{"id":3502,"date":"2019-02-25T05:47:33","date_gmt":"2019-02-25T02:47:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=3502"},"modified":"2019-05-12T07:21:53","modified_gmt":"2019-05-12T04:21:53","slug":"biyocesitlilik-kaybi-gidamizi-tehdit-ediyor-tarimsal-uretim-dususte","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/biyocesitlilik-kaybi-gidamizi-tehdit-ediyor-tarimsal-uretim-dususte\/","title":{"rendered":"Biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131 g\u0131dam\u0131z\u0131 tehdit ediyor, tar\u0131msal \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte!"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Birle\u015fmi\u015f\nMilletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO), d\u00fcnya genelinde g\u0131da\n\u00fcretiminde ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn sebebi olarak biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin\nazalmas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u201cAr\u0131\nyoksa, ya\u015fam da yok\u201d diyerek s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz <em>Ar\u0131lar\u0131\nYa\u015fatal\u0131m<\/em>\nprojemizde ar\u0131 n\u00fcfusunun giderek azalmakta oldu\u011funa dikkat\n\u00e7ekerek, bu durumun g\u0131da \u00fcretimini ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi\netkiledi\u011fini belirtmi\u015ftik. 10 kurumla birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz,\nar\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcren tar\u0131m zehiri neonikotinoidlerin yasaklanmas\u0131na\nili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f, bu konuda k\u0131smi\nbir yasa\u011f\u0131n \u00fclke g\u00fcndemine gelmesini ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesini\nsa\u011flam\u0131\u015ft\u0131. S\u00f6z konusu yasak \u00f6nemli bir ad\u0131m ama yeterli\nde\u011fil&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>FAO\u2019nun\nyapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re d\u00fcnya genelinde ya\u015fanan\nbiyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131, g\u0131da \u00fcretiminin azalmas\u0131na yol a\u00e7maya\ndevam ediyor. Bu durumu tetikleyen en \u00f6nemli unsurlar end\u00fcstriyel\ntar\u0131mda kullan\u0131lan pestisitler, zararl\u0131 kimyasallar, monok\u00fclt\u00fcr\ntar\u0131m, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, tar\u0131m alanlar\u0131n yok edilmesi ve\nbetonla\u015fma.<\/p>\n\n\n\n<p>FAO\u2019nun\nhaz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 rapora g\u00f6re tehdit alt\u0131nda olan t\u00fcrler bitkiler,\nku\u015flar, bal\u0131klar ve mantarlar. D\u00fcnyadaki g\u0131da \u00fcretiminin d\u00f6rtte\n\u00fc\u00e7\u00fcne katk\u0131 sunan tozlay\u0131c\u0131lar tehdit alt\u0131nda. Sadece ar\u0131lar\nve di\u011fer tozlay\u0131c\u0131 b\u00f6cekler de\u011fil, yarasa ve baz\u0131 ku\u015f t\u00fcrleri\ngibi omurgal\u0131 tozlay\u0131c\u0131lar\u0131n da y\u00fczde 17\u2019sinin nesli t\u00fckenme\ntehlikesi alt\u0131nda.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tar\u0131msal\n\u00fcretim T\u00fcrkiye\u2019de de d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\n\u0130statistik Kurumu verilerine g\u00f6re \u00fcretim 2018 y\u0131l\u0131nda bir \u00f6nceki\ny\u0131la g\u00f6re tah\u0131llar ve di\u011fer bitkisel \u00fcr\u00fcnlerde y\u00fczde 5,8,\nsebzelerde y\u00fczde 2,6 azald\u0131. Bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re bu\u011fday\n\u00fcretimi y\u00fczde 7, arpa \u00fcretimi y\u00fczde 1,4 oran\u0131nda azald\u0131. \u00c7avdar\n\u00fcretimi de\u011fi\u015fim g\u00f6stermedi, yulaf \u00fcretimi ise y\u00fczde 4 oran\u0131nda\nartt\u0131. \n<\/p>\n\n\n\n<p>Baklagillerin\n\u00f6nemli \u00fcr\u00fcnlerinden yemeklik bakla \u00fcretimi y\u00fczde 