{"id":6918,"date":"2020-04-13T11:38:52","date_gmt":"2020-04-13T08:38:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=6918"},"modified":"2020-05-19T16:27:37","modified_gmt":"2020-05-19T13:27:37","slug":"sosyal-izolasyonu-ekosisteme-faydali-hale-getirmek-mumkun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/sosyal-izolasyonu-ekosisteme-faydali-hale-getirmek-mumkun\/","title":{"rendered":"Sosyal izolasyonu ekosisteme faydal\u0131 hale getirmek m\u00fcmk\u00fcn"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>&#8220;Ekosistem sadece bah\u00e7ede olur diye bir \u015fey yok, \u015fehir \u015fartlar\u0131nda, balkonlarda da bir denge kurmak ve kendimiz d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn.&#8221; <\/p><cite><strong>Yasemin Kire\u00e7<\/strong><\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<p>Sosyal izolasyonu f\u0131rsat bilip ekosisteme faydal\u0131 bir \u015feyler yapmaya ne dersiniz? Beni tan\u0131yanlar bilir, evde oturmay\u0131 \u00e7ok severim. Yapacak bir s\u00fcr\u00fc \u015fey bulabiliyorum, hele mevsim bahar ise, uzaklarda aramaya gerek yok, i\u015fler g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde! Bir ta\u015fla iki, hatta daha fazla ku\u015f vurmak m\u00fcmk\u00fcn, tabii mecazi anlamda, balkona \u00e7\u0131k\u0131p sinirden etrafa ta\u015f atmaya ba\u015flam\u0131yoruz\u2026 \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan her \u015fey evimizde veya internette var. Ufak bir planlama yapmam\u0131z gerekiyor, o kadar. <br><\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6ncelikle \u015fartlar\u0131m\u0131z\u0131 bir g\u00f6zden ge\u00e7irelim:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Pandemi var, insanlarla temas etmememiz gerekiyor.&nbsp;<\/li><li>Mevsim bahar, olmu\u015f aylardan Nisan, do\u011fa h\u0131zla uyan\u0131yor.&nbsp;<\/li><li>Ekolojik bir krizin i\u00e7indeyiz; ar\u0131lar, sinekler, bir \u00e7o\u011fu tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6revi g\u00f6ren faydal\u0131 b\u00f6cekler, pestisitler de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok sebeple h\u0131zla yok oluyorlar. <\/li><li>Tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n sevdi\u011fi bir\u00e7ok bitkiyi biz de severek yiyoruz.&nbsp;<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>O halde, bah\u00e7eye \u00e7\u0131k\u0131p bir \u015feyler yapmaya ne dersiniz? COVID-19\u2019dan bihaber bir tak\u0131m canl\u0131larla birlikte vakit ge\u00e7irmi\u015f oluruz (burada hat\u0131rlayal\u0131m ki, bir k\u0131sm\u0131n\u0131n nesli bizim y\u00fcz\u00fcm\u00fczden t\u00fckeniyor) ve kendimize k\u00fc\u00e7\u00fck, renkli ve hareketli bir ekosistem yaratabiliriz. Benim m\u00fcstakil bir bah\u00e7em yok, apartman\u0131n bah\u00e7esini oyun alan\u0131ma \u00e7evirdim, kom\u015fular da memnun g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n<p>\u0130sterseniz a\u015fa\u011f\u0131da bahsedece\u011fim bitkilerin hepsini balkonda bir saks\u0131da da yeti\u015ftirebilirsiniz. Ekosistem sadece bah\u00e7ede olur diye bir \u015fey yok, \u015fehir \u015fartlar\u0131nda, balkonlarda da bir denge kurmak ve kendimiz d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn. Bah\u00e7e veya balkon olsun; bo\u015f saks\u0131, birka\u00e7 tohum veya fide ve toprak d\u0131\u015f\u0131nda da hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131n\u0131z yok. Yo\u011furt kaplar\u0131n\u0131, bo\u015f tenekeleri ve \u00e7e\u015fitli kutular\u0131 saks\u0131 olarak kullanabilirsiniz, isterseniz boyay\u0131n isterseniz olduklar\u0131 gibi kals\u0131nlar, drenaj i\u00e7in altlar\u0131na delik delmeyi unutmay\u0131n&#8230;<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/B\u00dcLTEN-\u00d6\u00c7K-26-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-6921\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>Listeye ge\u00e7meden \u00f6nce iki \u00f6nemli husustan da k\u0131saca bahsetmek istiyorum:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ol><li>Yaz\u0131n s\u0131cak aylar\u0131nda ar\u0131lar\u0131n, sineklerin ve ku\u015flar\u0131n, su bulabilmeleri i\u00e7in onlara bir kab\u0131n i\u00e7inde taze su b\u0131rakabilirsiniz, bu suyu arada kontrol edip de\u011fi\u015ftirmeniz \u00f6nemli. Suyun i\u00e7ine d\u00fc\u015f\u00fcp bo\u011fulmamalar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok derin olmayan bir tas\u0131 tercih edip, i\u00e7ine \u00fczerine konabilecekleri birka\u00e7 y\u00fckselti, ta\u015f, \u00e7am kabuklar\u0131 gibi nesneler koyabilirsiniz. <\/li><li>Evinizde kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131na, kimyasallara dikkat edin, tercihen do\u011fal olmayan hi\u00e7bir \u015fey kullanmay\u0131n. Hem kendinize, hem de ekosisteme zarar veriyorsunuz.