{"id":4766,"date":"2019-11-04T11:50:16","date_gmt":"2019-11-04T08:50:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=4766"},"modified":"2020-10-23T14:06:22","modified_gmt":"2020-10-23T11:06:22","slug":"pestisit-varsa-sirke-yok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/pestisit-varsa-sirke-yok\/","title":{"rendered":"Pestisit Varsa Sirke Yok!"},"content":{"rendered":"\n

Kadim bir k\u00fclt\u00fcr olan sirkenin yap\u0131m\u0131 ve saklan\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6z ard\u0131 edilen detaylar nedeniyle art\u0131k tam olarak \u015fifas\u0131n\u0131 al\u0131p alamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Sirke uzman\u0131, yemek yazar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k edit\u00f6r\u00fc Nihal Do\u011fan ile sirke hakk\u0131ndaki do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131 konu\u015ftuk.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Sirke ne zamandan beri hayat\u0131m\u0131zda var?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Nihal Do\u011fan: <\/strong>Binlerce y\u0131ld\u0131r diyebilirim \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn dinlerde, inan\u00e7larda ve k\u00fclt\u00fcrlerde her zaman sirke yer alm\u0131\u015f. Tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, Romal\u0131 lejyonerler hastal\u0131klar\u0131nda sirke kullanm\u0131\u015flar. Kartacal\u0131 Komutan Hannibal Barca\u2019n\u0131n da\u011flar\u0131 delmek i\u00e7in sirke kulland\u0131\u011f\u0131na dair yaz\u0131lar var. Bir \u015fifa kayna\u011f\u0131 olarak, \u00f6zellikle Osmanl\u0131 t\u0131bb\u0131nda \u00e7ok yer edindi\u011fini, doktorlar\u0131n ila\u00e7 yap\u0131m\u0131nda sirkeyi kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve re\u00e7etelerinde sirkeye \u00e7ok yer verdiklerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Osmanl\u0131\u2019dan \u00f6nce, \u0130bn-i Sina’n\u0131n kitab\u0131ndaki y\u00fczlerce re\u00e7etede sirke ge\u00e7iyor. Sirkenin sadece kendisi de\u011fil, tortusu bile ila\u00e7 yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor.
<\/p>\n\n\n\n

Sirke ile ilgili yap\u0131lan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar neler?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Nihal Do\u011fan:<\/strong> Amerika\u2019da elma sirkesi, Japonya ve Avrupa\u2019da ise daha \u00e7ok \u00fcz\u00fcm sirkesi ile ilgili yap\u0131lan bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar var. Yap\u0131lan bu ara\u015ft\u0131rmalarda g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f ki; sirke diyabeti \u00f6nl\u00fcyor, iyile\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor, antikanser, antioksidan ve antimikrobiyal etkileri var, antifungal yani mantar \u00f6nleyici ve iyile\u015ftirici etkisi var. G\u00f6z hastal\u0131klar\u0131nda kullan\u0131lm\u0131\u015f. Tarihe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00fcl sirkesinin Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019e g\u00f6nderildi\u011fi ve siroz hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de art\u0131k doktorlar\u0131n re\u00e7etesine girmi\u015f durumda.
<\/p>\n\n\n\n

Meyvedeki etken maddeyi fermente ederek a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, o meyvedeki b\u00fct\u00fcn iyile\u015ftirici \u00f6zellikleri sirke ile daha g\u00fc\u00e7l\u00fc halde hayata ge\u00e7irmi\u015f oluyorsunuz. Mesela vi\u015fne sirkesi, irritabl ba\u011f\u0131rsak sendromu olanlarda, kab\u0131zl\u0131k ya da ishal gibi bir sindirim problemi ya\u015fayanlarda \u00e7ok h\u0131zl\u0131 etki g\u00f6steriyor. Elma sirkesi, diyabet hastalar\u0131nda \u015fekeri dengeledi\u011fi i\u00e7in zay\u0131flamaya yard\u0131mc\u0131 oluyor, tokluk s\u00fcresini uzat\u0131yor. Sirke orada bir mucize yaratm\u0131yor asl\u0131nda, dengeyi sa\u011fl\u0131yor. \u00dcz\u00fcm sirkesi, kanser, kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirirken. Al\u0131\u00e7 sirkesinin ise \u00f6zellikle, al\u0131c\u0131n faydal\u0131 etkilerinden dolay\u0131 kalp hastal\u0131klar\u0131nda \u00e7ok iyi etki etti\u011fini biliyoruz. G\u00fcl sirkesi zaten deva ama hakiki g\u00fcl sirkesi yapan \u00e7ok az. 

