{"id":3807,"date":"2019-05-02T00:18:35","date_gmt":"2019-05-01T21:18:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=3807"},"modified":"2019-05-06T05:01:29","modified_gmt":"2019-05-06T02:01:29","slug":"yogurdun-ilk-mayasi%ef%bb%bf","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/yogurdun-ilk-mayasi%ef%bb%bf\/","title":{"rendered":"Yo\u011furdun ilk mayas\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u00c7ocuklu\u011fumda annem ya \u00e7\u00f6mlekte (depozitolu olarak sat\u0131\u015fa sunulan) yo\u011furt al\u0131rd\u0131 ya da kendisi evde yapard\u0131. Bir tencerenin i\u00e7inde kaynat\u0131p \u0131l\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcte bir \u00f6nceki yo\u011furttan ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mayay\u0131 yava\u015f yava\u015f kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, ufak bit battaniye par\u00e7as\u0131yla bir g\u00fczel sarmalay\u0131p mutfaktaki kaloriferli k\u00f6\u015feye yerle\u015ftirirdi. Yo\u011furt olana kadar o tencereye dokunmak, neredeyse yan\u0131nda ba\u011f\u0131rmak bile yasakt\u0131. Bir d\u00f6nem \u00f6zel \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131ml\u0131 bir yo\u011furt tenceresi ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bile hat\u0131rl\u0131yorum. \u015eimdi nerede o yo\u011furtlar, nerede yo\u011furt yapan anneler?  <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan:<\/strong>G\u00fcne\u015fin AYDEM\u0130R<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7OCUKLU\u011eUMDA <\/strong>annem ya \u00e7\u00f6mlekte (depozitolu olarak sat\u0131\u015fa sunulan) yo\u011furt al\u0131rd\u0131 ya da kendisi evde yapard\u0131. Bir tencerenin i\u00e7inde kaynat\u0131p \u0131l\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcte bir \u00f6nceki yo\u011furttan ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mayay\u0131 yava\u015f yava\u015f kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, ufak bit battaniye par\u00e7as\u0131yla bir g\u00fczel sarmalay\u0131p mutfaktaki kaloriferli k\u00f6\u015feye yerle\u015ftirirdi. Yo\u011furt olana kadar o tencereye dokunmak, neredeyse yan\u0131nda ba\u011f\u0131rmak bile yasakt\u0131. Bir d\u00f6nem \u00f6zel \u0131s\u0131 yal\u0131t\u0131ml\u0131 bir yo\u011furt tenceresi ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bile hat\u0131rl\u0131yorum. \u015eimdi nerede o yo\u011furtlar, nerede yo\u011furt yapan anneler? <\/p>\n\n\n\n<p>Ad\u0131, T\u00fcrklerle, g\u00f6\u00e7ebe toplumlarla an\u0131lan yo\u011furdun tarihini internetten bir ara\u015ft\u0131ray\u0131m istedim ama kar\u015f\u0131ma y\u00fczlerce s\u0131ra yo\u011furt markas\u0131 ve reklam\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Bir s\u00fcre sonra internet ba\u011flant\u0131s\u0131 kopunca, benim ara\u015ft\u0131rmam da yar\u0131m kald\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\tS\u00fct\u00fcn bakterilerle bozulmas\u0131 sonucu olu\u015fan yo\u011furt son derece k\u0131ymetli bir besin maddesi. Anadolu&#8217;da her sofrada olmazsa olmaz bir kat\u0131k. Cac\u0131\u011f\u0131, \u00e7orbas\u0131, s\u00fczmesi yap\u0131l\u0131yor, lezzetlendiriliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\t<strong>H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n mayalad\u0131\u011f\u0131 yo\u011furt<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\t<\/strong>Elimdeki baz\u0131 kaynaklar Anadolu&#8217;daki bir gelenekten bahsediyor. H\u0131drelez ak\u015fam\u0131 H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n eve u\u011fray\u0131p u\u011framad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in bir miktar s\u00fct d\u0131\u015far\u0131ya mayalanmadan b\u0131rak\u0131l\u0131yor, e\u011fer