{"id":5260,"date":"2019-12-29T00:00:07","date_gmt":"2019-12-28T21:00:07","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=5260"},"modified":"2020-05-19T18:20:31","modified_gmt":"2020-05-19T15:20:31","slug":"turkiyede-pestisit-denetimleri-yeterli-degil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/turkiyede-pestisit-denetimleri-yeterli-degil\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019de pestisit denetimleri yeterli de\u011fil"},"content":{"rendered":"\n

Avrupa Birli\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019den ihra\u00e7 edilen baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde <\/strong>tar\u0131m zehirlerine y\u00f6nelik denetimleri art\u0131rd\u0131.<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

\u00dclkemizden Avrupa Birli\u011fi\u2019ne ihra\u00e7 edilen g\u0131dalarda pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucu Avrupa Komisyonu, T\u00fcrkiye\u2019den giden limon, ye\u015fil biber, nar ve asma yapra\u011f\u0131 i\u00e7in analiz s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131.<\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019den AB \u00fclkelerine 2018 y\u0131l\u0131nda giden tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinden, uygun bulunmayan 318 parti \u00fcr\u00fcnden 113\u2019\u00fcn\u00fcn geri g\u00f6nderilme gerek\u00e7esi pestisitler, yani tar\u0131m zehirleri.1<\/sup><\/a><\/sup> Avrupa Komisyonu, T\u00fcrkiye\u2019den ithal edilen limon, ye\u015fil biber, nar ve asma yapra\u011f\u0131ndaki pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131 nedeniyle, bu \u00fcr\u00fcnlerin daha s\u0131k analiz edilmesine karar verdi.<\/p>\n\n\n\n

Tespit Edilen Zehirler Neler?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa Birli\u011fi G\u0131da ve Yem H\u0131zl\u0131 Alarm Sistem (RASSF) kay\u0131tlar\u0131, yasakl\u0131 pestisitlerin T\u00fcrkiye\u2019de kullan\u0131m\u0131na devam edildi\u011fini kan\u0131tl\u0131yor. S\u00f6z konusu kay\u0131tlarda T\u00fcrkiye\u2019den Avrupa \u00fclkelerine g\u00f6nderilen ye\u015fil biberde, kullan\u0131lmas\u0131 yasak olan omethoate, formetanate ve thiophanate-methyl<\/em>, tar\u0131mda kullan\u0131m\u0131 tamamen yasak olan diafenthiuron<\/em>; narda kullan\u0131lmas\u0131 yasak olan prochloraz<\/em> ve omethoate <\/em>kal\u0131nt\u0131lar\u0131 ile limonda kullan\u0131lmas\u0131 yasak biphenyl<\/em> isimli pestisitlerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131na da rastland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Bunlara ek olarak asma yapraklar\u0131nda hem kanser yap\u0131c\u0131 hem de hormonal sistem bozucu \u00f6zellikteki ditiyokarbamatl\u0131 <\/em>pestisitlerin (maneb, mancozeb, metiram, propineb, thiram<\/em> ve ziram<\/em> dahil bir grup pestisit etken maddesine verilen genel isim) kal\u0131nt\u0131lar\u0131na rastland\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca tespit edilen prochloraz, thiophanate-methyl <\/em>de Uluslararas\u0131 Pestisit Eylem A\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan, hormonal sistem bozucu pestisitler listesinde yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan maneb<\/em> ve mancozeb<\/em>, ABD \u00c7evre Koruma Ajans\u0131 (EPA) taraf\u0131ndan 2018 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanan kanser yap\u0131c\u0131 maddeler listesinde \u201cGrup B-Muhtemel \u0130nsan Karsinojeni\u201d olarak, thiophanate-methyl<\/em> ise \u201cGrup C-\u0130nsanda Olas\u0131 Karsinojen\u201d olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor.2<\/sup><\/a><\/sup><\/p>\n\n\n\n