<\/li><\/ol>\n\n\n\n<p>Gelelim tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 dostu bitkilerimize, \u015funu belirteyim, tabii ki bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011filiz. Hepimizin mutfaklarda bol bol kulland\u0131\u011f\u0131, en \u00f6nemli tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lardan biri olan balar\u0131s\u0131n\u0131n da \u00e7ok sevdi\u011fi biberiye, lavanta, kekik gibi bitkiler var, biraz de\u011fi\u015fik \u015feylerden bahsedelim istedim ve onlar\u0131 listeye eklemedim. Siz isterseniz kendi ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131 yap\u0131p, mutfakta daha \u00e7ok kullanaca\u011f\u0131n\u0131z veya \u00e7i\u00e7eklerini daha \u00e7ok sevdi\u011finiz bitkileri tercih edebilirsiniz.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>1- Dereotu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yaz s\u0131ca\u011f\u0131nda ferah ferah t\u00fcketti\u011fimiz cac\u0131k, m\u00fccver gibi \u015feyler, salata ve mezelerde bolca kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z bitkilerden. Tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar da bizim kadar \u00e7ok seviyor, saks\u0131da da, toprakta da yeti\u015ftirebilirsiniz. Yaz\u0131n \u00e7ok g\u00fcne\u015f oldu\u011fu zamanlarda biraz g\u00f6lge ayarlamak gerekir. K\u0131\u015f hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn sene yeti\u015ftirmek m\u00fcmk\u00fcn (saks\u0131da ise k\u0131\u015f\u0131n da evin i\u00e7ine alabilirsiniz). S\u00fcrekli \u00e7o\u011falmas\u0131 i\u00e7in topra\u011f\u0131n 3 cm \u00fczerinden kesip kullanman\u0131z yeterli. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>2- Rezene  <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Rezene havu\u00e7 ile ayn\u0131 familyadan. Biraz anasona benzedi\u011fi i\u00e7in sevmeyenler olabiliyor, kuvvetli bir kokusu ve aromas\u0131 var. K\u00f6k\u00fcn\u00fc de yiyebilirsiniz veya \u00fcstten yapraklar\u0131n\u0131 budayarak devam edersiniz. Ben yumurtalara, salatalara koyuyorum. U\u011fur b\u00f6ceklerini ve zar kanatl\u0131 b\u00f6cekleri kendisine \u00e7eker. Dereotu ile yan yana dikmeyin ama, \u00e7apraz tozla\u015fma olabiliyor. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>3- Alt\u0131no\u011fulotu (Monarda didyma)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7ok estetik ve \u00e7i\u00e7ekleri de yenebilen \u00e7ok y\u0131ll\u0131k kal\u0131c\u0131 bir bitki. G\u00fcne\u015fli yerleri tercih etmekle beraber g\u00f6lgede de yeti\u015fiyor. Saks\u0131da da olur, toprakta da, nem seviyor ve dona dayan\u0131kl\u0131.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>4- Hodan (Borago officinalis)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yapraklar\u0131 tur\u015fu yap\u0131m\u0131nda da kullan\u0131lan, do\u011fal afrodizyak\u2026 Yeme\u011finin tarifini internette bulabilirsiniz. B\u00fct\u00fcn tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar da \u00e7i\u00e7eklerini pek seviyor. May\u0131stan \u00f6nce dikmek laz\u0131m, b\u00fct\u00fcn yaz \u00e7i\u00e7ek verebilir. Tek y\u0131ll\u0131k bir bitki ama tohum alabilir ve tekrar yeti\u015ftirebilirsiniz. T\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de yeti\u015fiyor. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>5- Karakafes Otu (Symphytum officinale)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hodangillerden, \u00e7ok y\u0131ll\u0131k bir bitki. Bol nektarl\u0131 ve ayn\u0131 zamanda \u015fifal\u0131 bir bitki. \u00c7an bi\u00e7imli \u00e7i\u00e7ekleri de \u00e7ok estetik. K\u00f6kleri b\u00f6lerek veya tohumlar\u0131ndan \u00e7o\u011faltabilirsiniz. Bir kere dikince s\u00f6kmesi zor, akl\u0131n\u0131zda olsun, kal\u0131c\u0131 bir yer se\u00e7in.