{"id":3650,"date":"2019-03-31T07:46:30","date_gmt":"2019-03-31T04:46:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=3650"},"modified":"2019-04-04T04:34:16","modified_gmt":"2019-04-04T01:34:16","slug":"iklim-degisikligi-nedeniyle-bitki-hastaliklari-artiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/iklim-degisikligi-nedeniyle-bitki-hastaliklari-artiyor\/","title":{"rendered":"&#8220;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle bitki hastal\u0131klar\u0131 art\u0131yor!&#8221;"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin tar\u0131ma etkilerini Ziraat M\u00fchendisi ve Organik Tar\u0131m E\u011fitmeni \u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k ile konu\u015ftuk.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u00f6portaj<\/strong>: Kaan K\u00f6semehmet (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sizi k\u0131saca tan\u0131yabilir miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k: <\/strong>1989 do\u011fumluyum. Eski\u015fehir Osmangazi \u00dcniversitesi Ziraat M\u00fchendisli\u011fi 2013 mezunuyum. \u00dcniversite\u2019de uzmanl\u0131k alan\u0131m tarla bitkileriydi. \u015eu anda \u0130smek\u2019te organik tar\u0131m \u00f6\u011fretmenli\u011fi yap\u0131yorum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7it\u00e7ilere dan\u0131\u015fmanl\u0131k veriyorum ve bu kapsamda y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm birka\u00e7 proje bulunuyor. \u015eile\u2019de 2 d\u00f6n\u00fcml\u00fck bir arazinin yar\u0131m d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde Osmanl\u0131 \u00c7ile\u011fi\u2019ni denemelik ama\u00e7l\u0131 \u00fcretiyorum, kalan alan\u0131n 1.5 d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde ise normal \u00e7ilek ekimi yap\u0131yoruz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ormanlardan toplanan saleplerle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmam bulunuyor. Salep, toplanmas\u0131 yasak olan nesli t\u00fckenen bir bitki, sat\u0131\u015f\u0131 serbest. 30 m<sup>2 <\/sup>alanda salep ekimi ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Onlar\u0131n \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finden tar\u0131msal a\u00e7\u0131dan nas\u0131l etkileniyoruz? Bu konuda  deneyim ya da g\u00f6zlemlerinizi \u00f6\u011frenebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k: <\/strong>K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde, sera gaz\u0131 olarak da nitelendirilen karbondioksit, metan, su buhar\u0131, ozon, azot oksit vb. gazlar, yery\u00fcz\u00fcnden yans\u0131yan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 tekrar yery\u00fcz\u00fcne g\u00f6nderir. Ancak atmosferdeki sera gazlar\u0131n\u0131n oran\u0131, 1750\u2019li y\u0131llarda ba\u015flayan sanayi devrimi sonras\u0131nda artmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan, atmosferde yans\u0131mas\u0131 gereken s\u0131cakl\u0131k daha fazla oranda tutuluyor. Bu durum, atmosferde olmas\u0131 gerekenden daha fazla bir \u0131s\u0131nmaya neden oldu\u011fundan gezegenimizde k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte iklim de\u011fi\u015fiklikleri olu\u015fuyor. \u00d6l\u00e7\u00fcmlere g\u00f6re atmosferde karbondioksit oran\u0131 %40\u2019l\u0131k bir art\u0131\u015f g\u00f6stererek 280 ppm\u2019den 394 ppm\u2019e ula\u015fm\u0131\u015f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte 2050-2100 aras\u0131nda iklim dengesinin tamamen bozulaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc mevcut. Bize yak\u0131n zamanda etkisi; yakla\u015f\u0131k 1 y\u0131l \u00f6nce ciddi bir dolu olay\u0131 ya\u015fad\u0131k ve bundan \u00fcreticiler \u00e7ok etkilendi. \u00d6rne\u011fin benim takip etti\u011fim \u0130stanbul Beykoz\u2019da ve Antalya\u2019da \u00fcreticiler ciddi zararlara u\u011frad\u0131 ve bu durum nedeniyle \u00fcr\u00fcnlerin fiyatlar\u0131nda ciddi art\u0131\u015flar ger\u00e7ekle\u015fti. Yine ya\u011f\u0131\u015f dengesizli\u011fi ve kurakl\u0131k s\u00fcrelerinin uzamas\u0131 tabii bilin\u00e7siz sulama ve end\u00fcstriyel kirlili\u011fin de etkisiyle, su kaynaklar\u0131m\u0131zda ciddi azalmalar mevcut. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131na daha ciddi yans\u0131malar\u0131 olaca\u011f\u0131 konusunda ara\u015ft\u0131rmalar bulunuyor. Kurakl\u0131k ve susuzluk yayg\u0131nla\u015facak. Tar\u0131msal hastal\u0131klar artacak. Daha \u00f6nce g\u00f6rmedi\u011fimiz zararl\u0131lar ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ve \u00fcr\u00fcnlere zarar veriyor. Yine iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi sebebiyle flora de\u011fi\u015fiyor ve de\u011fi\u015fecek. Tabii organik tar\u0131mda zararl\u0131larla ba\u015f etmek i\u00e7in kimyasal kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan bu durum organik tar\u0131m\u0131 \u00e7ok zorla\u015ft\u0131rarak, organik tar\u0131mda s\u0131k\u0131nt\u0131lar olu\u015fturacak. Ekim takvimlerinde de kaymalar olacak. \u00d6rne\u011fin mart-nisan aylar\u0131nda ula\u015faca\u011f\u0131n\u0131z bir \u00fcr\u00fcne ocak-\u015fubat aylar\u0131nda ula\u015facaks\u0131n\u0131z. Tar\u0131msal don zamanlar\u0131, ya\u011fmur d\u00f6nemleri de\u011fi\u015fecek. Bu mahsul\u00fcn al\u0131namamas\u0131na bile neden olacak. \u00d6zellikle 2050 y\u0131l\u0131na do\u011fru bu durum artacak.  <\/p>\n\n\n\n<p>Kendi tar\u0131msal aktivitem i\u00e7in ben karbon oran\u0131n\u0131 atmosferde artt\u0131rmayacak \u015fekilde tar\u0131m yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Fosil yak\u0131tlar\u0131n tar\u0131mda kullan\u0131lmamas\u0131n\u0131 \u00f6nemsiyorum. Ormans\u0131zla\u015fma ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131. Ormanl\u0131k alanlar\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Yenilenebilir enerjinin daha yayg\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 da \u00e7ok \u00f6nemli. Yeni nesil \u00e7ift\u00e7ilerde g\u00fcne\u015f enerjisini ya da di\u011fer yenilenebilir enerjiyi kullananlar\u0131n eskiye oranla daha fazla oldu\u011funu g\u00f6rmek sevindirici. Ancak bunun daha da yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 laz\u0131m. \u015eehir i\u00e7inde kullan\u0131lan fosil yak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar\u0131n, elektrikli ara\u00e7lara d\u00f6n\u00fc\u015fmesi gerekecek.  <\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 nedeniyle besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ok yayg\u0131nla\u015ft\u0131. Ancak besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcbreden \u00e7\u0131kan gazlar da atmosferde k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine sebep oluyor. Bu nedenle besi hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 yerine mera hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 desteklenmeli. Hayvanc\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fc antropojenik metan emisyonlar\u0131n %25-40\u2019\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Bu de\u011fer enterik fermantasyon s\u00fcrecinde gevi\u015f getiren hayvanlar\u0131n sel\u00fclozu par\u00e7alamas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Hayvanc\u0131l\u0131kta metan \u00fcretiminin yakla\u015f\u0131k % 10&#8217;u anaerobik g\u00fcbre depolanmas\u0131ndan \u00fcretiliyor. Ancak hayvanlar otlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcbre do\u011frudan topraklara b\u0131rak\u0131l\u0131r bu da hayvan g\u00fcbresinden kaynaklanan emisyonlar\u0131 azalt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"900\" height=\"1600\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG-20190329-WA0004.jpg?fit=576%2C1024\" alt=\"\" class=\"wp-image-3652\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG-20190329-WA0004.jpg 900w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG-20190329-WA0004-169x300.jpg 169w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG-20190329-WA0004-768x1365.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/03\/IMG-20190329-WA0004-576x1024.jpg 576w\" sizes=\"(max-width: 900px) 100vw, 900px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Bu konuda olu\u015fmu\u015f ya da olu\u015fturulacak bir tar\u0131m politikas\u0131n\u0131n \u00f6ncelikleri neler olmal\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k<\/strong>: Ak\u0131lc\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n acilen olu\u015fturulmas\u0131 laz\u0131m. Tar\u0131m demek kalk\u0131nma ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ekonomi demek. Tabii k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak politika olu\u015fturulmal\u0131. \u00c7ift\u00e7ileri \u00fcretime te\u015fvik etmeliyiz. Tar\u0131msal olarak geni\u015f bir \u00fcretim potansiyeline sahibiz ve herkesin \u00fcretebilece\u011fi \u00fcr\u00fcnler var. \u015eehirlerimizin bir\u00e7o\u011fu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez n\u00fcfus bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda. Bu durumu tersine \u00e7evirmek i\u00e7in, insanlar\u0131n k\u0131rsala yerle\u015fmesi konusunda destekleyici \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131lmal\u0131. Cumhuriyet\u2019in ilk y\u0131llar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f ve projelendirilmi\u015f planl\u0131 k\u00f6yleri tekrar canland\u0131rmak ve k\u00f6yleri \u015fehirliler i\u00e7in sosyo-ekonomik a\u00e7\u0131dan cazip hale getirmek gerekiyor. \u00d6rne\u011fin sadece evlerden olu\u015fan planl\u0131 yerle\u015fim alanlar\u0131 ve bu alanlara yak\u0131n \u00fcretim yap\u0131lacak arazilerin oldu\u011fu yerler olarak d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz. K\u00f6ylerdeki tar\u0131m faaliyetleri i\u00e7in gerekli