{"id":6063,"date":"2020-02-13T06:48:02","date_gmt":"2020-02-13T03:48:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=6063"},"modified":"2020-05-19T16:53:31","modified_gmt":"2020-05-19T13:53:31","slug":"fosil-yakit-sirketleri-insan-haklarini-ihlal-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/fosil-yakit-sirketleri-insan-haklarini-ihlal-ediyor\/","title":{"rendered":"Fosil Yak\u0131t \u015eirketleri \u0130nsan Haklar\u0131n\u0131 \u0130hlal Ediyor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/350.org\/\" target=\"_blank\">350.org<\/a>\u2019un yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yeni rapor, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ba\u015fl\u0131ca sorumlusu fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin ayn\u0131 zamanda insan haklar\u0131 ihlallerine de neden oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/350.org\/\" target=\"_blank\">350.org<\/a>\u2019un d\u00fcnyadan 10 vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 inceledi\u011fi yeni rapor, fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin iklim krizini derinle\u015ftirmesinin yan\u0131 s\u0131ra ayn\u0131 zamanda insan haklar\u0131 ihlallerine de yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.\u00a0Fosil Yak\u0131t \u015eirketlerinin \u0130nsan Haklar\u0131 \u0130hlalleri\u00a0adl\u0131 rapordaki vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, petrol, gaz ve k\u00f6m\u00fcr \u015firketlerinin \u00f6zellikle son 30 senede yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 hak ihlallerine \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"679\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/1.-Ogoniland-Nijerya-1024x679.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6072\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/1.-Ogoniland-Nijerya-1024x679.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/1.-Ogoniland-Nijerya-300x199.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/1.-Ogoniland-Nijerya-768x509.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> <strong>Ogoniland \/ Nijerya:<\/strong> Davac\u0131 Eric Dooh, Goi k\u00f6y\u00fc yolundaki derenin k\u0131y\u0131lar\u0131na zarar veren ham petrol\u00fc g\u00f6steriyor. Shell boru hatt\u0131nda defalarca ya\u015fanan petrol s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131, dereyi kilometrelerce boyunca kirletti ve b\u00f6lge ekosistemi \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck hasar b\u0131rakt\u0131 \/ Foto\u011fraf: Milieudefensie, 2013. <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Raporda Meksika,\u00a0Nijerya\u00a0ve\u00a0Kenya\u2019da fosil yak\u0131t \u015firketlerine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden topluluk \u00f6nderlerinin ve ya\u015fam savunucular\u0131n\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeleri ve keyfi tutuklamalar,\u00a0ABD\u2019de protesto hakk\u0131 \u00fczerinden k\u0131s\u0131tlamalar,\u00a0Avustralya\u2019da su g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik tehditler,\u00a0Ekvador Amazonu\u2019nda ve yerli halklar\u0131n topraklar\u0131nda nehirlerin kirletilmesi, Banglade\u015f\u2019te 24 bin d\u00fc\u015f\u00fck do\u011fuma yol a\u00e7acak Rampal termik santrali projesi vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda bulunuyor. Vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, insan haklar\u0131 ihlallerinde ulusal d\u00fczeyde faaliyet g\u00f6steren \u015firketlerin yan\u0131 s\u0131ra end\u00fcstri devleri Chevron-Texaco ve Shell gibi ulus\u00f6tesi \u015firketlerin de sorumlulu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2.-Amazon-Ekvador-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6074\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2.-Amazon-Ekvador-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2.-Amazon-Ekvador-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/2.-Amazon-Ekvador-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> Ham petrol Ekvador Amazon ormanlar\u0131nda bulunan Lago Agrio\u2019yu on y\u0131llard\u0131r zehirliyor. Texaco (bug\u00fcn Chevron) 1990\u2019da petrol \u00e7\u0131karma i\u015flemleri sonland\u0131ktan sonra b\u00f6lgeyi terk etti ve ham petrol\u00fc temizlemeye y\u00f6nelik bir faaliyette bulunmad\u0131. Foto\u011fraf: Caroline Bennett \/ Rainforest Eylem A\u011f\u0131, 2010.