{"id":300647,"date":"2026-09-16T11:08:49","date_gmt":"2026-09-16T08:08:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=300647"},"modified":"2026-09-16T11:08:49","modified_gmt":"2026-09-16T08:08:49","slug":"uretim-ve-dayanismayla-guclenen-kentler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/uretim-ve-dayanismayla-guclenen-kentler\/","title":{"rendered":"\u00dcretim ve Dayan\u0131\u015fmayla G\u00fc\u00e7lenen Kentler"},"content":{"rendered":"\n<p><em><strong>Yaz\u0131:<\/strong> Emel K\u0131z\u0131lc\u0131k<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in D\u00fcnya Kentle\u015fme Beklentileri 2025 raporuna g\u00f6re 2050 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnya n\u00fcfusunun %48&#8217;inin \u015fehirlerde ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6te yandan Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) ve D\u00fcnya Bankas\u0131 verilerine g\u00f6re, k\u00fcresel kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve sanayile\u015fme sonucunda tar\u0131m istihdam\u0131nda bariz bir gerileme ya\u015fan\u0131yor. 1990\u2019lardan bu yana tar\u0131msal istihdam %44\u2019ten %25&#8217;in alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>Kentli t\u00fcketiciler artarken \u00e7ift\u00e7i n\u00fcfusunun azald\u0131\u011f\u0131 bu tabloda \u201cpeki bizi kim besleyecek?\u201d diye sormamak elde de\u011fil! Bir kentin t\u00fcm g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131 kent bostanlar\u0131ndan sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcn olmasa da hem kentin hem de kentlilerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sofras\u0131na gelen g\u0131dayla ba\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek, yediklerimizin \u00fcreticileri ve \u00fcretim s\u00fcrecinden haberdar olmak, kom\u015fular\u0131m\u0131zla sa\u011fl\u0131kl\u0131 ili\u015fkiler kurmak, krizlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in kent bostanlar\u0131 \u00e7ok fonksiyonlu bir anahtar i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ekolojik denge<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yo\u011fun kimyasal ila\u00e7, suni g\u00fcbre ve fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131na dayanan end\u00fcstriyel tar\u0131m; topra\u011f\u0131n verimlili\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp, su kaynaklar\u0131n\u0131 kirletmekle kalm\u0131yor do\u011fa ile toplum aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n kopmas\u0131na da dolay\u0131s\u0131yla \u00fcretenle t\u00fcketen aras\u0131ndaki ba\u011flar\u0131n da zay\u0131flamas\u0131na neden oluyor. Kent bostanlar\u0131, bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez end\u00fcstriyel tar\u0131m modeline kar\u015f\u0131 ekolojik a\u00e7\u0131dan duyarl\u0131 ve topra\u011f\u0131 iyile\u015ftiren bir \u00fcretim alternatifi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131m alanlar\u0131nda agroekoloji gibi <strong>do\u011fa dostu \u00fcretim y\u00f6ntemlerine ge\u00e7mek acil ve gerekli<\/strong>, \u00f6te yandan ekolojik dengenin bozulmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynayan <strong>kentsel ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek<\/strong> de bir o kadar \u00f6nemli. Betondan kurtarabildi\u011fimiz t\u00fcm alanlarda <strong>sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00fcretim<\/strong> yaparak kentlerde biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131ran ve t\u00fcrlerin devam\u0131n\u0131 sa\u011flayan vahalar\u0131 art\u0131rabiliriz.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Kent bostanlar\u0131n\u0131n, \u015fehirlerde hava kalitesini iyile\u015ftiren ve karbon sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131 azaltmaya katk\u0131 sunan karbon yutak alanlar\u0131 olarak da \u00f6nemli bir i\u015flevi var. T\u00fcketici ile \u00fcretici aras\u0131ndaki mesafeyi k\u0131saltarak yiyeceklerin uzak mesafelerden ta\u015f\u0131nmas\u0131na, paketlemeye ve ambalajlamaya olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmak; bu sayede g\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnden kaynaklanan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 ve fosil yak\u0131t t\u00fcketimini do\u011frudan d\u00fc\u015f\u00fcrmek gibi olumlu etkileri de cabas\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/E-Bulten-KentBostanlari-2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"522\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/E-Bulten-KentBostanlari-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-300649\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/E-Bulten-KentBostanlari-2.png 1000w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/E-Bulten-KentBostanlari-2-300x157.