sabaha mayalanm\u0131\u015f bulunursa H\u0131z\u0131r&#8217;\u0131n o eve u\u011frad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131yor. D\u0131\u015far\u0131da b\u0131rak\u0131lan mayas\u0131z s\u00fct ger\u00e7ekten de bazen mayalan\u0131veriyor. Peki acaba H\u0131z\u0131r bu s\u00fct\u00fc nas\u0131l mayal\u0131yor? Nisan ay\u0131n\u0131n ba\u015flar\u0131yd\u0131. Bu\u011fday&#8217;\u0131n ofisinde deliler gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorduk. BAH\u00c7E Projesi Hami Sorumlusu arkada\u015f\u0131m\u0131z Berna, elinde k\u00fc\u00e7\u00fck bir ka\u011f\u0131t par\u00e7as\u0131 ile yan\u0131ma geldi. K\u00fctayha Tav\u015fanl\u0131&#8217;dan L\u00fctf\u00fc Diler aram\u0131\u015f ve b\u00f6lgelerinde Y\u00f6r\u00fcklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, her H\u0131drellez&#8217;de yo\u011furdun mayas\u0131n\u0131 yenilediklerini anlatm\u0131\u015f. Haberi duyar duymaz Berna&#8217;n\u0131n elindeki k\u00fc\u00e7\u00fck ka\u011f\u0131d\u0131 kapt\u0131\u011f\u0131m gibi telefona sar\u0131ld\u0131m. L\u00fctf\u00fc bey ile konu\u015ftum. Y\u00f6r\u00fckler y\u0131l boyu kulland\u0131klar\u0131 yo\u011furt mayas\u0131n\u0131 verim azald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in y\u0131lda bir kere yenilerlermi\u015f. Yani yo\u011furt mayas\u0131n\u0131n ilkini \u00fcretirlermi\u015f. Bunu da her y\u0131l sadece H\u0131d\u0131rellez zaman\u0131 yaparlarm\u0131\u015f. L\u00fctf\u00fc Diler bizi oraya davet etti. Konuyu Atlas Dergisi&#8217; ndeki arkada\u015flar\u0131ma ilettim. B\u00f6ylece H\u0131drellez program\u0131m\u0131z da belli oldu. <\/p>\n\n\n\n<p>\t6 May\u0131s g\u00fcn\u00fc yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Tun\u00e7bilek&#8217;i ge\u00e7ince bir benzin istasyonunda L\u00fctf\u00fc Diler ile bulu\u015ftuk ve yo\u011furt mayalayacak olan Y\u00f6r\u00fck ailenin yan\u0131na do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131k. Yol boyu yo\u011furttan, Y\u00f6r\u00fck ya\u015fam\u0131ndan s\u00f6z ettik. Yol k\u0131sald\u0131 ve sonunda da bitti. Arabalar\u0131m\u0131z Maranlar mahallesinde Benli ailesinin evinin \u00f6n\u00fcnde durdu. Sohbet, muhabbet, laf laf\u0131 a\u00e7t\u0131, s\u0131cak odan\u0131n i\u00e7inde Himmet Benli ve ailesinin \u00f6yk\u00fclerini, ya\u015famlar\u0131n\u0131, an\u0131lar\u0131n\u0131 payla\u015ft\u0131k. Hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131klar\u0131, ne oldu\u011funu bilmedikleri, \u0130stanbul&#8217;dan gelen bizi sevgi ile kar\u015f\u0131layan, oldu\u011fumuz gibi kabul eden, kucaklayan bu insanlar\u0131 \u00e7ok sevdik. Anadolu&#8217;nun sahip oldu\u011fu de\u011feri bir kere daha anlad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>\t<strong>\u00c7iyin mayalad\u0131\u011f\u0131 yo\u011furt<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\tHimmet Benli yo\u011furdun hikayesini ba\u015flad\u0131 anlatmaya: &#8220;\u015eimdi k\u0131z\u0131m\u0131z, yo\u011furt yapmak i\u00e7in maya gerekir. Ama mayan\u0131n \u00f6z\u00fcne &#8216;yo\u011furdun dam\u0131zl\u0131\u011f\u0131&#8217; denir. Yo\u011furdun dam\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyen adama &#8216;Y\u00f6r\u00fck&#8217; demem. Yo\u011furdun dam\u0131zl\u0131\u011f\u0131 yo\u011furttan olmaz, bizim buralardan yo\u011furdun dam\u0131zl\u0131\u011f\u0131 H\u0131drellez sabah\u0131 namaz vakti otlar\u0131n \u00fczerinden toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z sabah \u00e7iyinden olur.