\u00dcr\u00fcnler Neden Geri D\u00f6n\u00fcyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Avrupa Birli\u011fi \u00fcyesi \u00fclkeler ithal ettikleri g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini i\u00e7 piyasaya s\u00fcrmeden \u00f6nce \u00e7e\u015fitli kontrollere tabi tutuyor. T\u00fcketiciyi korumak amac\u0131yla yap\u0131lan bu kontrollerde insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zararl\u0131 olabilecek fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik risk unsurlar\u0131n\u0131n g\u0131dalarda bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa Komisyonu\u2019nun bu karar\u0131 almas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedeni, baz\u0131 g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde yap\u0131lan analizlerde sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7ok s\u0131k \u00e7\u0131k\u0131yor olmas\u0131. Bu nedenle limon, nar, ye\u015fil biber ve asma yapra\u011f\u0131 daha s\u0131k analize tabi tutulacak ve sorun tespiti yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnler kabul edilmeyerek T\u00fcrkiye\u2019ye geri g\u00f6nderilecek.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa Birli\u011fi \u00fclkeleri ithal ettikleri g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerini laboratuvar analizlerine tabi tutuyor. Analizler sonucunda e\u011fer uygunsuz bir durum tespit edilirse bu sonu\u00e7lar G\u0131da ve Yem H\u0131zl\u0131 Alarm Sistemi\u2019ne (RASFF) kaydediliyor. Bu sistemdeki kay\u0131tlar vatanda\u015f eri\u015fimine a\u00e7\u0131k. Dolay\u0131s\u0131yla siteye girip T\u00fcrkiye\u2019den g\u00f6nderilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde ne gibi uygunsuzluklar\u0131n tespit edildi\u011fini g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde Durum<\/strong><\/p>\n\n\n\n