<br>  <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Sadece rapordaki vaka incelemeleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda fosil yak\u0131t \u015firketleri 45 bin ki\u015finin erken \u00f6l\u00fcm\u00fcnden, 60 bin insan\u0131n yerinden edilmesinden ve 18 milyar galondan fazla toksik at\u0131k suyun nehirlere kar\u0131\u015fmas\u0131ndan\u00a0do\u011frudan sorumlu durumda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Mu\u011fla\u2019daki yerinden edilmeler de raporda<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Raporda bulunan vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri de Mu\u011fla. Kentteki Yenik\u00f6y, Kemerk\u00f6y ve Yata\u011fan termik santrallerinin b\u00f6lge ekosistemi ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zararlara de\u011finilen raporda ayr\u0131ca termik santrallere k\u00f6m\u00fcr sa\u011flamak i\u00e7in geni\u015fleyen k\u00f6m\u00fcr sahalar\u0131n\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 yok etti\u011fi ve yerinden edilmelere neden oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/3.-Mu\u011fla-_-T\u00fcrkiye-1-1024x576.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6080\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/3.-Mu\u011fla-_-T\u00fcrkiye-1-1024x576.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/3.-Mu\u011fla-_-T\u00fcrkiye-1-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/3.-Mu\u011fla-_-T\u00fcrkiye-1-768x432.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> <strong>Mu\u011fla \/ T\u00fcrkiye:<\/strong> K\u00f6m\u00fcr madenleri Yata\u011fan \/ Turgut Mahallesi\u2019ne do\u011fru zeytinlikleri, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 tehdit ederek ilerliyor. \/ Foto\u011fraf: Servet Dilber, 2019 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Konu hakk\u0131nda 350 T\u00fcrkiye\u2019den konu\u015fan Efe Baysal<strong>\u00a0<\/strong>da Mu\u011fla\u2019daki k\u00f6m\u00fcr madeni yataklar\u0131n\u0131n geni\u015flemesinden dolay\u0131 ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l Milas\u2019taki \u0130kizk\u00f6yl\u00fcler&#8217;in k\u00f6ylerini terk etmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek \u015f\u00f6yle diyor: &#8220;<em>Bu da yetmezmi\u015f gibi \u0130kizk\u00f6yl\u00fcler\u2019in yeni ta\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131 araziler de maden ruhsat alan\u0131 i\u00e7inde kalmaya ba\u015flad\u0131 ve \u015firket k\u00f6yl\u00fclere ihbarname g\u00f6ndermeye ba\u015flad\u0131. \u015eayet b\u00f6lgede linyit maden ruhsat alanlar\u0131n\u0131n hepsi i\u015fletmeye al\u0131n\u0131rsa Milas, Yata\u011fan ve Mente\u015fe\u2019de 30 bine yak\u0131n insan, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n kayb\u0131, tar\u0131m arazilerinin ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n yok edilmesi sebepleriyle topraklar\u0131n\u0131 terk etmek zorunda kalacak. Yap\u0131lmas\u0131 gereken k\u00f6m\u00fcr madeni ruhsatlar\u0131n\u0131n iptal edilerek b\u00f6lgenin rehabilite edilmesi, b\u00f6lgedeki termik santrallerin i\u015fletmeden \u00e7\u0131kar\u0131larak \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ma\u011fdur etmeyecek \u015fekilde adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm program\u0131 ba\u015flat\u0131lmas\u0131 ve b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015fama haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131.&#8221;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Fosil yak\u0131t \u015firketlerine a\u00e7\u0131lan davalar art\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin do\u011frudan yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 insan haklar\u0131 ihlallerinin yan\u0131 s\u0131ra, rapor son y\u0131llarda sivil inisiyatifler taraf\u0131ndan fosil yak\u0131t \u015firketlerine iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine yol a\u00e7mak sebebiyle a\u00e7\u0131lan davalara da de\u011finiyor. Bu davalara \u00f6rnek olarak Hollanda\u2019da sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan Shell\u2019e a\u00e7\u0131lan dava ve ABD\u2019de petrol devi Exxon\u2019a kar\u015f\u0131 ba\u015flat\u0131lan davalar raporda \u00f6rnek olarak verilen vakalardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-gallery columns-2 is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\"><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/7.-Lamu-K\u00f6m\u00fcrl\u00fc-Termik-Santrali-Kenya-1024x683.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6065\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?attachment_id=6065\" class=\"wp-image-6065\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/7.-Lamu-K\u00f6m\u00fcrl\u00fc-Termik-Santrali-Kenya-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/7.-Lamu-K\u00f6m\u00fcrl\u00fc-Termik-Santrali-Kenya-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/7.-Lamu-K\u00f6m\u00fcrl\u00fc-Termik-Santrali-Kenya-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/7.