{"id":3211,"date":"2018-10-30T08:32:16","date_gmt":"2018-10-30T05:32:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=3211"},"modified":"2019-05-12T07:25:58","modified_gmt":"2019-05-12T04:25:58","slug":"yerel-tohumlarla-ilgili-duzenlemenin-getirdigi-yenilikler-sorunlar-ve-belirsizlikler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/yerel-tohumlarla-ilgili-duzenlemenin-getirdigi-yenilikler-sorunlar-ve-belirsizlikler\/","title":{"rendered":"Yerel tohumlarla ilgili d\u00fczenlemenin getirdi\u011fi yenilikler, sorunlar ve belirsizlikler"},"content":{"rendered":"

19 Ekim 2018 tarihli Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan 30570 say\u0131l\u0131 \u201c<\/b><\/span>YEREL \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130N KAYIT ALTINA ALINMASI, \u00dcRET\u0130LMES\u0130 VE PAZARLAMASINA DA\u0130R Y\u00d6NETMEL\u0130K<\/b><\/span>\u201d yerel tohumlarla ilgili yeni bir d\u00fczenleme getiriyor. Bu\u011fday Derne\u011fi olarak, konunun uzmanlar\u0131na dan\u0131\u015farak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klama ile, y\u00f6netmeli\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak ve y\u00f6netmelikte belirsiz kalan noktalara dikkat \u00e7ekmek, \u00e7ekincelerimizi ortaya koymak istiyoruz.<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

8 Kas\u0131m 2006 tarihli Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 5553 say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanunu<\/span><\/span>1<\/a><\/span><\/span><\/sup> ile kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmam\u0131\u015f \u00e7e\u015fitlere ait tohumluklar\u0131n ticareti yasaklanm\u0131\u015f, yaln\u0131zca \u00e7ift\u00e7ilerin kendi aras\u0131nda takas\u0131na izin verecek \u015feklide bir d\u00fczenleme getirilmi\u015fti. S\u00f6z konusu kanuna ba\u011fl\u0131 olarak 19 Ekim 2018 tarihinde yay\u0131mlanan y\u00f6netmelik<\/span><\/span>2<\/a><\/span><\/span><\/sup> ile; 5553 say\u0131l\u0131 kanunda eksik \/ tan\u0131ms\u0131z b\u0131rak\u0131lan baz\u0131 alanlarla ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131.<\/span><\/span><\/p>\n

