyor asl\u0131nda. \u00d6nerilmemesine ra\u011fmen en \u00e7ok t\u00fcketilen et \u00fczerinden \u00f6rnek vereyim. Et \u00fcretiminde besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ba\u015fland\u0131\u011f\u0131nda, mesela orijinal bir canl\u0131 olarak tavu\u011fun ya\u011f oran\u0131 %2 iken end\u00fcstriyel \u00fcretimde %22\u2019ye \u00e7\u0131k\u0131yor. Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc ya\u011f\u0131n i\u00e7eri\u011fi de\u011fi\u015fiyor. V\u00fccudumuzda bize faydal\u0131 ya\u011f asitlerine de\u011fil de, zararl\u0131 ya\u011f asitlerine d\u00f6n\u00fc\u015fen t\u00fcrde bir ya\u011f i\u00e7eri\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Ayn\u0131 \u015fey merada beslenmeyen b\u00fcy\u00fckba\u015f hayvanlar ve bal\u0131klar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Siz e\u011fer ucuza bir \u015fey al\u0131yorsan\u0131z, kolay\u0131na bir \u015fey elde ediyorsan\u0131z, hak etti\u011finizden daha fazlas\u0131na talipseniz asl\u0131nda \u015fifal\u0131 olana ula\u015fman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda nas\u0131l beslendi\u011fimiz bizim ilerleyen hayat\u0131m\u0131zdaki sa\u011fl\u0131k ve beden durumumuzu etkileyen bir \u015fey mi?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>:<strong> <\/strong>Ben bir taraftan son 30 senedir bir bilim insan\u0131 olarak da \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bu bilim i\u015finin mizahi bir taraf\u0131 da var. Dedi\u011fim gibi c\u0131mb\u0131zla \u00e7ekip \u00e7ekip bak\u0131yoruz. \u201cB\u00fct\u00fcn\u201d i\u00e7in asl\u0131nda \u00e7ok kolay form\u00fcller var; b\u00fct\u00fcne k\u00f6t\u00fc bir \u015fey g\u00f6nderirsen sana k\u00f6t\u00fc bir \u015fekilde geri d\u00f6n\u00fcyor, hayvan\u0131n refah\u0131n\u0131 bozarsan o hayvan\u0131n sana zarar\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oluyor veya k\u00f6t\u00fc bir g\u0131da yeti\u015ftirme y\u00f6ntemi kullan\u0131rsan o g\u0131da da sana hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 olarak geri d\u00f6n\u00fcyor. Burada da yine bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck s\u00f6z konusudur. Bunlar hep meraklar\u0131m\u0131z; acaba anne karn\u0131na d\u00fc\u015fmeden veya anne karn\u0131nda etkileniyor mu? Bu gibi meraklar\u0131m\u0131z\u0131n sonu gelmiyor.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7ta, sorunun cevab\u0131 k\u0131saca evet. Hatta, anne karn\u0131ndayken annenin yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, yedi\u011fi g\u0131da t\u00fcrleri \u00e7ocu\u011fun da daha sonraki al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiledi\u011fi ve beslenme davran\u0131\u015f bi\u00e7imi olarak da ileriki ya\u015fam\u0131na aksetti\u011fi g\u00f6sterilmi\u015f. \u00c7ocuklar\u0131n yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131, \u00f6zellikle de yedi\u011fi i\u00e7erik; davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131, \u00f6\u011frenme kapasitesini ve akademik ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 etkiliyor. \u00d6rne\u011fin, psikolojik olarak agresyonu artt\u0131rmak ya da azaltmak besin d\u00fczenlemesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bizi hasta eden \u015fey sadece g\u0131dam\u0131z m\u0131d\u0131r, yoksa etraf\u0131m\u0131zda d\u00f6nen her \u015feyin de v\u00fccudumuza bir o kadar etkisi var m\u0131d\u0131r? Biz bunlardan nas\u0131l korunaca\u011f\u0131z?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit:<\/strong> Biz bir b\u00fct\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fayan, yine kendi i\u00e7inde b\u00fct\u00fcn bir organizmay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla sindirim kanal\u0131m\u0131z ile solunum sistemimiz aras\u0131nda keskin bir s\u0131n\u0131r yok. B\u00fct\u00fcn v\u00fccutta olan biten her \u015fey birbirini \u00e7ok etkiliyor. Sonu\u00e7 itibar\u0131yla, evrende olan biten her \u015fey hepimizi etkiliyor. Soludu\u011fumuz havan\u0131n ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015flerin \u00fczerimizde yaratm\u0131\u015f oldu\u011fu stresin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir etkisi var. \u0130\u015f ya\u015fam\u0131m\u0131zdan da bildi\u011fimiz \u00fczere psikolojimize etkisi daha g\u00f6r\u00fclebilir. Uzun y\u0131llard\u0131r ihmal edilen konu, \u00f6zellikle kronik stresin ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerine etkisidir. Yine kronik stres kaynakl\u0131 inflamasyon (mikropsuz