-Lamu-K\u00f6m\u00fcrl\u00fc-Termik-Santrali-Kenya.jpg 1500w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> <br>Kenyal\u0131 ya\u015fam savunucular\u0131, k\u00f6m\u00fcr\u00fcn \u00fclkelerinin gelece\u011finde yeri olmamas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. <\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"684\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/8..-Adani-Madeni-Avustralya-1024x684.jpg\" alt=\"\" data-id=\"6066\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?attachment_id=6066\" class=\"wp-image-6066\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/8..-Adani-Madeni-Avustralya-1024x684.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/8..-Adani-Madeni-Avustralya-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/8..-Adani-Madeni-Avustralya-768x513.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption> <br>AIG sigorta \u015firketi \u00f6n\u00fcnde aktivistler, \u015firketin Adani k\u00f6m\u00fcr madenine sigorta hizmeti vermemesi talebiyle protestoda. <\/figcaption><\/figure><\/li><li class=\"blocks-gallery-item\"><figure><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"432\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/10.-Do\u011fa-Savunucular\u0131-vd-Shell\u2019e-kar\u015f\u0131-Hollanda.jpeg\" alt=\"\" data-id=\"6077\" data-link=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?attachment_id=6077\" class=\"wp-image-6077\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/10.-Do\u011fa-Savunucular\u0131-vd-Shell\u2019e-kar\u015f\u0131-Hollanda.jpeg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/10.-Do\u011fa-Savunucular\u0131-vd-Shell\u2019e-kar\u015f\u0131-Hollanda-300x169.jpeg 300w\" sizes=\"(max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><figcaption> <br>Shell\u2019in Lahey\u2019deki ofisine mahkeme \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 Do\u011fa Savunucular\u0131 (Milieudefensie) adl\u0131 grup taraf\u0131ndan 17379 e\u015f davac\u0131 ve 6 kurum ad\u0131na veriliyor. <\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>H\u00fck\u00fcmetler iklim savunucular\u0131n\u0131 korumal\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"http:\/\/350.org\/\" target=\"_blank\">350.org<\/a>\u2019un yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 rapor topluluklar\u0131, ekosistemleri, m\u00fc\u015fterekleri savunmak i\u00e7in m\u00fccadele eden topluluk \u00f6nderlerinin, iklim savunucular\u0131n\u0131n, aktivistlerin yerel ve ulusal h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan korunmas\u0131 gerekti\u011finin de alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u00d6zellikle yerli topluluk \u00f6nderlerinin tehditlere, i\u015fkencelere maruz kald\u0131\u011f\u0131, ya\u015fam haklar\u0131n\u0131n ihlali ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok hak ihlaliyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 belirtiliyor. Bu \u00e7er\u00e7evede Meksika\u2019da Nahu\u00e1tl Yerli Halk\u0131n\u0131n lideri ve gazeteci Samir Flores Soberanes\u2019in, boru hatt\u0131 ve termik santral projelerine kar\u015f\u0131 ses getiren eylemlerinin ard\u0131ndan \u00f6nce tehditler almas\u0131 ard\u0131ndan \u015eubat 2019\u2019da evinde \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi, raporda mercek alt\u0131na al\u0131nan vakalardan biri olarak bulunuyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>350.org\u2019un yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 yeni rapor, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ba\u015fl\u0131ca sorumlusu fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin ayn\u0131 zamanda insan haklar\u0131 ihlallerine de neden oldu\u011funu ortaya koyuyor. 350.org\u2019un d\u00fcnyadan 10 vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 inceledi\u011fi yeni rapor, fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin iklim krizini derinle\u015ftirmesinin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6064,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,25],"tags":[508,507,509,510,512,513],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6063"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6063"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6063\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6128,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6063\/revisions\/6128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6064"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6063"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6063"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6063"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}