S\u00f6z konusu y\u00f6netmelik; yerel \u00e7e\u015fitlerin <\/span>sadece tohumluklar\u0131n\u0131n \u00fcretilip pazarlanmas\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemeleri i\u00e7eriyor; yerel \u00e7e\u015fitlerin tohumlar\u0131ndan \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131\u015f\u0131 \/ pazarlanmas\u0131na dair herhangi bir k\u0131s\u0131tlama \/ d\u00fczenlemeyi bar\u0131nd\u0131rm\u0131yor<\/u><\/span>. <\/span>5553 say\u0131l\u0131 Tohumculuk Kanunu\u2019nun yasaklad\u0131\u011f\u0131 yerel \u00e7e\u015fit tohumluk \u00fcretim ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 belirli kurallar, miktar<\/span> <\/span>ve men\u015fe b\u00f6lge s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor,<\/span> takas i\u015flemlerine de bir k\u0131s\u0131tlama getirmiyor.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi ve ba\u015fvuru sahibi olma kriterleri<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Yeni d\u00fczenlemeye g\u00f6re, tohumluk \u00fcretimi yap\u0131lmak istenen yerel \u00e7e\u015fidin<\/span><\/span><\/span>3<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup> \u201c<\/span><\/span><\/span>Yerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi<\/u><\/span><\/span><\/span>\u201dne<\/span><\/span><\/span>4<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup> kaydedilmesi gerekiyor. S\u00f6z konusu listeye kay\u0131t i\u00e7in ba\u015fvurabilecek ki\u015fi ve kurumlar, y\u00f6netmeli\u011fin 3\/c maddesinde \u201c<\/span><\/span><\/span>\u0130lgili olmak kayd\u0131yla meslek kurulu\u015flar\u0131, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri, kamu ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131, yerel idareler ve \u00fcniversiteler<\/span><\/span><\/span>\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015f durumda. Bu tan\u0131mda \u015fah\u0131s ve ticari \u015firket vb. bir yap\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131; bilakis<\/span><\/span><\/span> yerel tohumlar i\u00e7in faaliyet g\u00f6steren ve k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen kurumlar\u0131n ve kamu kurumlar\u0131n\u0131n tan\u0131mlanm\u0131\u015f olmas\u0131; yerel \u00e7e\u015fit hak savunuculu\u011funun \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131lmas\u0131 do\u011frultusunda yol g\u00f6sterici<\/u><\/span><\/span><\/span> olmas\u0131 nedeniyle, olumlu de\u011ferlendirilebilir. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ancak bu maddenin \u201ci<\/span>lgili olmak kayd\u0131yla<\/u><\/span>\u201d ibaresinin anlam\u0131 net olmad\u0131\u011f\u0131ndan, hangi sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n (\u00f6rne\u011fin dernek ama\u00e7lar\u0131nda yerel tohumlar\u0131n korunmas\u0131 ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 maddesinin bulunmas\u0131 yeterli olacak m\u0131d\u0131r?), meslek kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bu mevzuat \u00e7er\u00e7evesinde \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctebilece\u011fi belirsizdir. Di\u011fer yanda tohumculuk firmalar\u0131ndan \u00fcyesi bulunan ve tohum \u00fcretimi \/ ticaretiyle ilgili olan dernek, birlik vb. sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 \u00fczerinden de yerel \u00e7e\u015fit listesine kay\u0131t yapt\u0131r\u0131labilece\u011fi ve <\/span>tohum end\u00fcstrisinin \u201cSivil Toplum \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d yap\u0131s\u0131 alt\u0131nda yerel tohum sahas\u0131na inmesine olanak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 <\/u><\/span>da g\u00f6zden ka\u00e7mamal\u0131d\u0131r. Bu sebeple kurumlar\u0131n yerel \u00e7e\u015fit listesine \u00e7e\u015fitleri kay\u0131t ettirmeleri yeterli olmamal\u0131 ger\u00e7ekten y\u00f6netmelikte belirtildi\u011fi gibi o \u00e7e\u015fidin hamili\u011fini\/savunuculu\u011funu ve idamecili\u011fini yap\u0131yor olup olmad\u0131\u011f\u0131, genetik erozyona kar\u015f\u0131 yerel tohumu \u00e7ift\u00e7i elinde ya\u015fatma ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma \u00e7abas\u0131, tohumluk \u00fcreten ve \u00fcretmek isteyen \u00e7ift\u00e7ilerimiz ile i\u015fbirli\u011fi sorgulanmal\u0131d\u0131r.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Yerel \u00e7e\u015fitler homojen mi?<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Listeye kay\u0131t ba\u015fvurusunun de\u011ferlendirme a\u015famas\u0131nda -e\u011fer de\u011ferlendirme komitesi taraf\u0131ndan gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcrse- ilgili \u00e7e\u015fidin 1 y\u0131l s\u00fcre ile teste tabi tutulabilece\u011fi ve sonu\u00e7 raporunun yine de\u011ferlendirme komitesine iletilece\u011fi ifade ediliyor<\/span><\/span>5<\/a><\/span><\/span><\/sup>. Bu a\u015famada y\u00f6netmeli\u011fin ilgili maddesinde %10 tip d\u0131\u015f\u0131 bitki tolerans\u0131 ile test s\u00fcrecinin izlenece\u011fi belirtiliyor. S\u00f6z\u00fc ge\u00e7en %10 tip d\u0131\u015f\u0131 bitki tolerans\u0131; ba\u015fvuru numunesi Komite’ye iletilen <\/span><\/span>yerel \u00e7e\u015fidin bitkisel materyalinin %90 oran\u0131nda homojen bir yap\u0131da (ayn\u0131 karakteristik \u00f6zelliklerde) olmas\u0131 gerekti\u011fi<\/u><\/span><\/span> anlam\u0131na geliyor. Oysa yerel \u00e7e\u015fitler halihaz\u0131rda dura\u011fanl\u0131\u011fa sahip olmayan k\u00f6y pop\u00fclasyonlar\u0131 da olabilece\u011fi i\u00e7in, \u00f6zellikle de d\u0131\u015f tozla\u015fmaya a\u00e7\u0131k \u00e7e\u015fitlerde %90 homojenlik oran\u0131na ula\u015f\u0131lmas\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin bireysel \u00e7abas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyo<\/span><\/span>r. Bu