iltihap) dokuda sanki bir iltihap varm\u0131\u015f\u00e7as\u0131na h\u00fccrelerin toplanmas\u0131, dokuda \u015fi\u015fme olmas\u0131 yani dokunun i\u015flevini yitirmesidir. Ayn\u0131 \u015fey t\u00fcm organlar, \u00f6zellikle de ba\u011f\u0131rsaklar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Ba\u011f\u0131rsaklarda kronik inflamasyon demek yine ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin etkilenmesi demektir. Ba\u011f\u0131rsaktan ge\u00e7memesi gereken organizma veya maddelerin kan ak\u0131m\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 demektir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Sonu\u00e7 itibar\u0131yla, b\u00f6yle meraklar\u0131m\u0131z detaylara giriyor ama bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman biz; bizim i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f olan, bizim i\u00e7in do\u011fru \u015fekilde kurgulanm\u0131\u015f olan ortamlarda en iyi halimizde olabilecek organizmalar\u0131z. Bu sadece bizimle alakal\u0131 de\u011fil, etraf\u0131m\u0131zdaki canl\u0131 cans\u0131z di\u011fer t\u00fcm varl\u0131klar\u0131n durumuyla da \u00e7ok alakal\u0131. O y\u00fczden b\u00fct\u00fcn\u00fc g\u00f6zetmek zorunday\u0131z. E\u011fer kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z kadar etraftaki di\u011fer canl\u0131lar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve insan\u0131n egosu nedeniyle \u00e7evre dedi\u011fi, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ortam\u0131 hep birlikte g\u00f6zetmiyor isek, o zaman sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir birey olma ihtimalimiz pek yok.<br><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-gallery aligncenter columns-1 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"639\" height=\"478\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/siviltoplum-copy.png\" alt=\"\" data-id=\"6758\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/ekosistem-sagligi-icin-onarici-tarim\/siviltoplum-copy-2\/\" class=\"wp-image-6758\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/siviltoplum-copy.png 639w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/siviltoplum-copy-300x224.png 300w\" sizes=\"(max-width: 639px) 100vw, 639px\" \/><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>End\u00fcstriyel g\u0131dalardan uzak duraca\u011f\u0131z, \u00fcretimle ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hi\u00e7 koparmayaca\u011f\u0131z, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerden g\u0131dam\u0131z\u0131 temin edece\u011fiz&#8230; Tabii \u015fehir hayat\u0131nda bu biraz zor. Adana&#8217;da temiz g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in bir g\u0131da toplulu\u011fu kurdunuz. Hikayeniz nas\u0131l ba\u015flad\u0131 ve \u015fu anda ne durumdas\u0131n\u0131z?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit:<\/strong> Nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yine bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erse de en \u00f6nemli \u015feyleri se\u00e7ip s\u00f6ylemek isterim. \u00d6ncelikle Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi sayesinde ba\u015flad\u0131. Bir arkada\u015f grubuyla Bu\u011fday Derne\u011fi\u2019nin d\u00fczenledi\u011fi bir e\u011fitime kat\u0131ld\u0131k. O e\u011fitime kat\u0131lan herkes g\u0131dayla ilgili hik\u00e2yeden \u00e7ok etkilendi. Lineer g\u0131da \u00fcretim ve t\u00fcketim band\u0131n\u0131n kontrol edilemez olu\u015funun ne kadar da a\u00e7\u0131k ve net bir bilgi oldu\u011funu orada fark edince \u201cbunlar\u0131 k\u0131rmak laz\u0131m\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Arada o kadar de\u011fi\u015fken var ki bunlara m\u00fcdahil olmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. O zaman de\u011fi\u015fkenleri \u00e7ok azaltmal\u0131y\u0131z. \u201cBizimle beraber birisi daha olmal\u0131 ki i\u015fe m\u00fcdahil olabilelim\u201d \u015feklindeki b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 etkinlikte \u00e7ok belirgin olarak ortadayd\u0131. Ben k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iyi g\u00f6zetmeden hayat\u0131ma devam ederek g\u0131da g\u00fcvenli\u011finden ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlikten bahsedemem. Bunu kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, \u201cSadece biz g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine ula\u015fal\u0131m, biz rahat edelim de ba\u015fkas\u0131na ne olacaksa olur\u201d gibi bir yakla\u015f\u0131mdan ziyade, bunu