{"id":4568,"date":"2019-09-23T09:26:10","date_gmt":"2019-09-23T06:26:10","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=4568"},"modified":"2020-10-23T14:44:46","modified_gmt":"2020-10-23T11:44:46","slug":"sifa-cicekleri-yetistirelim-civanpercemi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/sifa-cicekleri-yetistirelim-civanpercemi\/","title":{"rendered":"\u015eifa \u00c7i\u00e7ekleri Yeti\u015ftirelim: Civanper\u00e7emi"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Balkon ve bah\u00e7elerimizde \u015fifal\u0131 bitkiler yeti\u015ftirerek baharat ve \u015fifa ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamak zor de\u011fil.  <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Naz\u0131m Tanr\u0131kulu \u2013 T\u0131bbi ve Aromatik Bitkiler Uzman\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eifa \u00f6yk\u00fclerindeki \u015fifac\u0131n\u0131n re\u00e7ete etti\u011fi iksiri haz\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131lacak &#8220;\u015fifal\u0131 ot&#8221;, hep da\u011f tepe a\u015f\u0131larak var\u0131lan o da\u011f\u0131n zirvesindedir. Eri\u015filmezi ararken, &#8220;yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zdaki k\u0131ymetlerin&#8221; fark\u0131nda olamay\u0131z. Halbuki elde edilen \u015fifa, &#8220;ula\u015fma \u00e7abas\u0131, bekleme sabr\u0131&#8221; ile bitkinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n bereketini i\u00e7ermesinden geliyor. Uzaktaki \u015fifay\u0131 evlerimize, balkonlar\u0131m\u0131za, bah\u00e7elerimize getirebilmekse elimizde&#8230; Bu hi\u00e7 de zor de\u011fil. Sadece &#8220;bitkileri tan\u0131y\u0131p, haz\u0131rl\u0131k yapmal\u0131.   <\/p>\n\n\n\n<p>Daha \u00f6nce hi\u00e7 yeti\u015ftirmedi\u011finiz bir bitki se\u00e7tiyseniz do\u011fal ya\u015fama alan\u0131n\u0131n \u00f6zelliklerini iyice g\u00f6zlemeniz, y\u00fcksekli\u011fini, nas\u0131l bir toprakta b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, iklim ko\u015fullar\u0131n\u0131 bilmeniz gerekiyor. Balkon ve bah\u00e7enizde \u015fifal\u0131 bitkiler yeti\u015ftirerek hem baharat hem de \u015fifa ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layabiliriz. Bu bitkilerden biri civanper\u00e7emidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Civanper\u00e7emi &#8211; Achillea Millefolium<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrk\u00e7e&#8217;de binbiryaprak otu, ayvadanas\u0131, akba\u015fl\u0131, kandil \u00e7i\u00e7e\u011fi gibi y\u00f6relere g\u00f6re de\u011fi\u015fen isimlerle de bilinir. Latince cins ad\u0131 olan Mille (bin) folium (yaprak) binyaprak anlam\u0131na geliyor. \u00c7e\u015fitli dillerde Tanr\u0131&#8217;n\u0131n eliotu, kandurdurucu ot, gibi isimlerle an\u0131l\u0131r. \u0130simleri morfolojik \u00f6zellikleri ve kullan\u0131m bilgilerine at\u0131fta bulunur. T\u00fcrkiye&#8217;de  civanper\u00e7emine ait 42 t\u00fcr do\u011fal olarak yay\u0131l\u0131\u015f g\u00f6steriyor. Bu t\u00fcrlerden 22 t\u00fcr sadece \u00fclkemizde yeti\u015fen endemik bitkilerimizdendir.  Beyaz, pembe, sar\u0131, krem renkli \u00e7i\u00e7ekler a\u00e7an t\u00fcrleri de bulunur. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"512\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/B\u00dcLTEN-\u00d6\u00c7K-Kopyas\u0131-Kopyas\u0131-5-1024x512.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4882\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/B\u00dcLTEN-\u00d6\u00c7K-Kopyas\u0131-Kopyas\u0131-5.png 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/B\u00dcLTEN-\u00d6\u00c7K-Kopyas\u0131-Kopyas\u0131-5-300x150.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/11\/B\u00dcLTEN-\u00d6\u00c7K-Kopyas\u0131-Kopyas\u0131-5-768x384.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption><strong>Foto\u011fraf:<\/strong> Naz\u0131m Tanr\u0131kulu   <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Tanr\u0131\u00e7a Afrodit\u2019in Troya sava\u015f\u0131nda Paris taraf\u0131ndan, ayak bile\u011finden yaralanan A\u015fil\u2019in yaras\u0131n\u0131 civanper\u00e7emi ile iyile\u015ftirdi\u011fi Homeros\u2019ta belirtilmi\u015ftir. Latince ad\u0131n\u0131 (Achilleus) buradan ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Tarih boyunca asker yaralar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan &#8220;Herba militaris &#8211; Askerotu&#8221; ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f. I. D\u00fcnya sava\u015f\u0131nda da Frans\u0131z askerlerin yaralar\u0131n\u0131 iyile\u015ftiri olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kelt uygarl\u0131\u011f\u0131nda ak\u0131l okumak ve hava durumunu tahmin etmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tl\u0131. \u0130ngiltere\u2019de gelece\u011fi s\u00f6yleme ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Halk aras\u0131nda en do\u011fudan, en bat\u0131ya en \u00e7ok tan\u0131nan ve kullan\u0131lan bitkilerimiz aras\u0131nda yer al\u0131yor. Kullan\u0131m ama\u00e7lar\u0131 etnobotanik a\u00e7\u0131dan irdelendi\u011finde y\u00f6reler aras\u0131nda benzerlik bulunuyor. Baz\u0131 b\u00f6lgelerimizde (Kars, Bal\u0131kesir) hayvan hastal\u0131klar\u0131nda da kullan\u0131l\u0131yor. Civanper\u00e7emi ayn\u0131 zamanda b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olarak da kullan\u0131l\u0131yor ve baz\u0131 kaynaklarda &#8220;bitkilerin doktoru&#8221; olarak isimlendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Hem \u00e7i\u00e7eklerinin g\u00fczelli\u011fi hem de bin bir \u015fifas\u0131 ile mekanlar\u0131m\u0131zda yer a\u00e7mam\u0131z gereken bitkiler aras\u0131nda. Yeti\u015ftirirken de bizi hi\u00e7 yormayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. 