nedenle y\u00f6netmelikte bu s\u0131n\u0131r\u0131n koyulmas\u0131n\u0131n, tohumun dura\u011fanl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n; y\u00f6netmeli\u011fin 3\/c maddesinde belirtilen kurumlar vas\u0131tas\u0131 ile yap\u0131lmas\u0131 gereklili\u011fini \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kald\u0131 ki bir yerel \u00e7e\u015fit %90 homojenlik yap\u0131s\u0131na eri\u015fecek \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131ktan sonra ba\u015fvuru yap\u0131l\u0131p listeye ba\u015far\u0131yla kaydettirilse bile;<\/span><\/span><\/span> ayn\u0131 yerel co\u011frafyada, elindeki<\/u><\/span><\/span><\/span> <\/u>ayn\u0131 yerel \u00e7e\u015fide ait tohumu \u00fcretmeye devam eden ve bu \u0131slah s\u00fcrecinin d\u0131\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticinin s\u00f6z konusu \u00e7e\u015fidin tohumunu tohumluk olarak \u00fcretip ticarete konu etmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacak<\/u><\/span><\/span><\/span> gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu nedenle s\u00f6z konusu standart tohumluk kalitesini homojenlik yap\u0131s\u0131 i\u00e7in u\u011fra\u015fan \u00fcreticilerin bile tutturamayaca\u011f\u0131 a\u015fikar. Bu da s\u00f6z konusu y\u00f6netmeli\u011fin yerel tohumlar\u0131 koruma gayesinde, daha ilk ad\u0131mda bireysel olarak hareket eden k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiyi dezavantajl\u0131 duruma getirdi\u011fi yolundaki kayg\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131yor. Bununla beraber \u00fcreticiyi \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u00fcretime te\u015fvik etmesi olumlu y\u00f6nde de\u011ferlendirilebilir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Baz\u0131 yerel \u00e7e\u015fitler kapsam d\u0131\u015f\u0131nda m\u0131 kal\u0131yor?<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00f6netmelikte \u201cYerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi\u201dne kaydedilmesi i\u00e7in, ba\u015fvurusu yap\u0131lacak yerel \u00e7e\u015fitlerle ilgili olarak getirilen baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalara g\u00f6re<\/span><\/span><\/span>6<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup> daha \u00f6nceden sertifikal\u0131 tohum \u00fcretim amac\u0131yla Bakanl\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 kay\u0131t listelerinde kayd\u0131 bulunan \u00e7e\u015fitlerle ilgili ba\u015fvurular\u0131n yap\u0131lamayaca\u011f\u0131<\/u><\/span><\/span><\/span> bilgisi yer al\u0131yor. Bu durumda; y\u00f6netmelik yay\u0131m tarihinden \u00f6nce, herhangi bir k\u00f6yden genetik kaynak olarak se\u00e7ilen ve sonras\u0131nda Bakanl\u0131k ilgili listelerine kaydettirilerek \u0131slah s\u00fcreci ile yeni bir \u00e7e\u015fit haline gelmi\u015f olan sertifikal\u0131 ticari tohum ile s\u00f6z konusu k\u00f6yde halen \u00fcretilmekte olan k\u00f6y pop\u00fclasyonu aras\u0131ndaki genetik benzerlik \/ yak\u0131n akrabal\u0131k sebebiyle s\u00f6z konusu k\u00f6y pop\u00fclasyonu \u201cYerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi\u201dne bug\u00fcnden sonra kaydedilemeyecek mi? Bu konuda yap\u0131lacak testlerin detay\u0131 y\u00f6netmelikte belirtilmedi\u011finden, %10 homojenlik d\u0131\u015f\u0131nda genetik bir ba\u011flam\u0131n da de\u011ferlendirmeye tabi tutulup tutulmayaca\u011f\u0131 belirsiz.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u201cMen\u015fe b\u00f6lge\u201d s\u0131n\u0131rlamas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131!<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u201cYerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi\u201dne kay\u0131t konusunda \u00f6nemli bir di\u011fer kavram da \u201cMen\u015fe b\u00f6lgesi<\/span><\/span><\/span>7<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup>\u201d. Y\u00f6netmelik; bir \u00e7e\u015fidi listeye kaydederken, <\/span><\/span><\/span>tohumluklar\u0131n\u0131n ticari anlamda \u00fcretilip yine tohumluklar\u0131n pazarlanabilece\u011fi b\u00f6lgelere de s\u0131n\u0131rlama getiriyor. <\/u><\/span><\/span><\/span>Y\u00f6netmelik; ilgili kay\u0131t komisyonunu, men\u015fe b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131nda da tohumluk \u00fcretimine izin verme konusunda yetkili k\u0131lsa da<\/span><\/span><\/span>8<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup> bu yetkinin kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmayaca\u011f\u0131 ya da ne \u015fekilde uygulanaca\u011f\u0131 belirsiz. Domates, bu\u011fday gibi pek \u00e7ok t\u00fcr Anadolu\u2019ya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anadolu bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fcn gen merkezi veya \u00e7e\u015fitlilik merkezidir. T\u00fcrler, \u00e7e\u015fitler farkl\u0131 b\u00f6lgelerde farkl\u0131 genotipler olarak yay\u0131ld\u0131klar\u0131 gibi, pek \u00e7ok \u00e7e\u015fit de Anadolu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine uyum sa\u011flayarak yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><\/span><\/span>\u00d6rne\u011fin akbu\u011fday, k\u00f6se, karak\u0131l\u00e7\u0131k gibi yerel bu\u011fday \u00e7e\u015fitlerimiz Anadolu\u2019nun farkl\u0131 b\u00f6lgelerine uyum sa\u011flam\u0131\u015f ve \u00e7ift\u00e7ilerimiz taraf\u0131ndan ekilegelmektedir. Bu sebeple men\u015fe b\u00f6lge belirlemesinin\/s\u0131n\u0131rlamas\u0131n\u0131n belirtti\u011fimiz ger\u00e7eklik \u00e7er\u00e7evesinde, \u00e7ift\u00e7i haklar\u0131n\u0131 ve etik de\u011ferleri g\u00f6zeterek uygulanmas\u0131 gerekmektedir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

