Yedi\u011fimiz i\u00e7ti\u011fimiz her \u015feyi sorgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Belki daha \u00f6nceden de sorguluyorduk ancak birbirimizden haberimiz olmuyordu. \u015eimdi ise herkes ne yiyip ne i\u00e7ti\u011fini ya da neler yiyip neler i\u00e7mesi gerekti\u011fini bir yerlerde payla\u015f\u0131yor. Payla\u015f\u0131mlar \u00e7ok olunca, kafalar da o kadar \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc konu hakk\u0131nda uzman olan olmayan herkesin \u201cg\u0131da\u201d i\u00e7in s\u00f6yleyecek bir s\u00f6z\u00fc var.
<\/p>\n\n\n\n
Her g\u00fcn bu kadar sorgulama yapmak bizleri her \u015feye \u015f\u00fcphe ile yakla\u015fmaya sevk ediyor. Sahip oldu\u011fumuz \u015f\u00fcphe, bilimsel bir \u015f\u00fcphe ise bizi daha \u00e7ok \u00f6\u011frenmeye, ara\u015ft\u0131rmaya, \u00fclkemizde ve d\u00fcnyada g\u0131da \u00fczerine neler oluyor diye d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk ediyor. Ancak bilimsellikten uzak bir \u015f\u00fcphe ise bizi paranoyaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. Y\u0131llard\u0131r g\u00fcvendi\u011fimiz \u00fcreticilere bile ku\u015fku ile yakla\u015fmam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Paranoya beraberinde korkuyu getiriyor. Yedi\u011fimiz, i\u00e7ti\u011fimiz her \u015feyden korkuyoruz. Kesin hepsinde k\u00f6t\u00fc bir \u015fey vard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Korkunun y\u00f6netilebilir bir \u015fey oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeden korkmaya devam ediyoruz. Korku da beraberinde kayg\u0131y\u0131 getiriyor derken kendimizi t\u00fcm g\u0131dalar\u0131 k\u00f6t\u00fcler halde buluyoruz ve hi\u00e7 kimseye g\u00fcvenmiyoruz. \u201cAcaba zehir at\u0131yor mudur? Peki nas\u0131l g\u00fcvenece\u011fim? Organik oldu\u011fu nereden belli? Bunlar hep bizi kand\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor. O \u00fcretici de b\u00fcy\u00fcd\u00fc art\u0131k eskisi gibi de\u011fil \u00fcr\u00fcnleri\u2026\u201d Bunlar sahada s\u0131k\u00e7a duyduklar\u0131m\u0131z ve dahas\u0131 da var.
<\/p>\n\n\n\n
Sonu\u00e7 olarak ciddi bir g\u00fcven problemi ya\u015f\u0131yoruz. Ancak hi\u00e7birimizin akl\u0131na \u201cg\u0131da g\u00fcvenli\u011fi\u201d ve \u201cg\u0131da g\u00fcvencesi\u201d gibi kavramlar gelmiyor. Ekranlarda veya sosyal medyada s\u00fcrekli tavsiyeler verenlerin de bu kavramlar\u0131 bildiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Bu sebeple de korkular\u0131m\u0131z ve kayg\u0131lar\u0131m\u0131z yerini bilgiye, bilince b\u0131rakm\u0131yor. Birileri i\u00e7in bizim korku ve kayg\u0131lar\u0131m\u0131z ranta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.
<\/p>\n\n\n\n
Tam da bu sebeplerden, bu yaz\u0131y\u0131 yazman\u0131n bir ihtiya\u00e7 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Aktif olarak \u00fcretim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerimizde insanlar\u0131n bu kayg\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyor, \u00fczerimizde kurulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan g\u0131da paranoyas\u0131na izin vermemek ad\u0131na bildiklerimizi bilimsel veriler ile destekleyerek herkesin kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k, \u00fccretsiz s\u00f6yle\u015filer d\u00fczenliyoruz. Ve g\u00f6r\u00fcyoruz ki, hepimizin kafas\u0131 ger\u00e7ekten kar\u0131\u015f\u0131k. Ortada \u00e7ok yanl\u0131\u015f bilgiler d\u00f6n\u00fcyor. \u00c7\u00f6z\u00fcmlerimiz, alternatiflerimiz yokmu\u015f gibi bir ortam yarat\u0131l\u0131yor. Oysa \u00e7\u00f6z\u00fcmlerimiz de var, alternatiflerimiz de.