13,8; k\u0131rm\u0131z\u0131\nmercimek y\u00fczde 22,5; yumru bitkilerden patates ise y\u00fczde 5,2\nazald\u0131. Sebzeler grubunun \u00f6nemli \u00fcr\u00fcnlerinden p\u0131rasada y\u00fczde\n21,5, havu\u00e7ta y\u00fczde 12,9, sak\u0131z kabakta y\u00fczde 5,6 oran\u0131nda\nart\u0131\u015f, kuru so\u011fanda y\u00fczde 9,4; domateste y\u00fczde 4,7, kavunda\ny\u00fczde 3,3 oran\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131msal \u00fcretimindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn 2019 y\u0131l\u0131nda daha da artarak devam edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Tar\u0131m yazar\u0131 Ali Ekber Y\u0131ld\u0131r\u0131m 26 Ekim 2018 tarihli yaz\u0131s\u0131nda 2019 y\u0131l\u0131 i\u00e7in, as\u0131l b\u00fcy\u00fck \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn 2019\u2019da ya\u015fanmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fine i\u015faret ediyor: \u201dGirdi fiyatlar\u0131ndaki art\u0131\u015f nedeniyle bir \u00e7ok \u00e7ift\u00e7i 2019\u2019da \u00fcretim yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 her f\u0131rsatta dile getiriyor. Bu\u011fday ve arpa ekim zaman\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bir \u00e7ok \u00e7ift\u00e7i ekim yapamazken, g\u00fcbre al\u0131m\u0131nda da b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var. Bu g\u00f6stergeler bile 2019\u2019da \u00fcretimde b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ne\nyapmal\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin kayb\u0131n\u0131n nedenleri, bize bu kayb\u0131 durdurmak i\u00e7in ne yapmam\u0131z gerekti\u011finin yan\u0131tlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi Koordinasyon Kurulu \u00fcyesi Oya Ayman, \u201dSorun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn kendisidir\u201d diyor ve devam ediyor: \u201dBiyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi tehdit eden pestisit kullan\u0131m\u0131ndan vazge\u00e7ilerek do\u011fa dostu alternatif y\u00f6ntem ve uygulamalar\u0131n \u00f6zendirilmesi; monok\u00fclt\u00fcr tar\u0131m yerine karde\u015f bitkiler, m\u00fcnavebeli ekim gibi permak\u00fclt\u00fcr tasar\u0131m\u0131nda da kullan\u0131lan \u00e7e\u015fitlili\u011fi destekleyici y\u00f6ntemlerin benimsenmesi; kurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131 yerel tohumlar\u0131n ekimi gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131; tar\u0131m alanlar\u0131ndaki yap\u0131la\u015fman\u0131n engellenmesi gibi \u00f6nlemler al\u0131nabilir. Ancak bu \u00f6nlemler konusunda hem politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n hem \u00fcreticilerin hem de t\u00fcreticilerin, k\u0131sacas\u0131 herkesin ta\u015f\u0131n alt\u0131na elini sokmas\u0131 gerekiyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ayman, her birimizin g\u0131da al\u0131\u015fveri\u015finden enerji kullan\u0131m\u0131na kadar her an yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z se\u00e7imlerle tehlike alt\u0131ndaki bitki ve hayvan t\u00fcrlerinin ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesine ve tar\u0131msal \u00fcretimin art\u0131\u015f\u0131na katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyor: \u201dBu konuda ataca\u011f\u0131m\u0131z en etkili ad\u0131mlardan biri, kendi b\u00f6lgemizdeki do\u011fa dostu k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ileri ara\u015ft\u0131r\u0131p, onlardan al\u0131\u015fveri\u015f ederek, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri i\u00e7in destek olmak. Yerel ekosistemlere ve k\u00fclt\u00fcrlere uygun yeti\u015ftirme y\u00f6ntemleri, \u00fcr\u00fcn ve b\u00f6cekle m\u00fccadele sistemleri yaratan, yerel tohumlar\u0131 ekerek \u00e7o\u011faltan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler, y\u00fczy\u0131llard\u0131r