K\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici korunmal\u0131!<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re, ticaretini yapmak \u00fczere tohumluk \u00fcretimi yapacaklar\u0131n \u00fcretici belgesi almalar\u0131 gerekiyor.<\/u><\/span> \u00dcreticilerin, \u00fcretim sezonunun sonunda teslim edecekleri tohum numunelerini partiler \u015feklinde analize g\u00f6ndermesi zorunlu k\u0131l\u0131n\u0131yor. S\u00f6z konusu partilerden tohumluk \u00fcretim standartlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layanlar i\u00e7in \u201cYerel \u00c7e\u015fit Tohumluk Belgesi\u201d d\u00fczenleniyor. Ancak s\u00f6z konusu \u00fcretici belgesi alma ve analizle ilgili masraflar \u00fcreticiden talep ediliyor. 5553 say\u0131l\u0131 kanun <\/span>\u00f6ncesinde b\u00fcrokrasiye bo\u011fulmadan ve hi\u00e7bir maliyeti \u00fcstlenmeden tohumlu\u011funu satabilen k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici, y\u00f6netmelikle belirtilen maliyetleri ne kadar kar\u015f\u0131layabilir? Bu durumda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici, b\u00fcy\u00fck \u00fcreticiler kar\u015f\u0131s\u0131nda dezavantajl\u0131 konuma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olmaz m\u0131? Bu kapsamda b\u00fcrokrasisinin azalt\u0131lmas\u0131 ve har\u00e7 vb. bedeller konusunda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcretici lehine bir d\u00fczenlemeye gidilmesi gerekiyor.<\/u><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yerel tohumlara getirilen sat\u0131\u015f yasa\u011f\u0131 belli \u00f6l\u00e7\u00fclerde kalk\u0131yor ama…<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yeni d\u00fczenlemeye g\u00f6re, \u201cYerel \u00c7e\u015fit Tohumluk Belgesi\u201dni teslim alan \u00fcretici, \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu yerel \u00e7e\u015fit tohumunu bu belge ile men\u015fe b\u00f6lgesi i\u00e7inde pazarlayabilecek. Burada dikkat \u00e7eken ikinci bir konu da, <\/span>\u00fcretilen tohumluklar\u0131n ticaretinin de men\u015fe b\u00f6lge i\u00e7inde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 konusu<\/u><\/span>. Bu durum; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ileti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda ve ticaret dola\u015f\u0131m serbestisinde ne kadar m\u00fcmk\u00fcn olabilir, tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. <\/span>\u00d6rne\u011fin bir k\u00f6y yerelinde \u00fcretilen tohumluk yaln\u0131zca o k\u00f6y yerelinde sat\u0131\u015fa konu olursa yerel tohumdan \u00fcr\u00fcn \u00fcretiminin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve kitlelere ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na engel olmaz m\u0131? <\/u><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00f6netmelikle birlikte, 5553 say\u0131l\u0131 yasa ile engellenen yerel tohumlar\u0131n ticaretine y\u00f6nelik hakk\u0131n y\u00f6netmelik dahilinde kontroll\u00fc bir \u015fekilde geri verilmesi olumlu bir geli\u015fme olarak nitelendirilebilir. <\/u><\/span>Bu sayede k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticinin \u00f6rg\u00fctlenerek veya kamu kurumlar\u0131 ve \u00fcniversite deste\u011fi ile resmi olarak tohumluk ticareti yapabilmesinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor olsa da; bireyin vergi m\u00fckellefiyetlik durumu, mali evrak vb. konular ile s\u00f6z konusu <\/span>tohumluk sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n \u00fcretici \u00fczerinde mali sorumluluk yarat\u0131p yaratmayaca\u011f\u0131 veya gelir vergisi m\u00fckellefi olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticiye herhangi bir muafiyet verilip verilmeyece\u011fi y\u00f6netmelikte belirtilmiyor. <\/u><\/span>Hali haz\u0131rda vergi m\u00fckellefiyeti olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticinin, s\u00f6z konusu tohumluklar\u0131, y\u00f6netmelikte belirtilen \u015fartlara uyup \u00fcretmeyi ba\u015farsa bile <\/span>ticaretini hangi hukuki zeminde yapabilece\u011fi de belirsizli\u011fini koruyor.<\/u><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Yerel tohumlar m\u00fclkiyet tekelinde de\u011fil!<\/b><\/span><\/span><\/p>\n

