{"id":3639,"date":"2019-03-31T05:09:53","date_gmt":"2019-03-31T02:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=3639"},"modified":"2019-04-04T04:33:22","modified_gmt":"2019-04-04T01:33:22","slug":"turkiyenin-kelebeklerini-taniyalim-ve-koruyalim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/turkiyenin-kelebeklerini-taniyalim-ve-koruyalim\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye&#8217;nin kelebeklerini tan\u0131yal\u0131m ve koruyal\u0131m"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ahmet Bayta\u015f&#8217;\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve Do\u011fa Koruma Merkezi taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan <\/strong><em><strong>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kelebekleri Arazi Rehberi, <\/strong><\/em><strong>\u00fclkemizdeki kelebek t\u00fcrlerini daha yak\u0131ndan tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 sunuyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan:<\/strong> \u00d6zlem G\u00fcrtunca (Bu\u011fday G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/p>\n\n\n\n<p>Bahar geliyor. Do\u011fa uyan\u0131yor ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ar\u0131lar\u0131n v\u0131z\u0131lt\u0131lar\u0131n\u0131 duymaya ba\u015flad\u0131k. Kelebekler kozalar\u0131ndan \u00e7\u0131kt\u0131 \u00e7\u0131kacak. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fa ziyaretlerinde sarho\u015f u\u00e7u\u015flar\u0131n\u0131n pe\u015finden g\u00fcl\u00fcmseyerek bakacak, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz kanatlar\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fine tak\u0131lacak. <\/p>\n\n\n\n<p>Peki kelebekler hakk\u0131nda ne biliyoruz? U\u00e7abilmek i\u00e7in kanatlar\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015fte \u0131s\u0131tmak zorunda olan ve \u00fcstlerindeki siyah g\u00f6zleri g\u00fcne\u015ften enerji almaya yarayan kelebeklerin u\u00e7arken ve konmu\u015f olduklar\u0131nda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilece\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc kanatlar\u0131n\u0131n arka ve \u00f6n y\u00fczlerinin birbirinden farkl\u0131 renk ve desenlerde olabilece\u011fini biliyor musunuz mesela? T\u00fcrkiye&#8217;de ka\u00e7 kelebek t\u00fcr\u00fc mevcut? Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00f6lgelerde hangi t\u00fcrleri g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn?  <\/p>\n\n\n\n<p>Ahmet Bayta\u015f&#8217;\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <em>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kelebekleri Arazi Rehberi<\/em>  adl\u0131 kitap \u00fclkemizdeki kelebekler hakk\u0131nda bilgi sunan ender kaynaklardan biri. Kelebekler, do\u011fal bir alan\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi oldu\u011fu i\u00e7in Do\u011fa Koruma Merkezi (DKM)&#8217;nin \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131\u011f\u0131 alanlar aras\u0131nda. Ahmet Bayta\u015f&#8217;\u0131n 2007 y\u0131l\u0131nda NTV yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan ilk kelebek kitab\u0131n\u0131n g\u00fcncellenmi\u015f ve geni\u015fletilmi\u015f hali olan  <br><em>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kelebekleri Arazi Rehberi<\/em>&#8216;nin DKM taraf\u0131ndan \u015eubat ay\u0131nda ilk bask\u0131s\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. <em>T\u00fcrkiye&#8217;deki Kelebeklerin K\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u0131<\/em> ve <em>T\u00fcrkiye&#8217;deki Kelebeklerin Koruma Stratejisi<\/em> kitaplar\u0131 da DKM&#8217;nin kelebekler ile ilgili di\u011fer yay\u0131nlar\u0131ndan.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"800\" src=\"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3711\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610.jpg 800w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610-320x320.jpg 320w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/IMG-0610-125x125.jpg 125w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><em>T\u00fcrkiye&#8217;nin Kelebekleri Arazi Rehberi<\/em> kitab\u0131nda, T\u00fcrkiye&#8217;deki 377 t\u00fcr kelebe\u011fin bilimsel ve T\u00fcrk\u00e7e isimleri, u\u00e7u\u015f d\u00f6nemleri, habitatlar\u0131, T\u00fcrkiye&#8217;de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi b\u00f6lgeler, t\u0131rt\u0131llar\u0131n\u0131n yedi\u011fi besinler, arazide g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde tan\u0131mlayabilmemiz i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131, di\u015fi ve erkekleri aras\u0131ndaki g\u00f6rsel farklara dair bilgiler ve foto\u011fraflar\u0131 yer al\u0131yor. Kitab\u0131n as\u0131l amac\u0131, arazide g\u00f6r\u00fclebilen kelebeklerin t\u00fcr d\u00fczeyinde tan\u0131mlanabilmesine yard\u0131mc\u0131 olmak. Bu y\u00fczden de kitapta, di\u015fi ve erke\u011fi aras\u0131nda belirgin farklar olan t\u00fcrlerin hem di\u015fi hem erke\u011finin, kanatlar\u0131n\u0131n alt ve \u00fcst y\u00fczleri farkl\u0131 olan kelebeklerin her iki kanat y\u00fcz\u00fcn\u00fcn foto\u011fraflar\u0131na yer verilmi\u015f.  <\/p>\n\n\n\n<p>Kitap, \u00fclkemizdeki kelebek t\u00fcrlerinin zenginli\u011fini ke\u015ffetmenin, kelebek g\u00f6zlemi ve foto\u011fraf\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 te\u015fvik etmenin yan\u0131nda, nesli t\u00fckenmekte olan kelebek t\u00fcrlerini ve kelebeklerin azald\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeleri belirlemek i\u00e7in de bir kaynak niteli\u011finde. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz Anadolu co\u011frafyas\u0131ndaki bir\u00e7ok \u015fey i\u00e7in s\u00f6ylenebilen zengin, bereketli gibi s\u0131fatlar, kelebek t\u00fcrlerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fini nitelemek i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Avrupa&#8217;da 500&#8217;e yak\u0131n, Kanada ve Amerika&#8217;n\u0131n tamam\u0131nda yakla\u015f\u0131k 700 kelebek t\u00fcr\u00fc bulunurken T\u00fcrkiye&#8217;de 45&#8217;i endemik, yakla\u015f\u0131k 380 t\u00fcr bulunuyor.  <\/p>\n\n\n\n<p>Kelebekler, do\u011fa tahribat\u0131ndan olumsuz olarak etkileniyor. Apollo, Mezopotamya \u00e7okg\u00f6zl\u00fcs\u00fc ve Osmanl\u0131 ate\u015fi T\u00fcrkiye&#8217;deki tehdit alt\u0131nda olan t\u00fcrlerin ba\u015f\u0131nda geliyor. Kelebek t\u00fcrleri ve say\u0131lar\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni olarak habitat kayb\u0131 g\u00f6sterilirken, tar\u0131mda kullan\u0131lan pestisitlerden olumsuz etkilendikleri y\u00f6n\u00fcnde ara\u015ft\u0131rmalar da mevcut. Kullan\u0131lan tar\u0131m zehirlerinin, hedef d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcrlerden ar\u0131lar ve ku\u015flar \u00fczerindeki olumsuz etkilerine dair yap\u0131lan \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma oldu\u011funu biliyoruz. Ancak son y\u0131llarda kelebekler \u00fczerindeki etkilerini inceleyen ara\u015ft\u0131rmalara rastlamak da m\u00fcmk\u00fcn. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l yay\u0131mlanan bir <a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC5961621\/pdf\/peerj-06-4772.pdf\">ara\u015ft\u0131rma<\/a>, neonikotinoidlere maruz kalan kelebek larvalar\u0131n\u0131n pupa d\u00f6neminin daha k\u0131sa oldu\u011funu, yeti\u015fkin kelebeklerin boyutlar\u0131n\u0131n belirgin \u015fekilde daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu ve zindelikleri ile \u00fcreme yeteneklerinin olumsuz etkilendi\u011fini g\u00f6steriyor.  2016&#8217;da yay\u0131mlanan ba\u015fka bir <a href=\"https:\/\/royalsocietypublishing.org\/doi\/pdf\/10.1098\/rsbl.2016.0475\">ara\u015ft\u0131rma<\/a> ise Kaliforniya ovas\u0131nda neonikotinoid kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 ile beraber b\u00f6lgedeki kelebek t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131 ile ilgili verileri inceleyerek, zehrin kullan\u0131lmas\u0131 ile kelebek t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131ndaki azalmay\u0131 g\u00f6stermektedir. <\/p>\n\n\n\n<p>Neyse ki, ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l\u0131n sonunda Bu\u011fday Derne\u011fi&#8217;nin de \u00e7abalar\u0131 ile 10 kurumun birlikte imza att\u0131\u011f\u0131 metin ile Bakanl\u0131\u011fa yap\u0131lan \u00e7a\u011fr\u0131 etkili olmu\u015f ve Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 G\u0131da ve Kontrol Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc baz\u0131 tar\u0131m zehirlerinin 2019 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde yasaklanmas\u0131 karar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Yasa\u011f\u0131n kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n devam etmesi gerekse de, karar\u0131n ar\u0131lar, ku\u015flar, kelebekler ve t\u00fcm do\u011fa sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli ve umut verici bir ad\u0131m oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.  <\/p>\n\n\n\n<p>En ba\u015fta, bu kitab\u0131 ilk a\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm b\u00fcy\u00fcleyici kelebeklerin nadir g\u00f6r\u00fclen kelebekler oldu\u011funu, o y\u00fczden de bu g\u00fczelliklere rastlamad\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcm. Ancak kelebeklerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyalar\u0131, g\u00f6r\u00fclme miktarlar\u0131 ve zamanlar\u0131 hakk\u0131ndaki bilgileri \u00f6\u011frenince, ilk d\u00fc\u015f\u00fcncemin, do\u011fan\u0131n, say\u0131sal olarak bilip de i\u00e7selle\u015ftiremedi\u011fimiz bilgilerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131m. Parkta, bah\u00e7ede, \u015fehirde, yolda bile y\u00fcr\u00fcrken g\u00f6rebilece\u011fimiz bir s\u00fcr\u00fc kelebek t\u00fcr\u00fc var ve bahar gelirken bu konudaki alg\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7man\u0131n tam zaman\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Yazan:<\/strong> \u00d6zlem G\u00fcrtunca (Bu\u011fday G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)\n\n<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ahmet Bayta\u015f&#8217;\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ve Do\u011fa Koruma Merkezi taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan T\u00fcrkiye&#8217;nin Kelebekleri Arazi Rehberi, \u00fclkemizdeki kelebek t\u00fcrlerini daha yak\u0131ndan tan\u0131ma f\u0131rsat\u0131 sunuyor. Yazan: \u00d6zlem G\u00fcrtunca (Bu\u011fday G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi) Bahar geliyor. Do\u011fa uyan\u0131yor ve \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ar\u0131lar\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3640,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,18,241],"tags":[125,307],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3639"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3639"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3639\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3712,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3639\/revisions\/3712"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3640"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3639"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3639"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3639"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}