<\/p>\n\n\n\n

Her bir sirke \u00e7ok \u015fifal\u0131 ancak end\u00fcstriyel \u00fcretimle sofralar\u0131m\u0131za gelen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sirkeleri hi\u00e7 de \u00f6yle bahsetti\u011finiz gibi kadim k\u00fclt\u00fcrden gelen, \u015fifal\u0131 sirkeler de\u011fil… Ger\u00e7ek sirke nas\u0131l mayalan\u0131r?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Nihal Do\u011fan:<\/strong> Meyvenin i\u00e7erisindeki \u015fekerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131, alkole d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ve oradan da asetik asite d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile kendili\u011finden mayalan\u0131r. Yani meyvenin kendisini mayalayarak mayalan\u0131r. Bizim orada yapaca\u011f\u0131m\u0131z tek \u015fey, meyvedeki bakterileri \u015feker ve bal ile beslemektir. \u015eekerli bir meyve ise zaten kendi i\u00e7erisindeki \u015feker ile beslenir. Buradaki p\u00fcf noktas\u0131, meyvenin kendisini do\u011fal yolla fermente ederek yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her sirkenin kendi mayas\u0131n\u0131 kendisinin \u00fcretmesidir.
<\/p>\n\n\n\n

Sirke anas\u0131, sirke mayas\u0131 de\u011fildir. Sirke anas\u0131 diye g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz \u015fey, meyvedeki alkol fermantasyonunun bitip, asetik asit fermantasyonunun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kurdu\u011fumuz \u015feyin sirke olu\u015fumuna ge\u00e7ti\u011fini haber veren koruyucu bir maddedir. Art\u0131k sirkenin yolculu\u011funa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, iyi bir sirke olu\u015ftu\u011funu, meyvedeki antioksidanlar\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu, probiyotik etkinin do\u011fdu\u011funu ve y\u00fcr\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir.
<\/p>\n\n\n\n

Sirkeye tuz atarak, altm\u0131\u015f g\u00fcn sonra fermantasyonu durdurduk deniyor. Bu trajikomik bir olay. Zira iyi bir sirke, rutubete ya da k\u00fcf bakterisine maruz kalmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bozulmaz, durduk\u00e7a de\u011ferlenir. Sirke canl\u0131 ve bizi de canland\u0131ran bir yap\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

End\u00fcstriyel sirkelerde bahsetti\u011finiz zahmetli a\u015famalar\u0131n hi\u00e7biri yok. Fermente olabilmesi i\u00e7in ortalama alt\u0131 ay gibi bir s\u00fcre gerekiyor. End\u00fcstride bunu beklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Peki nas\u0131l olabiliyor?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

Nihal Do\u011fan:<\/strong> Sirke 1950\u2019li y\u0131llara kadar hep anneannelerimiz usul\u00fc k\u00fcplerde, f\u0131\u00e7\u0131larda yap\u0131lm\u0131\u015f. Ancak end\u00fcstriyel sirke ile birlikte, sentetik asetik asit devreye giriyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde her \u015feyin bir do\u011fal\u0131, bir yapay\u0131 var. Bu s\u0131rf sirke i\u00e7in de\u011fil, yedi\u011fimiz t\u00fcm g\u0131dalar i\u00e7in ge\u00e7erli. \u0130yi bir sirke yapmak i\u00e7in organik sertifikal\u0131, tar\u0131m ilac\u0131 kullan\u0131lmam\u0131\u015f bir meyveye ihtiyac\u0131m\u0131z var. Ger\u00e7ek sirke \u00f6yle bir \u015fey ki, bakterileri hi\u00e7 yalan s\u00f6ylemez. Pestisit varsa sirke olmuyor, zira fermantasyonu yar\u0131da kesiliyor. Yani zehirli g\u0131dadan sirke olmuyor ancak i\u00e7erisine asetik asit kat\u0131l\u0131rsa oluyor.
<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Marketten sirke al\u0131rken do\u011fal ve yapay\u0131 nas\u0131l fark edece\u011fiz? 
<\/p>\n\n\n\n