Y\u00f6netmeli\u011fin; yerel tohumlar\u0131n, ticari sertifikal\u0131 tohumlarda oldu\u011fu gibi herhangi bir t\u00fczel \/ \u00f6zel ki\u015fili\u011fin tekeline girmesini engelleyen maddesi<\/span><\/span><\/span>9<\/a><\/span><\/span><\/span><\/sup>; tohumlar \u00fczerinde hi\u00e7bir ki\u015fi ve kuruma m\u00fclkiyet hakk\u0131 verilmemesi anlam\u0131na geliyor. Bu madde 2006’dan beri sivil toplumun verdi\u011fi m\u00fccadelede bir kazan\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca ayn\u0131 maddede belirtilen bir hususla; yerel \u00e7e\u015fidi listeye kaydettiren kurulu\u015f, yani ba\u015fvuru sahibi; tohumun hamisi \/ savunucusu ve idamecisi konumunda g\u00f6steriliyor. Bu durum tohumun devam\u0131 i\u00e7in gereken \u00f6rg\u00fctl\u00fc yap\u0131y\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi konusunda <\/span><\/span><\/span>ba\u015fvuru sahibine bir nevi sosyal sorumluluk y\u00fcklemi\u015f oluyor.<\/u><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bununla beraber, <\/span>ba\u015fvuru sahibinin, s\u00f6z konusu \u00e7e\u015fidi listeye kaydolduktan sonra \u201ctohumluk \u00fcretip pazarlamak\u201d ama\u00e7l\u0131 \u00fcretecek di\u011fer \u00fcreticilerden \u00fcst\u00fcn k\u0131lan veya fikri m\u00fclkiyet hakk\u0131 do\u011furan bir ayr\u0131cal\u0131\u011fa sahip olmayaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/u><\/span> Aksine; s\u00f6zkonusu tohumun tohumluk \u00fcretim ve ticaretinin zeminini a\u00e7mak i\u00e7in altyap\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck faaliyetlerinde bulunan bir konumda duraca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6zetle; y\u00f6netmeli\u011fe g\u00f6re, bir yerel \u00e7e\u015fidi kay\u0131t listesine yaln\u0131zca bir kurum kaydettirse de, isterse binlerce \u00fcretici prosed\u00fcr\u00fcne uymak kayd\u0131yla ayn\u0131 yerel \u00e7e\u015fidi tohumluk olarak \u00fcretip pazarlayabilir. Dileyen her \u00fcretici de hi\u00e7bir k\u0131s\u0131tlama alt\u0131na girmeden s\u00f6z konusu tohumlu\u011fu al\u0131p ekebilir, \u00fcr\u00fcn\u00fc t\u00fcketebilir ve pazarlayabilir.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Ancak, y\u00f6netmeli\u011fin 10. maddesinde<\/span><\/span>10<\/a><\/span><\/span><\/sup>; \u201cYerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi\u201dnde yer alan bir tohumlu\u011fun bir y\u0131l i\u00e7inde \u00fcretilebilecek tohumluk miktar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenece\u011fi bilgisi yer al\u0131yor. Bu esnek madde ile; <\/span><\/span>yerel \u00e7e\u015fitlerin tohumluk \u00fcretimi, sertifikal\u0131 ticari tohumluk \u00fcretim pazar\u0131na tehdit olu\u015fturdu\u011fu noktada m\u00fcdahale edilebilecek kayg\u0131s\u0131n\u0131 yarat\u0131yor. <\/u><\/span><\/span><\/p>\n