adeta bir g\u00f6rev gibi alg\u0131lad\u0131k. G\u0131da topluluklar\u0131, genelde zaten bu t\u00fcr insanlar taraf\u0131ndan kurgulan\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n<p>Arkada\u015flar\u0131m\u0131zla birlikte bir yola \u00e7\u0131kt\u0131k. \u00d6ncelikle kolay olmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Adana-\u00c7ukurova, \u00e7ok uzun s\u00fcredir tar\u0131m yap\u0131lan, ama maalesef 1950&#8217;lerde ba\u015flayan ye\u015fil devrimden \u00e7ok etkilenmi\u015f bir alan. O y\u00fczden daha da\u011f taraf\u0131nda, ekonomik a\u00e7\u0131dan daha zorda olan \u00fcreticilerle tan\u0131\u015fma \u00e7abas\u0131na girdik. Nihayet 4-5 \u00fcretici bulabildik ve onlarla zaman i\u00e7erisinde do\u011frudan \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Zorluklar\u0131 var. Lojistik \u00f6nemli bir problem mesela. \u00dcr\u00fcn\u00fcn programlanmas\u0131 ve \u015fehirli insan\u0131n haftal\u0131k \u00fcr\u00fcn beklentisinin \u00fcretici taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 kolay de\u011fil. \u00dcreticinin topra\u011f\u0131 bitirmeden, yani yine s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, b\u00fct\u00fcn i\u00e7erisinde bize ve her \u015feyimize ana olan topra\u011f\u0131n g\u00f6zetilmesi noktas\u0131 es ge\u00e7ilmeden i\u015flerin yap\u0131lmas\u0131 kolay de\u011fil. Romantik olarak s\u00f6ylemek kolay ama sonu\u00e7ta s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde, 10 sene sonra da ayn\u0131 hik\u00e2yeyi konu\u015fabiliyor olmak i\u00e7in t\u00fcm bunlar\u0131 g\u00f6zetmek durumda oluyoruz. <br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eehir insan\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131 sevdi\u011fi ve \u00f6zellikle g\u0131dada pratik \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin (yo\u011furt mayalamaktansa haz\u0131r almak gibi) \u00e7ok i\u015fimize yarad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse s\u00fcrekli o fark\u0131ndal\u0131k halinde olmay\u0131 nas\u0131l sa\u011flayaca\u011f\u0131z? Kendimize nas\u0131l bir form\u00fcl bulaca\u011f\u0131z?<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>: Kent insanlar\u0131na bir an \u00f6nce yapt\u0131klar\u0131 \u015feyleri ve zamanlar\u0131n\u0131 neye harcad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmelerini \u00f6neririm. Biz kent insanlar\u0131, zaman\u0131m\u0131z\u0131 satarak para kazan\u0131yoruz. As\u0131l sermayemiz bilgimiz, zek\u00e2m\u0131z de\u011fil; zaman\u0131m\u0131zd\u0131r. Zaman\u0131m\u0131z\u0131 vermiyor olsayd\u0131k para kazanamazd\u0131k. Zaman\u0131n\u0131 vermeden para kazanan birisiyle ben hen\u00fcz tan\u0131\u015fmad\u0131m, belki vard\u0131r b\u00f6yle birisi ama \u00e7ok nadir oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Dolay\u0131s\u0131yla, zaten bizde kronik inflamasyona yol a\u00e7an i\u015flerimiz i\u00e7in \u00e7ok zaman harc\u0131yoruz. Onun d\u0131\u015f\u0131ndaki zaman\u0131m\u0131z\u0131 neye harc\u0131yoruz? \u201cAh s\u0131k\u0131ld\u0131m, of patlad\u0131m, bir de film seyredeyim, zaten i\u015fte \u00e7ok yoruldum, bunu da hak ettim\u201d diyerek yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fleri \u015f\u00f6yle bir g\u00f6zden ge\u00e7irelim ve bunlardan vazge\u00e7ebileceklerimize bakal\u0131m. Beni hasta eden bir i\u015fte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsam en az\u0131ndan ona yeniden denge sa\u011flayacak ba\u015fka bir zaman\u0131 da kendime ve \u00e7evremdekilere ay\u0131rmal\u0131y\u0131m. Hatta g\u00f6n\u00fcl i\u015fleri yapmal\u0131y\u0131m ki o stres dengelensin ve bir \u015fekilde g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131n bir antidotu (panzehiri) olsun. Ben mesela ekmek yapmaktan \u00e7ok ho\u015flan\u0131yorum art\u0131k. \u0130lk ba\u015flarda zor geliyordu. Hepimizin bir ba\u015far\u0131 kimli\u011fine ihtiyac\u0131m\u0131z varsa, iyi ekmek yapmay\u0131 da bir ba\u015far\u0131 kimli\u011fi haline getirebiliriz.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Kent insan\u0131na b\u00fcy\u00fck marketlerdeki organik stantlara gitmelerini s\u00f6yleyemem. \u00c7ok net s\u00f6ylemi\u015ftik, tekrarlayal\u0131m: End\u00fcstrinin can\u0131 yoktur, can\u0131 olmayan\u0131n vicdan\u0131 yoktur. Dolay\u0131s\u0131yla end\u00fcstriden gelenleri bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6rmemeliyiz. O zaman ya kendimiz yapaca\u011f\u0131z ya da \u00fcretebilen birisini destekleyerek b\u00fct\u00fcne ve onun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine destek olaca\u011f\u0131z. Bence sa\u011fl\u0131kl\u0131 olabilmek i\u00e7in form\u00fcl burada.