<\/p>\n\n\n\n
Mo\u011folistan’daki Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7\u00f6lle\u015fmeyle M\u00fccadele S\u00f6zle\u015fmesi (UNCCD)* toplant\u0131s\u0131 \u00f6ncesinde g\u00f6\u00e7ebe topluluklar, ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 sadece ekolojiyi besleyen en eski mesleklerden biri olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 yeni bir savunma hatt\u0131 olarak savunuyor.<\/em><\/p>\n\n\n\n Yaz\u0131: Down to Earth | \u00c7izim: Yogendra Anand\/CSE<\/em><\/p>\n\n\n\n D\u00fcnya genelindeki g\u00f6\u00e7ebeler, d\u00fcnya kara k\u00fctlesinin yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131 kaplayan otlaklar\u0131n koruyucular\u0131 olarak haklar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 ve iade edilmesi amac\u0131yla bir g\u00f6rev \u00fcstlenmi\u015f durumdalar. G\u00f6\u00e7ebe hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n GSY\u0130H’nin %10’una yak\u0131n\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011fu Mo\u011folistan’\u0131n ba\u015fkenti Ulan Batur, A\u011fustos ay\u0131nda kendilerine yap\u0131lan tarihsel haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 tersine \u00e7evirmek ve ya\u015fam tarzlar\u0131n\u0131 savunmak i\u00e7in bir araya gelen y\u00fczlerce g\u00f6\u00e7ebe ve \u00e7evre aktivistine ev sahipli\u011fi yapt\u0131. Bu topluluklar, ya\u015fam bi\u00e7imlerinin sadece ekolojiyi besleyen en eski mesleklerden biri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 yeni bir savunma hatt\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n\n\n\n Protesto do\u011fru zamanda ve do\u011fru yerde ger\u00e7ekle\u015fti. Ulan Batur, 17-28 A\u011fustos tarihlerinde BM \u00c7\u00f6lle\u015fmeyle M\u00fccadele S\u00f6zle\u015fmesi’nin (UNCCD) 17. Taraflar Konferans\u0131’na (COP17) ev sahipli\u011fi yapt\u0131. UNCCD, 2026 y\u0131l\u0131n\u0131 Uluslararas\u0131 Otlaklar ve G\u00f6\u00e7ebe Hayvanc\u0131l\u0131k Y\u0131l\u0131 olarak ilan etmi\u015fti.<\/p>\n\n\n\n COP17 \u00f6ncesinde, 8 A\u011fustos’ta k\u00fcresel bir fark\u0131ndal\u0131k kampanyas\u0131 olan \u0130pek Yolu Kervan\u0131<\/em>, Avrasya’y\u0131 katetti\u011fi 6 bin kilometrelik yolculu\u011fun ard\u0131ndan Ulan Batur’da sona erdi. Kervan; otlaklar\u0131n restore edilmesi ve giderek s\u0131kla\u015fan kurakl\u0131k ko\u015fullar\u0131na kar\u015f\u0131 direncin art\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik pratik yakla\u015f\u0131mlar ve deneyimler konusunda g\u00f6\u00e7ebe topluluklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra biliminsanlar\u0131, politika yap\u0131c\u0131lar ve gen\u00e7lerle bir araya geldi.<\/p>\n\n\n\n COP17’nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f g\u00fcn\u00fcnde, 100 \u00fclkeden gelen g\u00f6\u00e7ebeler UNCCD \u0130cra Sekreteri Yasmine Fouad ile g\u00f6r\u00fc\u015ferek “K\u00fcresel G\u00f6\u00e7ebe Bildirgesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 bir bildiri sundu. Fouad \u015fu ifadeleri kulland\u0131: \u201c\u0130pek Yolu Kervan\u0131 yolculu\u011fu boyunca, \u00fclkelerin ve topluluklar\u0131n kendi kimliklerinden, k\u00fclt\u00fcrlerinden, ekonomilerinden ve ya\u015fam tarzlar\u0131ndan ayr\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan otlaklar\u0131 nas\u0131l y\u00f6netti\u011fini ve restore etti\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Yolculuk boyunca verilen her mola basit bir ger\u00e7e\u011fi peki\u015ftirdi: \u0130yile\u015ftirme ve restorasyonun merkezinde insanlar yer al\u0131yor.