Yerel tohumlar i\u00e7in yeni bir m\u00fccadele d\u00f6nemi<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131ns\u0131n veya al\u0131nmas\u0131n; yerel \u00e7e\u015fitlerin tohumundan \u00fcr\u00fcn \u00fcretip <\/span>\u00fcr\u00fcn\u00fc satmakla<\/u><\/span> veya kendi ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tohumlu\u011fu <\/span>\u00fcr\u00fcn \u00fcretimi ve sat\u0131\u015f\u0131 amac\u0131yla<\/u><\/span> devam ettirme konular\u0131nda herhangi bir idari veya co\u011frafi k\u0131s\u0131tlama, yeni d\u00fczenlemede s\u00f6z konusu de\u011fil. Ancak 5553 say\u0131l\u0131 kanunla birlikte ba\u015flayan ve yerel \u00e7e\u015fitleri end\u00fcstriyel tohumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda adeta k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan politikalar, her ne kadar g\u00fcncel y\u00f6netmelikle biraz daha esnetilmi\u015f \/ d\u00fczenlenmi\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse de, bu y\u00f6netmelik ileride yerel \u00e7e\u015fitler \u00fczerinden ba\u015fka k\u0131s\u0131tlamalar yap\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n veren d\u00fczenlemeler serisinin bir halkas\u0131 olur mu, bunu zaman g\u00f6sterecek. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bizler yerel \u00e7e\u015fitlerin tamam\u0131 kamuya ait olmas\u0131, yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin o tohumlar\u0131 y\u00fczlerce, binlerce y\u0131l emek vererek bug\u00fcnlere ta\u015f\u0131yan \u00e7ift\u00e7ilerin haklar\u0131n\u0131 da en az \u0131slah\u00e7\u0131lar, sertifikal\u0131 tohumluk \u00fcreten \u015firketler kadar korumas\u0131 gerekti\u011fini savunuyoruz. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Yerel tohumlar ile ilgili strateji ve politikalar\u0131n, onlar\u0131 olabildi\u011fince yayg\u0131nla\u015ft\u0131rman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak \u015fekilde d\u00fczenlenmesi ve s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin tohum \u015firketlerinin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda de\u011fil, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi esas alan, bilimsel ve etik bir \u00e7er\u00e7evede yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi<\/b><\/span><\/span><\/h2>\n