<\/p>\n\n\n\n
Ancak \u00f6ncelikle d\u00fcnyan\u0131n da g\u00fcndeminde olan iki \u00f6nemli kavram\u0131 a\u00e7\u0131klamak istiyorum. Bunlardan ilki g\u0131da g\u00fcvencesi. 1996 Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc FAO\u2019nun d\u00fczenledi\u011fi D\u00fcnya G\u0131da Zirvesi, g\u0131da g\u00fcvencesini \u201cb\u00fct\u00fcn insanlar\u0131n her zaman aktif ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ya\u015fam i\u00e7in gerekli olan besin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 ve g\u0131da \u00f6nceliklerini kar\u015f\u0131layabilmek amac\u0131yla yeterli, sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fcvenilir ve besleyici g\u0131daya fiziksel ve ekonomik bak\u0131mdan s\u00fcrekli eri\u015febilmeleri\u201d olarak tan\u0131mlam\u0131\u015f. [1]<\/strong> G\u0131da G\u00fcvencesi Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi (Centre for Studies in Food Security, CSFS)\u2019ne g\u00f6re g\u0131da g\u00fcvencesinin 5 temel ilkesi; sa\u011flanabilirlik (availability), eri\u015filebilirlik (accessibility), kabul edilebilirlik (acceptability), yeterlilik (adequacy), bireysel ve kurumsal (agency) etkenlerdir. Sa\u011flanabilirlik;<\/strong> herkese her zaman yeterli g\u0131dan\u0131n sa\u011flanabilirli\u011fi, eri\u015filebilirlik;<\/strong> fiziksel ve ekonomik a\u00e7\u0131dan herkesin g\u0131daya eri\u015febilmesi, yeterlilik; <\/strong>besleyici, g\u00fcvenli ve \u00e7evresel a\u00e7\u0131dan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ko\u015fullarda \u00fcretilen g\u0131daya eri\u015fim, kabul edilebilirlik; <\/strong>k\u00fclt\u00fcrel al\u0131\u015fkanl\u0131klara uygun, insan onuruna ve insan haklar\u0131na zarar vermeyen g\u0131dalar\u0131n temini, bireysel ve kurumsal etkenler<\/strong> ise g\u0131da g\u00fcvencesi sorumlulu\u011funu ta\u015f\u0131yan, bu konuda politikalar belirleyip s\u00fcre\u00e7leri y\u00f6neten kurumlard\u0131r. [2]<\/strong> G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi; \u201cama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 bi\u00e7imde haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131nda fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik \u00f6zellikleri itibar\u0131yla t\u00fcketime uygun olan ve besin de\u011ferini kaybetmemi\u015f g\u0131da\u201d demektir. [3]<\/strong> G\u0131da g\u00fcvenli\u011finin 4 temel prensibi bulunmaktad\u0131r. Bunlar; <\/p>\n\n\n\n G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, g\u0131da g\u00fcvencesinin olmazsa olmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. G\u0131da g\u00fcvencesi bir hakt\u0131r. Ayn\u0131 bar\u0131nma gibi, e\u011fitim gibi, sa\u011fl\u0131k gibi temel haklar\u0131m\u0131zdan biridir. Ve bug\u00fcn geldi\u011fimiz noktada asl\u0131nda \u00fcretilen t\u00fcm g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri i\u00e7in “g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r” dememiz gerekir. Tekrar tekrar \u201cacabalar\u201d akl\u0131m\u0131za gelmeden, i\u00e7imiz rahat bir \u015fekilde g\u00fcvenerek g\u0131dalar\u0131m\u0131z\u0131 t\u00fcketebilmemiz gerekir. G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015f bir g\u0131daya eri\u015febilmek ekonomik d\u00fczeyi daha iyi olan bir s\u0131n\u0131fa ait bir ayr\u0131cal\u0131k de\u011fildir ve olmamal\u0131d\u0131r. \u00dclkenin kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131, uygulad\u0131\u011f\u0131 politikalar ile halk\u0131na g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flanm\u0131\u015f g\u0131dalar\u0131 sunabilmelidir ki bu durum g\u0131da g\u00fcvencesinin 5 temel prensibinden biridir. Peki kamu kurumlar\u0131 halk\u0131na b\u00f6yle bir g\u0131da g\u00fcvencesini sunmad\u0131\u011f\u0131nda ne yapmak gerekir? Ya yedi\u011fimiz her \u015feyden \u015f\u00fcphe edebiliriz ki bu durum bizi mutsuz ve umutsuz yapar ya da k\u00fc\u00e7\u00fck, yerel \u00fcreticileri aray\u0131p bulup onlar\u0131 destekler, onlarla beraber mutlu ve umutlu oluruz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafya \u00e7ok k\u0131ymetli ve de\u011ferli. Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi ile, bilge k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile, masallar\u0131 ile, gelenekleri ile, t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131 ile Anadolu \u00e7ok ama \u00e7ok k\u0131ymetli. Hala daha k\u00f6ylerde, yaylalarda, da\u011flarda yozla\u015fmam\u0131\u015f ili\u015fkiler var. Sadece \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlere de\u011fil oralardaki de\u011ferlere de sahip \u00e7\u0131kmak, korumak, kollamak ve hatta b\u00fcy\u00fctmek gerekir. Ku\u015faklar boyunca \u00fcreticilerin yerel \u00e7e\u015fitleri ekmelerinin nedeni b\u00fcy\u00fck pazarlara sahip olmalar\u0131 ya da \u00e7ok para kazanmalar\u0131 de\u011fil. As\u0131l neden, ektikleri yerel \u00e7e\u015fitleri kendilerine a\u015f etmi\u015f olmalar\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc yine, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z co\u011frafya geleneksel beslenme k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sahip. Kendi ekme\u011fini, tur\u015fusunu, bulgurunu, yo\u011furdunu, pekmezini, sal\u00e7as\u0131n\u0131 yapan bir k\u00fclt\u00fcre sahip. Yaz mevsiminden k\u0131\u015f\u0131n haz\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kar\u0131nca gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir d\u00f6nemden, bug\u00fcn \u201cturfanda\u201d kelimesini hi\u00e7 duymadan b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar olmas\u0131 ne \u00fcz\u00fcc\u00fc. Ne yiyip ne i\u00e7ti\u011finin fark\u0131nda olan \u00e7ocuklar yeti\u015ftirmeliyiz ki onlar da kendi \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 ve onlardan sonrakileri derken d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ba\u015flatmal\u0131y\u0131z. Mevsime uygun sebze ve meyveleri tan\u0131tmal\u0131y\u0131z \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za. Mutfaklar\u0131m\u0131zda mevsim d\u0131\u015f\u0131 taze sebze meyve kullanmamal\u0131y\u0131z. \u0130\u015flenmi\u015f g\u0131day\u0131 almamal\u0131y\u0131z. Asitli i\u00e7ecekler i\u00e7memeliyiz. Asitli i\u00e7ecek i\u00e7mesek de, gofret yemesek de hayat\u0131m\u0131za devam edebiliriz. Tercihlerimizi de\u011fi\u015ftirmeliyiz. \u0130htiya\u00e7lar\u0131m\u0131za g\u00f6re al\u0131\u015fveri\u015f yapmal\u0131y\u0131z. Pahal\u0131 saatler, markal\u0131 ayakkab\u0131lar, \u00e7antalar yerine \u00f6nceli\u011fimizi bedenimize vermeliyiz. G\u00fcnl\u00fck neler yiyece\u011fimizi planlamal\u0131 ve beslenme programlar\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturmal\u0131y\u0131z. Leonardo da Vinci\u2019nin s\u00f6yledi\u011fi gibi, “sadelik en y\u00fcksek geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyidir” diyebilmeli ve asl\u0131nda sadenin ne kadar \u00e7ok oldu\u011funu g\u00f6rebilmeliyiz. Al\u0131\u015fveri\u015flerimizi; organik pazarlardan, kooperatiflerden, butik d\u00fckkanlardan, k\u00fc\u00e7\u00fck ve yerel \u00fcreticilerden yapacak \u015fekilde planlamal\u0131y\u0131z. Adil, g\u00fcvenilir ve iyi g\u0131da \u00fcreten ekipleri desteklemeliyiz. Geleneksel y\u00f6ntemlere sayg\u0131 duymal\u0131 ancak bu y\u00f6ntemleri modern teknoloji ile birle\u015ftirerek \u00fcreten \u00fcreticileri ve \u00fcr\u00fcnleri tercih etmeliyiz. S\u0131rf geleneksel bir y\u00f6ntem kullan\u0131l\u0131yor diye yol kenarlar\u0131nda kurutulan biberleri, domatesleri, \u00fcz\u00fcmleri al\u0131p t\u00fcketmemeliyiz. Zehiri atanlar\u0131n da bizler gibi insan oldu\u011funu unutmamal\u0131 ve bu sebeple, \u201ck\u00f6yl\u00fcden ald\u0131m\u201d dememeliyiz. Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcr\u00fcn\u00fcn nas\u0131l, nerede, kimler taraf\u0131ndan, ne zaman, hangi y\u00f6ntemler ile \u00fcretilmi\u015f oldu\u011funu sorgulamal\u0131y\u0131z. \u0130yi \u00fcretim yapan \u00fcreticiler zaten bu bilgileri bizlerle payla\u015fmak i\u00e7in bekliyorlar, bunu hat\u0131rlamal\u0131y\u0131z. \u201cEmek\u201din ne kadar de\u011ferli oldu\u011funu bilen \u00fcreticilerin pe\u015fine tak\u0131lmal\u0131y\u0131z. En iyi \u00fcretici, g\u00fcvendi\u011fimiz, bildi\u011fimiz, uzun soluklu ili\u015fkiler geli\u015ftirdi\u011fimiz, \u00fcretimine kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcreticidir. Emek, inan\u00e7, sab\u0131r, \u00e7al\u0131\u015fmak ve sevgi; adil, g\u00fcvenilir ve iyi g\u0131da \u00fcretebilmenin \u00f6n ko\u015fuludur. Bunlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fcreticilerin yapt\u0131klar\u0131 i\u015fe devam edebilmeleri i\u00e7in onlar\u0131 destekleyenlere ihtiya\u00e7lar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kalbimizin bir k\u00f6\u015fesinde hep ta\u015f\u0131mal\u0131y\u0131z. G\u0131dam\u0131za dair ayn\u0131 kayg\u0131lar\u0131 payla\u015fanlar olarak bir masa etraf\u0131nda birle\u015febilir, g\u0131dada m\u00fc\u015fterek olabiliriz. Bilimsel bilgi ve y\u00f6ntemler yolumuzu ayd\u0131nlatacakt\u0131r. \u00dcretmekten vazge\u00e7medi\u011fimiz g\u00fcnlere\u2026<\/p>\n\n\n\n Yazan: Neslihan \u015eim\u015fek<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Kaynaklar:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n [1]<\/strong> Ko\u00e7, M., K\u00fcresel G\u0131da D\u00fczeni, Notabene Yay\u0131nlar\u0131, Kas\u0131m 2013, Ankara <\/p>\n\n\n\n [2]<\/strong> Ko\u00e7, G., Uzmay, A., G\u0131da G\u00fcvencesi ve G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi: Kavramsal \u00c7er\u00e7eve, Geli\u015fmeler ve T\u00fcrkiye, Tar\u0131m Ekonomisi Dergisi 2015; 21(1):39-48<\/p>\n\n\n\n [3]<\/strong> Ko\u00e7, M., K\u00fcresel G\u0131da D\u00fczeni, Notabene Yay\u0131nlar\u0131, Kas\u0131m 2013, Ankara <\/p>\n\n\n\n [4]<\/strong> Ko\u00e7, G., Uzmay, A., G\u0131da G\u00fcvencesi ve G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi: Kavramsal \u00c7er\u00e7eve, Geli\u015fmeler ve T\u00fcrkiye, Tar\u0131m Ekonomisi Dergisi 2015; 21(1):39-48 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ziraat Y\u00fcksek M\u00fchendisi Neslihan \u015eim\u015fek yazd\u0131: “Emek, inan\u00e7, sab\u0131r, \u00e7al\u0131\u015fmak ve sevgi; adil, g\u00fcvenilir ve iyi g\u0131da \u00fcretebilmenin \u00f6n ko\u015fuludur. Bunlar\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u00fcreticilerin yapt\u0131klar\u0131 i\u015fe devam edebilmeleri i\u00e7in onlar\u0131 destekleyenlere ihtiya\u00e7lar\u0131 olduklar\u0131n\u0131 kalbimizin bir…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6141,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,49,41],"tags":[516,52,514],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6086"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7623,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6086\/revisions\/7623"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6086"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6086"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6086"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n