&#8221; Anadolu&#8217;da yo\u011furt mayas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde \u00fcretildi\u011fini biliyorduk. Nohut ya da kuzu midesindeki bir enzimden faydalan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 literat\u00fcrde yer al\u0131yordu. Ancak sabah \u00e7iyinden bahseden olmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>\tErtesi sabah, namaz vakti uyand\u0131k. Heyecandan uyuyamam\u0131\u015f olmakla birlikte hepimiz ayaktayd\u0131k (D\u00f6rt ki\u015fi oldu\u011fumuzu da burada belirtmem gerekiyor). Himmet benli ve e\u015fi Arzu Teyze de kalkm\u0131\u015flar. Arzu Teyze elinde emaye bir tabak bir de ka\u015f\u0131kla ba\u015flad\u0131 evin arkas\u0131ndaki otlar\u0131n \u00fczerinden \u00e7iyleri \u00f6zenle toplamaya. Bir \u00e7ay barda\u011f\u0131 kadar olunca da daha \u00f6nce kaynat\u0131p \u0131l\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00fct\u00fcn i\u00e7ine yava\u015f yava\u015f kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. S\u00fct \u00e7iyi yuttu, mayalanaca\u011f\u0131n\u0131, kat\u0131la\u015faca\u011f\u0131n\u0131 bilmeden. \u0130stanbul&#8217;a d\u00f6nd\u00fck. Foto\u011fraflar\u0131 banyoya Atlas Dergisi&#8217;ne g\u00f6t\u00fcrd\u00fck. Derginin kat\u0131ndaki \u00e7ay oca\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan R\u0131fat Bey ile havadan sudan konu\u015furken konu son yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fe geldi. R\u0131fat Bey Erzincan Refahiyeli. &#8220;Y\u00f6r\u00fcklerle, yo\u011furt mayalad\u0131k&#8221; deyince bir de ne desin?: &#8220;Eh mayas\u0131n\u0131 \u00e7i\u00e7eklerin \u00fczerinden alm\u0131\u015fs\u0131n\u0131zd\u0131r!&#8221; Yo\u011furt var, yo\u011furt var. Bir fabrikalarda el de\u011fmeden, hijyenik ko\u015fullarda, homojen, UHT tekni\u011fiyle \u00fcretilip, plastik kaplarda raflara dizilen sa\u011fl\u0131kl\u0131 yo\u011furt var; bir de do\u011fan\u0131n &nbsp;mayas\u0131yla ve Anadolu insan\u0131n\u0131n bilgeli\u011fiyle el de\u011ferek \u00fcretilen, homojen olmayan bilge yo\u011furt var. <\/p>\n\n\n\n<p>\tL\u00fctf\u00fc Diler sonras\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 mektupta diyor ki:&#8221; Sizin sabah \u00e7i\u011f ile mayalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z yo\u011furdu gece saat on birde Himmet A\u011fa getirdi. \u0130lk g\u00fcnk\u00fcnden daha kat\u0131 olmu\u015f. Bizler yedik.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Afiyet olsun!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan: <\/strong>G\u00fcne\u015fin AYDEM\u0130R\n\n<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam Dergisi\/ Temmuz- A\u011fustos 2006, Say\u0131 38<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ocuklu\u011fumda annem ya \u00e7\u00f6mlekte (depozitolu olarak sat\u0131\u015fa sunulan) yo\u011furt al\u0131rd\u0131 ya da kendisi evde yapard\u0131. Bir tencerenin i\u00e7inde kaynat\u0131p \u0131l\u0131tt\u0131\u011f\u0131 s\u00fcte bir \u00f6nceki yo\u011furttan ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mayay\u0131 yava\u015f yava\u015f kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, ufak bit battaniye par\u00e7as\u0131yla bir g\u00fczel&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3809,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,39],"tags":[325,81],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3807"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3807"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3807\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3873,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3807\/revisions\/3873"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3809"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3807"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3807"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3807"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}