 <\/p>\n

Notlar<\/strong><\/p>\n

\n

1<\/a>http:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2006\/11\/20061108-1.htm<\/span><\/span><\/a><\/u><\/span><\/span>
\n<\/i><\/span><\/span>– 8 Kas\u0131m 2006 tarihli <\/b><\/span><\/span>5553 say\u0131l\u0131 \u201cTohumculuk Kanunu\u201d<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

2<\/a>http:\/\/www.resmigazete.gov.tr\/eskiler\/2018\/10\/20181019-2.htm<\/span><\/span><\/a><\/u><\/span><\/span>
\n<\/i><\/span><\/span>– 19 Ekim 2018 tarihli \u201c<\/b><\/span><\/span>Yerel \u00c7e\u015fitlerin Kay\u0131t Alt\u0131na Al\u0131nmas\u0131 \u00dcretilmesi ve Pazarlanmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u201d<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

3<\/a>\u201c<\/span><\/span>Yerel \u00e7e\u015fit (landrace): Genetik erozyon tehdidi alt\u0131nda bulunan; belirli bir co\u011frafi b\u00f6lgede geleneksel olarak yeti\u015fen \u00e7e\u015fitler ile yeti\u015fti\u011fi b\u00f6lgenin co\u011frafi \u015fartlar\u0131na adaptasyon sa\u011flam\u0131\u015f bitki t\u00fcrlerinin klon ve pop\u00fclasyon gruplar\u0131<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d<\/span><\/span> – Y\u00f6netmelik Md.3\/r<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

4<\/a>\u201c<\/span><\/span>Yerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesi: Kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nan ve ticareti yap\u0131lan yerel \u00e7e\u015fitlerin yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 liste<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d <\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.3\/s<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

5<\/a>\u201c<\/span><\/span>Komitenin teknik inceleme yap\u0131lmas\u0131na karar vermesi durumunda yerel \u00e7e\u015fitler Bitki \u00c7e\u015fitlerinin Kay\u0131t Alt\u0131na Al\u0131nmas\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda TTSM ve\/veya TTSM organizasyonunda TSTM, kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r tar\u0131msal ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131nca 1 y\u0131l s\u00fcre ile farkl\u0131l\u0131k ve yeknesakl\u0131k testlerine al\u0131n\u0131r. Bu testlerde kalitatif ve yalanc\u0131 kalitatif karakterler dikkate al\u0131narak inceleme yap\u0131l\u0131r ve %10 tip d\u0131\u015f\u0131 bitki tolerans\u0131 uygulan\u0131r. Teknik inceleme neticesinde olumlu ve olumsuz olarak d\u00fczenlenen rapor Komiteye g\u00f6nderilir.<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d
\n<\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.6\/(6)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