\u201d<\/p>\n\n\n\n Bildirgenin \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde \u015fu ifadeler yer ald\u0131: \u201cBizler, Yerli G\u00f6\u00e7ebe Halklar da dahil olmak \u00fczere D\u00fcnya G\u00f6\u00e7ebe Halklar\u0131 olarak, ata topraklar\u0131m\u0131z\u0131n, b\u00f6lgelerimizin ve kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n ger\u00e7ek koruyucular\u0131, bilgi ve hak sahipleri oldu\u011fumuzu beyan ediyoruz. Nesillerdir geleneksel kurumlar\u0131m\u0131z, kadim bilgilerimiz, hareketlili\u011fimiz ve kolektif koruyuculu\u011fumuz arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla otlaklar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde y\u00f6nettik; biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi, ekosistemleri, g\u0131da sistemlerini, k\u00fclt\u00fcrleri ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131 koruduk.\u201d Bildirgede ayr\u0131ca \u015fu vurgu yap\u0131l\u0131yor: \u201cG\u00f6\u00e7ebe hayvanc\u0131l\u0131k ge\u00e7mi\u015fin bir kal\u0131nt\u0131s\u0131 de\u011fildir; g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ve gelecek nesillerin refah\u0131na katk\u0131da bulunan canl\u0131, dinamik ve diren\u00e7li bir sistemdir.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u00d6ncelikle otlatma amac\u0131yla kullan\u0131lan otlaklar ve \u00e7al\u0131l\u0131klardan olu\u015fan mera alanlar\u0131, kritik ekosistem hizmetleri sa\u011fl\u0131yor. A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak yerliler ve b\u00f6lge halk\u0131ndan olu\u015fan g\u00f6\u00e7ebeler, bu ekosistemlerin yakla\u015f\u0131k 1,4 milyar hektarl\u0131k k\u0131sm\u0131n\u0131 y\u00f6netip koruyor. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, otlaklar ve g\u00f6\u00e7ebe hayvanc\u0131l\u0131k 2 milyar insana g\u0131da, gelir ve pek \u00e7ok \u00e7evresel fayda sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n G\u00f6\u00e7ebeler ve hayvanlar\u0131, ekosistemin yenilenmesine yard\u0131mc\u0131 olarak kurakl\u0131\u011fa ve arazi bozulmas\u0131na kar\u015f\u0131 alan\u0131 daha diren\u00e7li hale getiriyor. G\u00f6\u00e7ebelerin kontrol\u00fcndeki otlaklar\u0131n 2020 y\u0131l\u0131nda 44 milyar ton toprak organik karbonu bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve kritik bir karbon yuta\u011f\u0131 oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131. Bu ekosistemin h\u0131zla bozulmas\u0131, \u00f6zellikle \u00e7\u00f6lle\u015fme yoluyla hem \u00e7evre hem de insanlar\u0131n ge\u00e7im kaynaklar\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturuyor. D\u00fcnya, 2016-2024 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u00e7o\u011funlukla tar\u0131m ve altyap\u0131 ama\u00e7l\u0131 arazi kullan\u0131m\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri nedeniyle y\u0131lda ortalama 14 milyon hektar otlak alan\u0131n\u0131 kaybetti. Ancak yerli topluluklar otlaklara sahip \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ve y\u00f6netti\u011finde arazi bozulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerde kal\u0131yor. Topluluklar\u0131n otlaklar \u00fczerindeki hak talebi, d\u00fcnya liderlerinin COP17’de m\u00fczakere etmeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 temel konu. <\/p>\n\n\n\n Bu makale ilk olarak Down To Earth dergisinin 1-15 Eyl\u00fcl 2026 tarihli bas\u0131l\u0131 n\u00fcshas\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n\n\n\n