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/09\/E-Bulten-KentBostanlari-2-768x401.png 768w\" sizes=\"(max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kendi g\u0131dam\u0131z\u0131 \u00fcretebilmek ekonomik olarak bizi \u00f6zg\u00fcrle\u015ftirir. Ekonomik krizde hayatta kalmaya \u00e7al\u0131\u015fan d\u00fc\u015f\u00fck gelirli insanlar, d\u00fczenli geliri olmayan yoksullar ve g\u00f6\u00e7menler kent bostanlar\u0131nda kendi g\u0131dalar\u0131n\u0131 \u00fcretebilir, fazla \u00fcr\u00fcn\u00fc satarak ya da \u00fcretmedikleri \u00fcr\u00fcnlerle takas ederek ge\u00e7im y\u00fcklerini azaltabilirler. Kentsel tar\u0131m yoluyla ulusal g\u0131da arz\u0131n\u0131 destekleyerek \u015fehirlerin d\u0131\u015f kaynaklara ve yabanc\u0131 g\u0131da arz\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmak ve g\u0131da egemenli\u011fi sa\u011flamak da pek\u00e2l\u00e2 m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n\n\n\n<p>Evsel <strong>organik at\u0131klar\u0131<\/strong>, parklar\u0131n bah\u00e7elerin <strong>bi\u00e7ilen otlar\u0131n\u0131 kompost g\u00fcbreye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp<\/strong> tar\u0131msal \u00fcretimde <strong>yeniden kullanmak<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn. \u015eehirde \u00fcretilen kompostlar\u0131 kullanmak i\u00e7in en ideal alanlar ise tar\u0131m yap\u0131lacak bah\u00e7e ve bostanlar. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc mahalle baz\u0131nda yapmak ekolojik olarak da anlaml\u0131; t\u00fcm \u015fehre kompost \u00fcretecek b\u00fcy\u00fck bir tesis yerine, organik at\u0131klar\u0131 mahalle bostan\u0131nda de\u011ferlendirerek d\u00f6ng\u00fcsel bir g\u0131da sistemi kurabilir, \u015fehirlerin at\u0131k y\u00fck\u00fcn\u00fc azalt\u0131rken topra\u011f\u0131n verimlili\u011fini do\u011fal yollarla art\u0131rabiliriz.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Krizlere dayan\u0131kl\u0131l\u0131k<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Betonla\u015fma ve ye\u015fil alan kay\u0131plar\u0131 <strong>kentsel s\u0131cakl\u0131klar\u0131n<\/strong> tehlikeli boyutlara ula\u015fmas\u0131na neden oluyor. <strong>Kent bostanlar\u0131<\/strong> ye\u015fil dokusuyla <strong>\u015fehirleri serinletmeyi, toprak erozyonunu azaltmay\u0131 ve kentsel \u0131s\u0131 adas\u0131 etkisini hafifletmeyi<\/strong> kolayla\u015ft\u0131ran alanlar. Ayn\u0131 zamanda \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar sonucu y\u00fczeyde biriken suyu emerek sel ve yerel su bask\u0131nlar\u0131n\u0131 \u00f6nleme gibi bir fonksiyonlar\u0131 da var. Bostanlarda kurulacak ya\u011fmur suyu hasat sistemleri sayesinde ise, su varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu iklim ko\u015fullar\u0131nda suyun verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabiliriz.<\/p>\n\n\n\n<p>Sava\u015flar, ekonomik krizler, kurakl\u0131k veya k\u00fcresel salg\u0131nlarda tedarik zincirlerindeki kopmalara kar\u015f\u0131 kent bostanlar\u0131 yerelde hayatta kalma mekanizmas\u0131 olabiliyor. K\u00fcba\u2019n\u0131n ambargo d\u00f6neminde halk\u0131n\u0131 kent bostanlar\u0131yla beslemesi, L\u00fcbnan&#8217;daki ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6neminde insanlar\u0131n kendilerini besleyebilmek i\u00e7in balkon ve \u00e7at\u0131larda sebze yeti\u015ftirmeye y\u00f6nelmesi bu durumun \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekleri.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sosyal ve ekolojik haf\u0131za<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kent bostanlar\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya eri\u015fmenin \u00f6tesinde, toplumun sosyal ve ekolojik haf\u0131zas\u0131n\u0131 korumak \u00fczere de ya\u015fatmam\u0131z gerekiyor. \u0130klim ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131ndaki dalgalanmalara uyum sa\u011flamak \u00fczere haf\u0131zalarda yer eden ge\u00e7mi\u015f kriz deneyimlerimiz, kent bostanlar\u0131n\u0131n, geleneksel tar\u0131m bilgisini ve yerel tohumlar\u0131 sonraki nesillere aktarmada ne denli \u00f6nemli oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130stanbul\u2019da<\/strong> mahalle, kamp\u00fcs, topluluk ve tarihi bostanlar olmak \u00fczere <strong>aktif halde 19 bostan<\/strong> var. Bunlar\u0131n i\u00e7inde <strong>Piyalepa\u015fa<\/strong> ve <strong>Yedikule<\/strong> gibi y\u00fczlerce y\u0131ld\u0131r \u00fcretim yap\u0131lan bostanlar da yer al\u0131yor. Fakat ne yaz\u0131k ki h\u0131zla artan kentle\u015fme ve modernle\u015fme bask\u0131lar\u0131, kontrols\u00fcz yap\u0131la\u015fma ve rant odakl\u0131 kentsel politikalar bostanlar\u0131 tehdit ediyor. Y\u00fczy\u0131llar boyunca \u015fehrin taze sebze ve ye\u015fillik ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan bu tarihi \u00fcretim alanlar\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yok denecek kadar azalm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz kent y\u00f6netimlerince &#8220;bo\u015f, geni\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi gereken gereksiz par\u00e7alar&#8221; olarak alg\u0131lanmas\u0131, bu k\u0131r\u0131lgan alanlar\u0131 yeni yap\u0131la\u015fmalar i\u00e7in birer f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. Buna ra\u011fmen g\u00fcn\u00fcm\u00fczde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilen az say\u0131daki bostan, <strong>kentin tar\u0131msal ge\u00e7mi\u015fi ile bug\u00fcn\u00fc aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc<\/strong> kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan birer <strong>ekolojik ve k\u00fclt\u00fcrel miras<\/strong> alan\u0131 olarak ayakta kalmaya \u00e7abal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z semtlerdeki bo\u015f alanlar\u0131n bostanlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi i\u00e7in yerel y\u00f6netimlerle ba\u011flant\u0131 kurabilir, apartmanlar\u0131n bah\u00e7elerini bostana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilir, bunlar m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa balkonlar\u0131n\u0131zda sebze ve ye\u015fillik yeti\u015ftirebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu\u011fday Derne\u011fi\u2019nin ekolojik temelli e\u011fitim, \u00fcretim ve topluluk olu\u015fturma projelerinden biri olan <strong>Do\u011fa Dostu Kent Bah\u00e7eleri<\/strong> projesi kapsam\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z <a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/DogaDostuKentBahceciligi.pdf\"><strong>kitap\u00e7\u0131kta<\/strong><\/a> tohum se\u00e7iminden kompost yap\u0131m\u0131na kadar ihtiyac\u0131n\u0131z olan t\u00fcm bilgileri bulacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaz\u0131: Emel K\u0131z\u0131lc\u0131k Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in D\u00fcnya Kentle\u015fme Beklentileri 2025 raporuna g\u00f6re 2050 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnya n\u00fcfusunun %48&#8217;inin \u015fehirlerde ya\u015fayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00d6te yandan Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) ve D\u00fcnya Bankas\u0131 verilerine g\u00f6re, k\u00fcresel kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ve&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":300648,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[804,53,18,43,49,664,41,1620,432,1549,1537],"tags":[1365,489,739,82,844,921],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300647"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=300647"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300647\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":300711,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/300647\/revisions\/300711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/300648"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=300647"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=300647"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=300647"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}