6<\/a>\u201c<\/span><\/span>(2) A\u015fa\u011f\u0131daki \u00e7e\u015fitler i\u00e7in bu Y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda kay\u0131t ba\u015fvurusu yap\u0131lamaz:<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n

a) 13\/1\/2008 tarihli ve 26755 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Bitki \u00c7e\u015fitlerinin Kay\u0131t Alt\u0131na Al\u0131nmas\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fine g\u00f6re yay\u0131mlanan kay\u0131t listelerinde yer alan veya ba\u015fvuru tarihinden 3 y\u0131ldan daha yak\u0131n bir zamanda bu listeden \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00e7e\u015fitler.<\/i><\/span><\/span><\/p>\n

b) 5042 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda koruma alt\u0131na al\u0131nan veya koruma alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 amac\u0131yla ba\u015fvurusu yap\u0131lan \u00e7e\u015fitler.<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d
\n<\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.4\/(2)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

7<\/a>\u201c<\/span><\/span>Men\u015fe b\u00f6lgesi: Yerel \u00e7e\u015fidin do\u011fal olarak uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc karakterleri g\u00f6sterdi\u011fi co\u011frafi alanlar<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d
\n<\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.3\/j<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

8<\/a>\u201c<\/span><\/span>Komite, ba\u015fvurulan yerel \u00e7e\u015fitleri de\u011ferlendirerek, kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131 hususunda karar al\u0131r. Ayr\u0131ca, bu Y\u00f6netmeli\u011fin 8 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda belirtilen men\u015fe b\u00f6lgesi d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretim yap\u0131labilmesi konular\u0131nda karar almaya yetkilidir.<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d<\/i><\/span><\/span>
\n<\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.6\/(4)<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

9<\/a>\u201c<\/span><\/span>(3) Yerel \u00e7e\u015fidin men\u015fe b\u00f6lgesinde korunmas\u0131 ve idamesi i\u00e7in gerekli tedbirler ba\u015fvuru sahibi taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131r.<\/i><\/span><\/span><\/span>
\n<\/span><\/span><\/span>(4) Yerel \u00e7e\u015fitler 5042 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda koruma alt\u0131na al\u0131namaz.
\n(5) Yerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesine kay\u0131t ve idame, kayd\u0131 yapt\u0131ran ve idameyi sa\u011flayana 5042 say\u0131l\u0131 Kanunda oldu\u011fu gibi inhisari\/mutlak yetkiler vermez.<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d<\/span><\/span> – Y\u00f6netmelik Md.4<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n

\n

10<\/a>\u201c<\/span><\/span>Yerel \u00c7e\u015fit Kay\u0131t Listesinde yer alan her bir \u00e7e\u015fit i\u00e7in \u00fcretilebilecek y\u0131ll\u0131k toplam tohumluk miktar\u0131 ilgili \u00e7e\u015fidin ait oldu\u011fu t\u00fcr\u00fcn sertifikal\u0131 \u00fcretim miktar\u0131 dikkate al\u0131narak Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenecek miktardan fazla olamaz.<\/i><\/span><\/span><\/span>\u201d <\/span><\/span>– Y\u00f6netmelik Md.10<\/b><\/span><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

19 Ekim 2018 tarihli Resmi Gazete’de yay\u0131mlanan 30570 say\u0131l\u0131 \u201cYEREL \u00c7E\u015e\u0130TLER\u0130N KAYIT ALTINA ALINMASI, \u00dcRET\u0130LMES\u0130 VE PAZARLAMASINA DA\u0130R Y\u00d6NETMEL\u0130K\u201d yerel tohumlarla ilgili yeni bir d\u00fczenleme getiriyor. Bu\u011fday Derne\u011fi olarak, konunun uzmanlar\u0131na dan\u0131\u015farak haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131klama ile,…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3217,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[336,1,18,108],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3211"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3211"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3211\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3946,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3211\/revisions\/3946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3217"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}