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>6- Ki\u015fni\u015f (Coriandrum sativum)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ben \u00e7ok severim, Erzurum&#8217;da tur\u015fusunu yap\u0131yorlar, salatalara, yemeklere, her \u015feye koyuyorlar. K\u00fc\u00e7\u00fck beyaz \u00e7i\u00e7ekleri ile tozla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 besler, tohumlar\u0131 ve yapraklar\u0131 da siz yersiniz. \u015ei\u015fkinli\u011fe, haz\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa iyi gelir derler. Saks\u0131da da yeti\u015fir, g\u00fcne\u015fi sever ve her y\u0131l tohum al\u0131p \u00e7o\u011faltabilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>7- Selam Otu (Levisticum officinale)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Maydonozgillerden, ben kerevize benzetiyorum. \u00c7ok yaprakl\u0131, genelde yapraklar\u0131n\u0131 sallay\u0131nca aralar\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f bir s\u00fcr\u00fc canl\u0131 u\u00e7u\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor, birka\u00e7 sinek yutmu\u015flu\u011fum var b\u00f6yle. \u00c7ok y\u0131ll\u0131k bir bitki, donlara da dayan\u0131kl\u0131. Bir s\u00fcr\u00fc yerde yaban\u0131 olarak yeti\u015fti\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>8- May\u0131s Papatyas\u0131 (Chamomillae Romanae)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Papatyay\u0131 kim sevmez ki! Seviyor-sevmiyor oynar, toplar kurutur bol bol da papatya \u00e7ay\u0131 i\u00e7ersiniz. Bir s\u00fcr\u00fc dost b\u00f6ce\u011fi bah\u00e7enize \u00e7ekmenin yan\u0131 s\u0131ra, beyaz \u00e7i\u00e7ekleri ile harika bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc bence. Tek y\u0131ll\u0131k ve \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir aileden, sadece T\u00fcrkiye\u2019de 1156\u2019dan fazla t\u00fcr\u00fc var\u2026&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>9- Ay\u00e7i\u00e7e\u011fi (Helianthus annuus L.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u00e7 g\u00f6zlemleme f\u0131rsat\u0131n\u0131z oldu mu bilmiyorum, 24 saat i\u00e7inde boynunu b\u00fckmesini ve sonra yine g\u00fcne\u015fe do\u011fru kafas\u0131n\u0131 kald\u0131rmas\u0131n\u0131 izleyebilirsiniz, bunu her g\u00fcn yap\u0131yor. Tek y\u0131ll\u0131k ve yazl\u0131k bir bitki. Faydal\u0131 b\u00f6cekler yapraklar\u0131na s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor, bol nektarl\u0131 (balar\u0131lar\u0131 da \u00e7ok seviyor, Trakya\u2019n\u0131n ay\u00e7i\u00e7ek bal\u0131 me\u015fhurdur) ve \u00e7ekirdeklerini yemezseniz ku\u015flar\u0131, kar\u0131ncalar\u0131 besleyebilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>10- Civanper\u00e7emi (Achillea millefolium)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>De\u011fi\u015fik bir kokusu var, pek sevilmez, faydal\u0131 b\u00f6cekleri \u00e7ekiyor ve zararl\u0131lar\u0131 uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor o y\u00fczden bostanlarda da karde\u015f bitki olarak kullan\u0131labiliyor. \u00c7ok y\u0131ll\u0131k bir bitki ve minik minik \u00e7i\u00e7ekleri kocaman g\u00fczel \u00f6bekler olu\u015fturuyor.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Son olarak, zor g\u00fcnler ge\u00e7iriyoruz ve de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fimiz \u015feyler var. Elimizden gelenin en iyisini yapal\u0131m ve gelecek g\u00fczel g\u00fcnlere odaklanal\u0131m\u2026 <br><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p>\u201cFakat her \u015fey ge\u00e7er, her \u015fey unutulur. Kendini bir fel\u00e2ketin i\u00e7inde kaybetmenin m\u00e2n\u00e2s\u0131 yoktur. \u0130nsan birazc\u0131k da kalender olmal\u0131d\u0131r!\u201d<\/p><cite> Sabahattin Ali, Kuyucakl\u0131 Yusuf  <\/cite><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Yasemin Kire\u00e7<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Ekosistem sadece bah\u00e7ede olur diye bir \u015fey yok, \u015fehir \u015fartlar\u0131nda, balkonlarda da bir denge kurmak ve kendimiz d\u0131\u015f\u0131ndaki canl\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek m\u00fcmk\u00fcn.&#8221; Yasemin Kire\u00e7 Sosyal izolasyonu f\u0131rsat bilip ekosisteme faydal\u0131 bir \u015feyler yapmaya ne dersiniz? Beni&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6919,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,18],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6918"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6918"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6918\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7060,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6918\/revisions\/7060"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6918"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6918"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6918"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}