enerjiyi de altyap\u0131 olarak yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda do\u011faya zarar\u0131m\u0131z\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 azaltabiliriz. Yine \u015fu an yo\u011fun n\u00fcfusa bo\u011fulmu\u015f \u015fehirlerin do\u011faya verdi\u011fi zarar \u00e7ok ciddi boyutlarda. \u0130stanbul\u2019da her g\u00fcn ortalama 2 milyon belki daha fazlas\u0131 ara\u00e7 trafikte ve y\u00fcksek karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Oysa \u00fclkemizde dengeli bir n\u00fcfus da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015fir ve k\u0131rsala yerle\u015fen say\u0131s\u0131 artarsa, gidenler k\u0131rsala yerle\u015fip bitki ekimi yapacak, ufak yerle\u015fim yeri olmas\u0131 nedeniyle daha az karbon sal\u0131n\u0131m\u0131 yapacak ara\u00e7 kullan\u0131lacak, bunlar\u0131n hepsinin k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeleye \u00f6nemli oranda pozitif etkileri olacak.<\/p>\n\n\n\n<p>Macaristan\u2019da bir k\u00f6y ya\u015fam\u0131 deneyimledim. Genel olarak k\u00f6yler \u00e7ok planl\u0131, ya\u015fant\u0131 bizdeki k\u0131rsal gibi de\u011fil her t\u00fcrl\u00fc sosyalle\u015fme ortam\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f kafeler, spor alanlar\u0131, k\u00fclt\u00fcr evleri vb. ayr\u0131ca marketi de farkl\u0131 temel ihtiya\u00e7lara destek verir nitelikte. Bu \u015fekilde bir yap\u0131 olu\u015funca ve canl\u0131 bir \u00fcretim de devlet taraf\u0131ndan desteklenince \u015fehirlere g\u00f6\u00e7 azal\u0131yor. \u00d6zellikle Macaristan ve Polonya k\u0131rsal\u0131nda \u00e7ok fazla gen\u00e7 olmas\u0131 dikkatimi \u00e7ekmi\u015fti.  <\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin k\u0131sa ve uzun vadede etkileri konusunda herhangi bir kurumdan e\u011fitim\/seminer ald\u0131n\u0131z m\u0131? Herhangi bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131n\u0131z m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k:<\/strong> Herhangi bir e\u011fitim almad\u0131m ama kendi imkanlar\u0131mla ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131m, okumalar yapt\u0131m, filmler izledim. Organik tar\u0131m ile ilgili bir film festivali var. Orada yay\u0131nlanan filmlerde etkileyici ve bilgilendirici. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bu kadar k\u0131sa s\u00fcrede bize iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkileri olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015ftim.  <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Organik tar\u0131m iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadelede bir se\u00e7enek olabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k<\/strong>: Organik tar\u0131m k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadelenin bir alan\u0131d\u0131r. Yani gaz sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n tar\u0131mda kullan\u0131lan kimyasallarla da ilgisi var. Organik tar\u0131m metotlar\u0131yla yap\u0131lacak ekim-dikimde kimyasal g\u00fcbre ve ilac\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 ve yine fosil yak\u0131tlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131n\u0131n pozitif etkisi olacakt\u0131r. A\u011fa\u00e7land\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 \u00f6nemli, herkesin dikece\u011fi bir domatesin bile olumlu etkisi olacakt\u0131r. \u00c7evreye tahribats\u0131z tar\u0131mdan s\u00f6z ediyoruz her \u015feyi kullan\u0131yoruz, kapal\u0131 sistem. Hayvanlar merada otlad\u0131\u011f\u0131ndan s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir gaz sal\u0131n\u0131m\u0131 meydana gelmiyor. Her \u00fcretilenin tekrar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 at\u0131k \u00e7\u0131kmayan, bir \u015fekilde de\u011ferlendirilen bir tar\u0131m, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadeleye \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>R\u00f6portaj<\/strong>: Kaan K\u00f6semehmet (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin tar\u0131ma etkilerini Ziraat M\u00fchendisi ve Organik Tar\u0131m E\u011fitmeni \u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k ile konu\u015ftuk. R\u00f6portaj: Kaan K\u00f6semehmet (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi) Sizi k\u0131saca tan\u0131yabilir miyiz? \u00d6zlem Damla Akb\u0131y\u0131k: 1989 do\u011fumluyum. Eski\u015fehir Osmangazi \u00dcniversitesi Ziraat M\u00fchendisli\u011fi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3651,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18,30],"tags":[121,165],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3650"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3650"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3653,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3650\/revisions\/3653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}