{"id":4520,"date":"2019-09-23T09:32:44","date_gmt":"2019-09-23T06:32:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=4520"},"modified":"2019-09-23T10:44:45","modified_gmt":"2019-09-23T07:44:45","slug":"bolunun-endemik-ve-nadir-bitkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/bolunun-endemik-ve-nadir-bitkileri\/","title":{"rendered":"Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fe verdi\u011fimiz zarar giderek art\u0131yor"},"content":{"rendered":"\n<p>Bolu\u2019nun Endemik ve Nadir Bitkileri kitab\u0131 \u015fu c\u00fcmle ile ba\u015fl\u0131yor: \u201cAnadolu\u2019nun ta\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 alt\u0131nd\u0131 ve bunu birileri bizden \u00f6nce fark etti.\u201d. Kast edilen, T\u00fcrkiye\u2019deki bitki \u00e7e\u015fitlili\u011fi ile ilgili yap\u0131lan ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n 18. yy ba\u015flar\u0131nda Frans\u0131z do\u011fa bilimci Joseph Pitton de Tournefort\u2019un seyehatnamesine dayanmas\u0131 ve ilk yaz\u0131l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n da 1865-1888 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130svi\u00e7reli botanik\u00e7i Pierre Edmund Boissier taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r (Flora Orientails, Do\u011fu Floras\u0131). Benim ise okur okumaz akl\u0131ma Vandana Shiva geliyor ve ondan bahsetme f\u0131rsat\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131rmamak i\u00e7in yaz\u0131ma kitaptaki bu c\u00fcmle ile ba\u015flamaya karar veriyorum. <br><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcr belirleme ad\u0131na ilk bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 kimlerin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n benim nezdimde pek bir \u00f6nemi yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc Vandana Shiva\u2019n\u0131n da dedi\u011fi gibi, \u015fayet orada ya\u015fayan yerli halk vard\u0131 ise, onlar o canl\u0131 t\u00fcrlerini ve t\u00fcm hikmetlerini zaten onlardan \u00f6nce biliyorlard\u0131. Fakat g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, bu bilgiye ula\u015fman\u0131n ve onu kullanman\u0131n en ge\u00e7erli yolu bu t\u00fcrlerin ayn\u0131 bu kitaptaki gibi belirlenmesi ve sunulmas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm t\u00fcrleri ve hikmetlerini bilip, canl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 da sa\u011flayabilen yerli halklar \u00e7oktand\u0131r yok. Toprakla, bitkilerle ve t\u00fcrlerle ili\u015fkimiz, \u2018de\u011fi\u015fti\u2019 kelimesini kullanamayaca\u011f\u0131m\u0131z kadar \u00f6nceden beridir Vandana Shiva\u2019n\u0131n bahsetti\u011fi yerel halklar\u0131nki gibi de\u011fil. Hele ki bu t\u00fcrler kaybolmaya y\u00fcz tutmu\u015fsa, endemik t\u00fcrler ise ve \u00f6zel \u00f6zen gerektiriyorlarsa, onlar\u0131 bilmek, onlar\u0131 koruman\u0131n da \u00f6n \u015fart\u0131 olacakt\u0131r. Bu y\u00fczden de bu kitab\u0131n olduk\u00e7a k\u0131ymetli oldu\u011funu s\u00f6ylememe san\u0131yorum gerek yok.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"659\" height=\"838\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/ABANT_\u00c7\u0130\u011eDEM\u0130.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4523\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/ABANT_\u00c7\u0130\u011eDEM\u0130.png 659w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/ABANT_\u00c7\u0130\u011eDEM\u0130-236x300.png 236w\" sizes=\"(max-width: 659px) 100vw, 659px\" \/><figcaption><em>Abant \u00c7i\u011fdemi<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye; \u0130ran-Turan, Avrupa-Sibirya ve Akdeniz bitki co\u011frafyalar\u0131n\u0131n kesi\u015fim b\u00f6lgesi olmas\u0131ndan dolay\u0131 kenar etkisi verimlili\u011finin bitki t\u00fcrleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi bir \u00fclke. Kitaptan da edinebilece\u011fimiz bilgiye g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019deki bitki t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131 10 bin civar\u0131nda