S\u00f6z konusu karar, T\u00fcrkiye\u2019de g\u0131dalardaki pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 belirlemeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalara ve pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131 y\u00fcz\u00fcnden \u00fclkemize geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcnlerin ak\u0131betine dair sorular\u0131 akla getiriyor: T\u00fcrkiye\u2019de t\u00fcketilen ye\u015fil biber, nar, limon ve asma yapra\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131 i\u00e7eriyor mu? AB\u2019nin geri \u00e7evirdi\u011fi \u00fcr\u00fcnler i\u00e7 piyasaya sunuluyor mu, bu \u00fcr\u00fcnlere ne oluyor?<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 bu konularda herhangi bir bilgilendirme yapmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131n\u0131 bilmiyoruz. Bakanl\u0131\u011f\u0131n internet sitesinde konuyla ilgili bilgi yer almad\u0131\u011f\u0131 gibi, bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalarda da s\u00f6z konusu sorular\u0131n yan\u0131t\u0131 bulunmuyor. Oysa Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yetkilileri taraf\u0131ndan, G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Bilgi Sistemi\u2019ne, \u00fclke genelindeki t\u00fcm g\u0131da ve yem i\u015fletmeleri, bu i\u015fletmelere y\u00f6nelik denetimler, al\u0131nan numuneler, numunelerin analiz sonu\u00e7lar\u0131, i\u015fletmelere uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlar, ithalat ve ihracat kay\u0131tlar\u0131 gibi bilgiler giriliyor. Ancak RASSF sisteminin aksine bu bilgiler halka a\u00e7\u0131k de\u011fil; yani denetim ve analiz sonu\u00e7lar\u0131 vatanda\u015f ile payla\u015f\u0131lm\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc, Batur \u015eehirlio\u011flu, \u201dAvrupa Komisyonu taraf\u0131ndan al\u0131nan karar, i\u00e7 pazarda da bu \u00fcr\u00fcnlerdeki denetim ve analizlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fini g\u00fcndeme getiriyor. Ancak Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n buna y\u00f6nelik bir stratejisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 merak konusu,\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracattan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnler, i\u00e7 piyasaya sunulmadan \u00f6nce kontrollerden ge\u00e7irilmek zorunda. Bu kontrolleri yapmaksa Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sorumlulu\u011funda. Ancak Bakanl\u0131\u011f\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kontrollerde ihracat\u00e7\u0131 firmadan \u00fcr\u00fcnlerin hangi sorun nedeniyle iade edildi\u011fine dair resmi bir belge istenmiyor. \u0130hracat\u00e7\u0131 firma iade nedenini kendisi beyan ediyor. Geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcnlerde ihracat\u00e7\u0131 beyan\u0131n\u0131n yeterli g\u00f6r\u00fclmesi var olan sistemi k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131ma a\u00e7\u0131k hale getiriyor. G\u0131da kontrol g\u00f6revlileri \u015f\u00fcphelenmedi\u011fi s\u00fcrece k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131 anlaman\u0131n bir yolu yok. E\u011fer ihracat\u00e7\u0131 firma yanl\u0131\u015f beyanda bulunursa bu durum, pestisitli \u00fcr\u00fcnlerin i\u00e7 piyasaya girmesi konusunda risk olu\u015fturabilir.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7\u00f6z\u00fcm \u0130\u00e7in Neler Yapabiliriz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi, Avrupa Pestisit Eylem A\u011f\u0131 ile ortakla\u015fa y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Zehirsiz Sofralar Projesi ile, pestisitlerin zararlar\u0131 konusunda fark\u0131ndal\u0131k yaratmay\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019deki pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltmay\u0131 hedefliyor. AB Sivil Toplum Diyalo\u011fu V Program\u0131 kapsam\u0131nda desteklenen proje kapsam\u0131nda, 100 sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn olu\u015fturdu\u011fu Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum A\u011f\u0131 da, ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 Zehirsiz Kampanya ile D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan \u201cson derece tehlikeli\u201d, \u201cy\u00fcksek seviyede tehlikeli\u201d ve \u201cmuhtemel kanserojen\u201d olarak belirlenen 13 pestisit etken maddesinin \u00f6ncelikle ve ivedilikle yasaklanmas\u0131n\u0131 istiyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130hracattan d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnler konusunda ise, firman\u0131n beyan\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ihra\u00e7 edilen \u00fclkeden geri g\u00f6nderilen \u00fcr\u00fcnlerin hangi gerek\u00e7e ile geri \u00e7evrildi\u011fini belirten ve ihra\u00e7 edilen \u00fclke taraf\u0131ndan verilmi\u015f bir evrak\u0131n da istenmesi, yap\u0131lan kontrollerin g\u00fcvenilirli\u011fini art\u0131racakt\u0131r. Bu konuda mevzuatta bir d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Ayr\u0131ca, bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yurt i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclen, pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131 izleme programlar\u0131ndan elde edilen bilgilerin ve ihracattan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in yap\u0131lan i\u015flemlerin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile kamuoyuna a\u00e7\u0131klanmas\u0131 da bir gereklilik.<\/p>\n\n\n\n

Pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ran, azaltan ya da sonland\u0131ran uygulamalar ve \u00f6nlemler insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra do\u011fal ya\u015fam\u0131 ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi de korumak anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum A\u011f\u0131\u2019n\u0131n Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na y\u00f6nelik ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 imza kampanyas\u0131nda, yasaklanmas\u0131n\u0131 istenen 13 pestisit etken maddesinin, insanlar\u0131n sinir ve hormonal sistemlerine zarar verdi\u011fi, pek \u00e7ok kanser t\u00fcr\u00fcne, k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa neden oldu\u011fu, \u00e7ocuklarda geli\u015fim bozukluklar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, ar\u0131lara ve di\u011fer canl\u0131lara verdi\u011fi zararla biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na sebep oldu\u011fu, ekosistemi tahrip etti\u011fi, suyumuzu ve havam\u0131z\u0131 zehirledi\u011fi biliniyor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130mza kampanyas\u0131, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n pestisitler konusunda \u00f6nlem almas\u0131 ve do\u011fa dostu tar\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 talebine herkesin m\u00fcdahil olabilmesi i\u00e7in imk\u00e2n sunuyor. \u0130mza kampanyas\u0131na buradan ula\u015fabilirsiniz: Change.org\/ZehirsizSofralar<\/a><\/p>\n\n\n\n