biyolojik \u00e7ift\u00e7ili\u011fin teminat\u0131 oldular. G\u0131da \u00fcretmekte ve varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekte ya\u015famsal \u00f6neme sahip t\u00fcm ortak varl\u0131k ve kaynaklar\u0131 (su, i\u015f\u00e7ilik, tohum, geleneksel bilgi vb.) \u00f6zg\u00fcrce payla\u015ft\u0131lar. Y\u00f6reye \u00f6zg\u00fc bal\u0131k, ku\u015f ve di\u011fer yaban hayvanlar\u0131yla kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda denge kurarak do\u011fal kaynaklar\u0131 \u00f6zenle korudular. K\u00fc\u00e7\u00fck boyutlu yerel g\u0131da ekonomileri, s\u0131n\u0131rl\u0131 yat\u0131r\u0131m ve altyap\u0131yla y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r milyonlarca ki\u015fiyi doyurmay\u0131 ba\u015fard\u0131. Bu sistemin merkezinde, teknoloji ve yat\u0131r\u0131m sermayesi de\u011fil insan ve do\u011fal varl\u0131klar; ba\u015fka bir deyi\u015fle do\u011fal sermaye duruyor. Bilgiye dayal\u0131 y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bu sistemler, muhte\u015fem bir g\u0131da \u00e7e\u015fitlili\u011finin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Daha da \u00f6tesi, k\u00fclt\u00fcrler g\u0131dalar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131p tan\u0131mland\u0131. Ekim ve hasat d\u00f6nemlerinde d\u00fczenlenen y\u0131ll\u0131k festivaller ve mevsimlik kutlamalar, do\u011faya dayal\u0131 uygulamalar\u0131n y\u00fczlerce y\u0131l ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ve \u015fimdi var olan \u00e7e\u015fitlili\u011fin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131, bu \u00e7e\u015fitlili\u011fi destekleyen \u00fcretimleri tercih etmemize, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ve \u00e7evresel kirlili\u011fe yol a\u00e7mayan do\u011fa dostu al\u0131\u015fkanl\u0131klar geli\u015ftirmemize ba\u011fl\u0131.\u201d  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\"><strong>Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">1- Jonathan Watts, <em><a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/global-development\/2019\/feb\/21\/worlds-food-supply-under-severe-threat-from-loss-of-biodiversity?CMP=share_btn_tw&amp;fbclid=IwAR3O10aCFIx8jzXnknNDN_BLXfk5ZOZjnL0LHDxrjKzk9vr9upTtH5JtcOg\">World&#8217;s Food Supply Under &#8216;Severe Threat&#8217; From Loss Of Biodiversity,<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">2- Ali Ekber Y\u0131ld\u0131r\u0131m, <a href=\"http:\/\/www.aliekberyildirim.com\/2018\/10\/26\/tarimsal-uretim-azaliyor\/\">Tar\u0131msal \u00dcretim Azal\u0131yor<\/a> <\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-small-font-size\">3- T\u00fcrkiye \u0130statistik Kurumu, <a href=\"http:\/\/tuik.gov.tr\/PreHaberBultenleri.do?id=27635\">Bitkisel \u00dcretim \u0130statistikleri-2018<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO), d\u00fcnya genelinde g\u0131da \u00fcretiminde ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn sebebi olarak biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. \u201cAr\u0131 yoksa, ya\u015fam da yok\u201d diyerek s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Ar\u0131lar\u0131 Ya\u015fatal\u0131m projemizde ar\u0131 n\u00fcfusunun giderek azalmakta oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3506,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[54,336,53,18,41],"tags":[177],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3502"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3502"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3507,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3502\/revisions\/3507"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3506"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}