  1. Sirke mutlaka camda imal edilmeli.<\/li>
  2. Ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z sirkede k\u00f6t\u00fc ve yak\u0131c\u0131 bir koku varsa sentetik asetik asit vard\u0131r. Hakiki sirkede ise meyve kokusu vard\u0131r. Hafif sizi yakar ama irite etmez.<\/li>
  3. Ayn\u0131 meyvenin sirkesi her zaman ayn\u0131 renkte ve tatta olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc iklimler de\u011fi\u015ftik\u00e7e meyvenin olu\u015fum s\u00fcreci ile beraber i\u00e7erisindeki \u015feker oran\u0131, rengi, tad\u0131 ve kokusu her y\u0131l de\u011fi\u015fir.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    \u0130la\u00e7 niyetine sirke dedi\u011fimiz zaman, zahmetli bir s\u00fcre\u00e7 ile birlikte sab\u0131r ve emek gerekiyor; v\u00fccudunuzdaki faydal\u0131 bakteriler ile birle\u015ferek, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminizi g\u00fc\u00e7lendirir ve size \u015fifal\u0131 bir etki yapar.   
    <\/p>\n\n\n\n

    Evde sirke yapabilir miyiz? Nelere dikkat etmeliyiz?<\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Nihal Do\u011fan:<\/strong> Tabii ki, herkes yapabilir. Ancak, meyvede kesinlikle tar\u0131m ilac\u0131 kullan\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekiyor. Geleneksel tohumdan \u00fcremi\u015f olmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc konvansiyonel elmalar \u00e7ok fazla ila\u00e7lan\u0131yor. Mutlaka camda mayaland\u0131r\u0131lmal\u0131. Sirke \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc bir madde oldu\u011fundan, plastikte mayalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z takdirde, oradaki endokrin bozucu t\u00fcm maddeleri i\u00e7ine al\u0131p zehirli bir sirke olarak ortaya \u00e7\u0131karabilir. Ah\u015fap f\u0131\u00e7\u0131, testi veya k\u00fcpte de olabilir ancak bunlar\u0131 herkesin bulma \u015fans\u0131 yok. Sirke s\u00fcrekli hava ile temas halinde oldu\u011fu i\u00e7in bakterilere zarar vermemesi ad\u0131na sirkeyi kurdu\u011fumuz ortamda \u00e7ama\u015f\u0131r suyu gibi sentetik temizlik \u00fcr\u00fcnlerini de kesinlikle kullanmamam\u0131z gerekiyor, ekolojik temizlik \u00fcr\u00fcnleri kullanmal\u0131y\u0131z. Olu\u015fum a\u015famas\u0131ndan sonra karanl\u0131k bir ortama alabilirsiniz ancak tezgah alt\u0131ndaki deterjanlar\u0131n yan\u0131nda ve de k\u00fcflendirebilece\u011fi i\u00e7in rutubetli ortamlarda olmamas\u0131 gerekiyor. Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 korudu\u011fundan dolay\u0131 oda s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 yeterli olacakt\u0131r, buzdolab\u0131na girmesine de hi\u00e7 gerek yok. <\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Sirkenin kullan\u0131m alanlar\u0131ndan bahsedelim. Genelde sirkeyi en \u00e7ok sebze ve meyvelerden pestisiti ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bu bo\u015f bir \u00e7aba m\u0131d\u0131r? <\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Nihal Do\u011fan:<\/strong> Sebze ve meyvenin i\u00e7ine i\u015fleyen pestisiti sirke ile temizleyemezsiniz. Zararl\u0131 maddelerin a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kma riskini artt\u0131rm\u0131\u015f oluyorsunuz. Onun d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00f6cek ve topra\u011f\u0131 su ile y\u0131kamak yeterli. Organik bir ye\u015filli\u011fi sirkeye koymaya gerek yok. D\u00fc\u015f\u00fck asitli g\u00fcl sirkesi, \u00e7ilek sirkesi veya suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f elma sirkesi, cilt bak\u0131m\u0131nda \u00e7ok g\u00fczel bir tonik olarak kullan\u0131labilir. \u0130\u00e7ebilirsiniz, salata ve \u00e7orbalar\u0131n\u0131za koyabilirsiniz, et ve bal\u0131klar\u0131 marine ederken kullanabilirsiniz. \u00d6zellikle kemik suyu kaynat\u0131rken de faydalanabilirsiniz.
    <\/p>\n\n\n\n