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>End\u00fcstri demi\u015fken, hep sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmenin \u201ckoruyucu sa\u011fl\u0131k\u201d ad\u0131 alt\u0131nda bize \u00e7ok \u015fifa sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Koruyucu sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin d\u0131\u015f\u0131nda, hasta oldu\u011fumuzda ila\u00e7lar bizi ger\u00e7ekten kurtaracak m\u0131? \u0130la\u00e7lara muhta\u00e7 m\u0131y\u0131z?&nbsp;<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Serdar \u0130skit<\/strong>: Jo Marchant\u2019\u0131n T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisiyle ad\u0131 \u201c\u015eifa\u201d olan \u00e7ok g\u00fczel bir kitab\u0131 var. Dinleyicilerimize bu kitab\u0131 okumalar\u0131n\u0131 \u00f6neririm. \u00c7ok \u00f6nemsedi\u011fimiz bilim kanal\u0131ndan bize bilgiyi veren bir kitap.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zetle \u015funu s\u00f6yleyeyim; \u00e7ok g\u00f6z ard\u0131 etti\u011fimiz, eskiden beri kullan\u0131lan \u201cbilim\u201d iyi bir \u015feydir. Bir yazar, bilimi b\u0131\u00e7a\u011fa benzetir. \u0130nsan akl\u0131yla \u00fcretilmi\u015f her \u015fey gibi b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 da do\u011fru yerde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7ok iyi bir alettir. Ama b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 olmad\u0131k bir yerde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da \u00e7ok \u00fcz\u00fcnt\u00fc verici, geriye \u00e7evrilemez ve t\u00fcketici sonu\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Bilim de b\u00f6yledir, do\u011fru yerde kullanmak gerekir. \u00d6rne\u011fin, bu aralar solunum yolu enfeksiyonlar\u0131 \u00e7ok yayg\u0131n; ama asl\u0131nda t\u00fcm solunum yolu enfeksiyonlar\u0131 i\u00e7in acillere gitmek, ko\u015fturmak kendimize g\u00fcvensizlikten olan bir \u015feydir. Hipokrat&#8217;\u0131n yine sevdi\u011fim bir s\u00f6z\u00fc var: \u201cB\u0131rak\u0131n g\u0131da hastalar\u0131n\u0131z\u0131n ilac\u0131n\u0131z olsun, ila\u00e7lar\u0131 onlar\u0131n g\u0131das\u0131 olsun.\u201d Bu, tam olarak takip edilesi bir ilkedir. \u0130la\u00e7lara her zaman muhta\u00e7 de\u011filiz, bir s\u0131n\u0131r var ve o s\u0131n\u0131r\u0131 da hepimiz g\u00f6zetebiliriz. Gerekli yerde tabii ki hekime gitmeliyiz. Ama her zaman modern t\u0131bb\u0131n yard\u0131m\u0131n\u0131 beklemek ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 birey olman\u0131n b\u00fct\u00fcn sorumlulu\u011funu modern t\u0131bba y\u00fcklemek ya da hekimlere devretmek, kesinlikle yanl\u0131\u015f bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Bunu bir hekim olarak s\u00f6yl\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em><strong>Bu r\u00f6portaj Leyla Aslan \u00dcnl\u00fcbay\u2019\u0131n haz\u0131rlay\u0131p sundu\u011fu A\u00e7\u0131k Radyo\u2019daki Tohumdan Hasada Ekolojik Ya\u015fam <a href=\"https:\/\/acikradyo.com.tr\/podcast\/217747\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">program\u0131ndan<\/a> yaz\u0131ya aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong><em>De\u015fifre: <\/em><\/strong><em>Gamze Sevin (Bu\u011fday Derne\u011fi G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/em> <br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u0131dam\u0131z\u0131 sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve temiz g\u0131daya ula\u015fmak i\u00e7in \u00e7abalad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu zamanlarda, Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi Koordinasyon Kurulu \u00dcyesi Dr. Serdar \u0130skit ile yediklerimiz ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi konu\u015ftuk.&nbsp; G\u0131da nedir, yedi\u011fimiz her \u015fey g\u0131da m\u0131d\u0131r?&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":8286,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,41,25,437],"tags":[579,540,578],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7163"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7163"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":168227,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7163\/revisions\/168227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8286"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}