8-9 ay gibi uzun bir s\u00fcre ya\u015fayan bitki her daim yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda durur. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yeti\u015ftirme \u00d6zeti<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yabani ortam\u0131nda g\u00f6zledi\u011fimizde \u00e7ok zorlu \u015fartlarda yeti\u015febildi\u011fini g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7ok so\u011fuk, \u00e7ok kurak, k\u0131ra\u00e7 yerlerde yeti\u015fir. Ancak verimli topra\u011fa sahip do\u011fal ortamlar\u0131nda geli\u015fimi daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve verimi de buna oranla y\u00fcksektir. Su tutmayan, organik maddece zengin, bol g\u00fcne\u015f alan bir ortamda iyi geli\u015fir. Tohum ve k\u00f6klerinden ay\u0131rma yoluyla yeti\u015ftirebiliriz. Mart-nisan ay\u0131nda do\u011fadan toplayaca\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6kl\u00fc \u00f6rneklerle de \u00e7o\u011faltabilirsiniz. Tohumlar\u0131 internet \u00fczerinden tedarik edilebilir. Tohumlar\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131laca\u011f\u0131 zaman \u00f6ncelikle viyol denilen \u00e7imlendirme kaplar\u0131nda \u00e7imlendirilmeli, biraz geli\u015ftikten sonra as\u0131l yerine 40 cm ara ile dikilmelidir. E\u011fer saks\u0131ya dikilecekse orta boy bir saks\u0131 tercih edilmelidir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u015eifal\u0131 K\u0131sm\u0131 ve Toplama Zaman\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7i\u00e7ekli g\u00f6vdesi ve yapraklar\u0131 tedavide kullan\u0131l\u0131r. \u00c7i\u00e7ekliyken toplan\u0131r. Bitkiden elde edilen mavi renkli u\u00e7ucu ya\u011f\u0131 da tedavide kullan\u0131l\u0131r. U\u00e7ucu ya\u011f\u0131n\u0131n saf oldu\u011funun g\u00f6stergesi ya\u011f\u0131n mavi rengidir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"700\" height=\"467\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/0x0-civanpercemi-cicegi-nasil-bakilir-1555484089238.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4574\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/0x0-civanpercemi-cicegi-nasil-bakilir-1555484089238.jpg 700w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/0x0-civanpercemi-cicegi-nasil-bakilir-1555484089238-300x200.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 700px) 100vw, 700px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>\u015eifas\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Halk aras\u0131nda kanama durdurucu ve yara iyile\u015ftirici olarak kullan\u0131l\u0131r. Yaralar i\u00e7in civanper\u00e7emini ilk olarak Adana Anavarza&#8217;da ya\u015fam\u0131\u015f, d\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc hekimi Dioskorides kullanm\u0131\u015f. Baz\u0131 \u00fclkelerde \u015ferbet\u00e7iotu yerine bira yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Almanlar onu &#8220;v\u00fccuttaki civanper\u00e7emi, kad\u0131ndaki her \u015feyi iyile\u015ftirir&#8221; diye tan\u0131mlar. Ac\u0131 \u00f6zelli\u011fi nedeniyle i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131, spazm \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fcd\u00fcr. Midevi, hemoroit, kronik ve iltihapl\u0131 karaci\u011fer rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 itile\u015ftirdi\u011fi bilinir. Kan durdurucu, gaz s\u00f6kt\u00fcr\u00fcc\u00fc, sivilce giderici olarak da kullan\u0131l\u0131r. Geni\u015f spektrumlu bir antibiyotik ve adet d\u00fczenleyici \u00f6zelli\u011fi vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uyar\u0131<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>A\u015f\u0131r\u0131 doz ba\u015f d\u00f6nmesi, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 yapabilir. I\u015f\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 hassasiyet yapabilece\u011finden kullan\u0131mdan birka\u00e7 saat sonra g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hamilelere ve emzirenlere \u00f6nerilmez.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Naz\u0131m Tanr\u0131kulu \u2013 T\u0131bbi ve Aromatik Bitkiler Uzman\u0131<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Bu yaz\u0131 Ekolojik Ya\u015fam Rehberi\u2019nin 9. say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Balkon ve bah\u00e7elerimizde \u015fifal\u0131 bitkiler yeti\u015ftirerek baharat ve \u015fifa ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamak zor de\u011fil. Yaz\u0131: Naz\u0131m Tanr\u0131kulu \u2013 T\u0131bbi ve Aromatik Bitkiler Uzman\u0131 \u015eifa \u00f6yk\u00fclerindeki \u015fifac\u0131n\u0131n re\u00e7ete etti\u011fi iksiri haz\u0131rlamak i\u00e7in kullan\u0131lacak &#8220;\u015fifal\u0131 ot&#8221;, hep da\u011f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10018,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,18,73],"tags":[423,424,422,421],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4568"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10021,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4568\/revisions\/10021"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10018"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4568"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4568"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4568"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}