    Sabahlar\u0131 a\u00e7 karn\u0131na sirke i\u00e7mek mideyi yakar m\u0131?<\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Nihal Do\u011fan:<\/strong> Hakiki sirke mideyi yakmaz. Aksine, mide rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 varsa tedaviye yard\u0131mc\u0131 olur. Art\u0131k doktorlar da bunu \u00f6nererek, nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. \u00d6zellikle elma sirkesi, probiyotik ve prebiyotik bir meyve oldu\u011fu i\u00e7in sabahlar\u0131 a\u00e7 veya tok karn\u0131na tercih edilebilir. A\u00e7 karn\u0131na olmas\u0131 sizi daha \u00e7ok zay\u0131flatmaz. Ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131zdaki t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7ar, sindirimin ince ba\u011f\u0131rsa\u011fa kadar tamamlanmas\u0131yla sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sindirimin ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flar ve tokluk s\u00fcresini uzat\u0131r. Normalde sindirim sistemi d\u00fczg\u00fcn olmayan insanlar yemek yer ve hemen tuvalete gider. Bu sizin sadece bir boru g\u00f6revi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc yani sa\u011fl\u0131ks\u0131z oldu\u011funuzu g\u00f6sterir. Sirke, her yemekten sonra tavsiye edilen 3-4 saatlik aran\u0131n oturmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor.
    <\/p>\n\n\n\n

    End\u00fcstriyel sirke kullanmayaca\u011f\u0131z ama kendimiz yapam\u0131yorsak sirke al\u0131rken nelere dikkat etmeliyiz?<\/strong>
    <\/p>\n\n\n\n

    Nihal Do\u011fan:<\/strong> Sorgulayaca\u011f\u0131z. Sirkenin hangi meyveden \u00fcretildi\u011fini, y\u00f6resini, ila\u00e7s\u0131z m\u0131 yeti\u015ftirildi\u011fini, organik sertifikal\u0131 meyveden mi \u00fcretildi\u011fi ve hangi kapta yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 soraca\u011f\u0131z. Plastik yerine camda yap\u0131lan\u0131 tercih edece\u011fiz tabii ki. Onun d\u0131\u015f\u0131nda, fermantasyon s\u00fcresini soraca\u011f\u0131z. 45-60 g\u00fcnl\u00fck sirke, sirke de\u011fildir. Ortalama fermantasyon s\u00fcresi 3-6 ayd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten dinlenmi\u015f ve sirke olmu\u015f olmas\u0131 gerekiyor. Mayalanma s\u00fcrecinde, \u015feker ve bal d\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7erisine herhangi bir \u015fey kat\u0131lmamal\u0131.
    <\/p>\n\n\n\n

    \u015earap ve sirke aras\u0131nda benzerlik vard\u0131r. Her ikisini de kurdu\u011funuzda ilk 20-30 g\u00fcnde cibre denilen meyvedeki alkol\u00fcn par\u00e7alanmas\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fan\u0131r. Daha sonra \u015farap hava almadan yolculu\u011funa devam ederek i\u00e7erisindeki alkol\u00fcn artmas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Sirke ise ilk g\u00fcnden itibaren zaten hava almaktad\u0131r ve yolculu\u011funa hava alarak devam edip, asetik asite d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. 
    <\/p>\n\n\n\n

    Market sirkelerinin sodyum metabis\u00fclfit i\u00e7erdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Oysa temel bir g\u0131da olan sirkenin koruyucuya ihtiyac\u0131 yoktur, kendisi zaten bir koruyucudur. <\/p>\n\n\n\n

    Bu r\u00f6portaj Leyla Aslan \u00dcnl\u00fcbay\u2019\u0131n haz\u0131rlay\u0131p sundu\u011fu A\u00e7\u0131k Radyo\u2019daki Tohumdan Hasada Ekolojik Ya\u015fam program\u0131ndan yaz\u0131ya aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Program kayd\u0131n\u0131 buradan<\/a> dinleyebilirsiniz. <\/strong><\/p>\n\n\n\n


    Defi\u015fre:<\/strong> Ay\u015fe Nur Ayan\ufeff<\/strong>
    <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Kadim bir k\u00fclt\u00fcr olan sirkenin yap\u0131m\u0131 ve saklan\u0131\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda g\u00f6z ard\u0131 edilen detaylar nedeniyle art\u0131k tam olarak \u015fifas\u0131n\u0131 al\u0131p alamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Sirke uzman\u0131, yemek yazar\u0131 ve sa\u011fl\u0131k edit\u00f6r\u00fc Nihal Do\u011fan ile sirke hakk\u0131ndaki do\u011fru bilinen…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4800,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18,91,437],"tags":[201,101,444,200],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4766"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10016,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4766\/revisions\/10016"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}