iken, T\u00fcrkiye\u2019nin yakla\u015f\u0131k 13 kat\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki Avrupa k\u0131tas\u0131ndaki bitki t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131 12 bin civar\u0131ndad\u0131r. Bu kitap da \u201cBolu \u0130linin Endemik Bitkilerinin Tespiti ve Endemik Bitkiler Do\u011fal Gen Bah\u00e7esinin Olu\u015fturulmas\u0131\u201d adl\u0131 proje kapsam\u0131nda, Bolu Abant \u0130zzet Baysal \u00dcniversitesi\u2019inden Do\u00e7. Dr. \u0130smail Eker, y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi Ayd\u0131n \u00c7elik ve lisans mezunu Ay\u015fe Kaya ile Bolu Belediyesi\u2019nden Ziraat M\u00fchendisi Aylin Ayd\u0131n taraf\u0131ndan olu\u015fturulmu\u015f. 2015-2018 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Bolu ilinin tamam\u0131nda arazi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, bitkilerin \u00e7i\u00e7eklenme ve meyvelenme d\u00f6nemleri takip edilerek 2610 canl\u0131 bitki \u00f6rne\u011fi toplanm\u0131\u015f. Bu \u00e7al\u0131\u015fma sonucunda tespit edilen 178\u2019i endemik, 17\u2019si nadir olmak \u00fczere toplam 195 bitki t\u00fcr\u00fcn\u00fcn&nbsp; foto\u011fraflar\u0131 ve bilgilerini i\u00e7eren bu kitap da Mart 2019\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n<p>Kitapta bitki t\u00fcrlerinin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc, \u00e7i\u00e7ek, yaprak, meyve \u00f6zellikleri, \u00fclkemizde Bolu b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda bulunduklar\u0131 yerler, ya\u015fam ortamlar\u0131, \u00e7i\u00e7eklenme d\u00f6nemlerine y\u00f6nelik bilgiler, bitkileri bilim d\u00fcnyas\u0131na ilk tan\u0131tan ki\u015fi ya da ki\u015filerin isimleri ve bitki isimlerinin nereden geldi\u011fine dair bilgiler bulunmakta. Ayr\u0131ca bitkilerin varsa ticari, t\u0131bbi, etnobotanik, tarihi ve mitolojik \u00f6zelliklerine dair bilgiler de kitapta yer almakta. Kitap, bitki t\u00fcrlerine ve bitki bilimine merakl\u0131 olanlar i\u00e7in olduk\u00e7a kullan\u0131\u015fl\u0131 bir kaynak olurken, nesli t\u00fckenmekte olan bitkileri koruma alt\u0131na almak ve canl\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011fini korumak i\u00e7in de \u00f6nemli bir proje olmu\u015f.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"522\" height=\"936\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/DA\u011e_YILDIZCASI.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4524\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/DA\u011e_YILDIZCASI.png 522w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/DA\u011e_YILDIZCASI-167x300.png 167w\" sizes=\"(max-width: 522px) 100vw, 522px\" \/><figcaption><em>Da\u011f Y\u0131ld\u0131zcas\u0131<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Kitab\u0131n \u00f6nemi, sadece bilmenin koruman\u0131n \u00f6n \u015fart\u0131 olmas\u0131ndan ve bitki bilimine merakl\u0131 olanlar i\u00e7in etkin bir kaynak olmas\u0131ndan ileri gelmiyor. Ayn\u0131 zamanda bu t\u00fcr kitaplar\u0131n bitki t\u00fcrlerine \u00f6zel ilgisi olmayanlar\u0131n da alg\u0131s\u0131n\u0131 bu y\u00f6nde a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Onlarca \u00e7al\u0131n\u0131n, \u00e7i\u00e7e\u011fin yan\u0131ndan ne olduklar\u0131n\u0131 fark etmeyi b\u0131rak, onlar\u0131 g\u00f6rmeden ge\u00e7ip giderken, b\u00f6yle bir kitab\u0131 inceledikten sonra bu konudaki alg\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131l\u0131yor ve onlar\u0131 fark etmeye ba\u015fl\u0131yoruz. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yere olan ilgimiz ve bilgimiz de bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ger\u00e7ek anlamda art\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu bitki t\u00fcrlerinin varl\u0131\u011f\u0131, bizim de dahil oldu\u011fumuz t\u00fcm canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n devam\u0131 i\u00e7in gerekli. Zaten bu kitab\u0131n olu\u015fturuldu\u011fu proje kapsam\u0131nda bitki t\u00fcrlerinin yerinde korunmas\u0131na y\u00f6nelik stratejilerin geli\u015ftirilmesi ve koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 da ama\u00e7lanm\u0131\u015f.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"654\" height=\"752\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/2019-09-04_1343.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-4526\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/2019-09-04_1343.png 654w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/2019-09-04_1343-261x300.png 261w\" sizes=\"(max-width: 654px) 100vw, 654px\" \/><figcaption><em>Teksasal<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>\u00c7evre tahribat\u0131n\u0131n ba\u015f sorumlusu olarak g\u00f6r\u00fclen insan\u0131n bitki t\u00fcrlerinin azalmas\u0131ndaki etsinin son y\u00fcz y\u0131lda 50-1000 kat artt\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Bu art\u0131\u015f miktar\u0131ndaki geni\u015f aral\u0131k, bana kal\u0131rsa verdi\u011fimiz zarar\u0131 \u00f6l\u00e7mekte zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6steriyor ve bu y\u00fczden de beni, zarar\u0131m\u0131z\u0131n tahminimize koydu\u011fumuz \u00fcst s\u0131n\u0131rdan da fazla olabilece\u011fine inand\u0131r\u0131yor. \u00d6yle olmasa bile, zarar\u0131m\u0131z\u0131n rakamlar\u0131n \u00e7ok daha \u00f6tesinde oldu\u011fu ise zaten tahminden \u00f6te art\u0131k bildi\u011fimiz bir ger\u00e7ek. \u00c7\u00fcnk\u00fc kaybolan bir t\u00fcr\u00fcn kendisi d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka canl\u0131lar\u0131n da yok olmas\u0131na etki etti\u011fini ya da \u00e7ok \u015feyleri de\u011fi\u015ftirdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz, ya\u015f\u0131yoruz, zararl\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na maruz kal\u0131yoruz. Konu yine b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yakla\u015f\u0131ma gelirken, bu kitab\u0131n olu\u015fturulmas\u0131na da vesile olan t\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011finin korunmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131, \u00e7evre tahribat\u0131na sebebiyet veren insan faaliyetlerinin ise azalmas\u0131n\u0131 de\u011fil durmas\u0131n\u0131 temenni edelim. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00e7ok daha ciddi tehlikeler olarak u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi gibi daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli sorunlar, asl\u0131nda minicik bir \u00e7i\u00e7ek t\u00fcr\u00fc, o \u00e7i\u00e7e\u011fe konan bir ar\u0131 cinsi ve devam ettirmeye kalksam bilgimi a\u015facak olan bu d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn her bir minik eleman\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan<\/strong>: \u00d6zlem G\u00fcrtunca (Bu\u011fday G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi) <br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bolu\u2019nun Endemik ve Nadir Bitkileri kitab\u0131 \u015fu c\u00fcmle ile ba\u015fl\u0131yor: \u201cAnadolu\u2019nun ta\u015f\u0131 topra\u011f\u0131 alt\u0131nd\u0131 ve bunu birileri bizden \u00f6nce fark etti.\u201d. Kast edilen, T\u00fcrkiye\u2019deki bitki \u00e7e\u015fitlili\u011fi ile ilgili yap\u0131lan ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n 18. yy ba\u015flar\u0131nda Frans\u0131z&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4528,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38,18,241],"tags":[417,364,416,418],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4520"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4520"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4520\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4608,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4520\/revisions\/4608"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4528"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4520"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4520"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4520"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}