{"id":299968,"date":"2026-01-12T10:03:56","date_gmt":"2026-01-12T07:03:56","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=299968"},"modified":"2026-01-12T10:03:56","modified_gmt":"2026-01-12T07:03:56","slug":"etiket-hafiyesi-tatlandiricilar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/etiket-hafiyesi-tatlandiricilar\/","title":{"rendered":"Etiket Hafiyesi: Tatland\u0131r\u0131c\u0131lar"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Haz\u0131rlayan: G\u00fclnak\u0131\u015f Demiren<\/em> <em>(G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/em>, <em>\u0130ll\u00fcstrasyon: Neval Erg\u00fcn (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tatland\u0131r\u0131c\u0131lar, g\u0131dalara \u015fekere benzer bir tatl\u0131l\u0131k vermek i\u00e7in kullan\u0131lan maddelerdir. Aspartam, sukraloz, ases\u00fclfam-K, sakarin ve stevia gibi yo\u011fun tatland\u0131r\u0131c\u0131lar ile eritritol ve ksilitol gibi \u015feker alkolleri bu gruba girer. Bu maddeler, EFSA taraf\u0131ndan belirlenen \u201cG\u00fcnl\u00fck Kabul Edilebilir Al\u0131m\u201d s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde t\u00fcketildi\u011finde akut toksik etki g\u00f6stermez. Ancak bu bilgi \u00e7o\u011fu zaman yanl\u0131\u015f yorumlan\u0131r; bir maddenin &#8220;g\u00fcvenli limitlerde&#8221; olmas\u0131, onun sa\u011fl\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli ya da faydal\u0131 oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>G\u0131da etiketlerinde \u201c\u015fekersiz\u201d, \u201cilave \u015feker yok\u201d ya da \u201clight\u201d ifadeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u00e7o\u011fu zaman rahatlar\u0131z. \u015eeker yoksa sorun da yok diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcz. Oysa etiket okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 biraz derinle\u015fti\u011finde, \u015fekerin yerini alan tatland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n da en az \u015feker kadar dikkatle de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dclkemizdeki mevzuata g\u00f6re bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00fczerinde \u201c\u015eekersiz\u201d yazmas\u0131, o \u00fcr\u00fcn\u00fcn tatl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez; sadece \u015fekerin yerini tatland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Hatta e\u011fer \u00fcr\u00fcn %10&#8217;dan fazla \u015feker alkol\u00fc i\u00e7eriyorsa, etikette \u201cA\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketimi laksatif etki yaratabilir\u201d uyar\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, o g\u0131dan\u0131n do\u011fall\u0131ktan ne kadar uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n yasal bir kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Tatland\u0131r\u0131c\u0131lar beynimizi s\u00fcrekli &#8220;a\u015f\u0131r\u0131 tatl\u0131&#8221; bir uyar\u0131c\u0131ya al\u0131\u015ft\u0131rarak tatl\u0131 e\u015fi\u011fimizin y\u00fckselmesine neden olur. Bu durum, ger\u00e7ek g\u0131dalar\u0131n (\u00f6rne\u011fin mevsiminde bir \u015feftalinin) do\u011fal \u015fekerini &#8220;tats\u0131z&#8221; alg\u0131lamam\u0131za ve tatl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00fcrmesine yol a\u00e7ar. Ayr\u0131ca, yapay tatland\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n ba\u011f\u0131rsak mikrobiyotas\u0131n\u0131 (i\u00e7imizdeki o hassas ekosistemi) olumsuz etkileyebilece\u011fine dair ciddi bulgular mevcuttur. Unutmayal\u0131m; ba\u011f\u0131rsak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z bozuldu\u011funda ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizden ruh halimize kadar t\u00fcm sistemimiz etkilenir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Peki ne yapmal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>Kodlar\u0131 De\u015fifre Edin:<\/strong> \u0130\u00e7erikte <strong>E951 (Aspartam)<\/strong>, <strong>E950 (Ases\u00fclfam K)<\/strong>, <strong>E954 (Sakarin)<\/strong> veya <strong>E955 (Sukraloz)<\/strong> gibi kodlar g\u00f6r\u00fcyorsan\u0131z, bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn laboratuvarda \u00fcretilen yapay maddelerle tatland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilin. (Not: Aspartam, 2023&#8217;te D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DS\u00d6) taraf\u0131ndan &#8220;muhtemelen kanserojen&#8221; olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/li>\n\n\n\n<li><strong>&#8220;Do\u011fal&#8221; \u0130ddias\u0131n\u0131 Sorgulay\u0131n:<\/strong> E\u011fer \u00fcr\u00fcn Stevia i\u00e7erdi\u011fini iddia ediyorsa, bunun bitkinin kendi yapra\u011f\u0131 m\u0131 yoksa kimyasal i\u015flemlerden ge\u00e7mi\u015f <strong>&#8220;Steviol Glikozitler&#8221; (E960)<\/strong> mi oldu\u011funa bak\u0131n. \u00c7o\u011funlukla bu \u00fcr\u00fcnlere hacim art\u0131r\u0131c\u0131 olarak modifiye ni\u015fasta eklenmektedir.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Uyar\u0131 \u0130barelerini Dikkate Al\u0131n:<\/strong> \u00d6zellikle <strong>&#8220;Fenilalanin kayna\u011f\u0131 i\u00e7erir&#8221;<\/strong> (aspartam i\u00e7in) veya <strong>&#8220;A\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketimi laksatif etki yaratabilir&#8221;<\/strong> (\u015feker alkolleri i\u00e7in) uyar\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde v\u00fccudunuzun biyokimyas\u0131n\u0131 korumak ad\u0131na durup bir kez daha d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>En g\u00fcvenli tat, g\u0131dan\u0131n kendi tad\u0131d\u0131r. Can\u0131n\u0131z tatl\u0131 \u00e7ekti\u011finde; \u0131s\u0131l i\u015flem g\u00f6rmemi\u015f kuru meyveler, kayna\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011finiz g\u00fcvenilir yerel bal veya pekmez sentetik form\u00fcllerden her zaman daha iyi bir tercihtir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>WHO (2023), Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline.<\/li>\n\n\n\n<li>IARC\/WHO (2023), Aspartame hazard and risk assessment results.<\/li>\n\n\n\n<li>TC Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, T\u00fcrk G\u0131da Kodeksi G\u0131da Katk\u0131 Maddeleri Y\u00f6netmeli\u011fi.<\/li>\n\n\n\n<li>Strawbridge, H. (2012). Artificial sweeteners: sugar-free, but at what cost. <em>Harvard Health Blog<\/em>, <em>29<\/em>.<\/li>\n\n\n\n<li>Suez, J. vd. (2014). Artificial sweeteners induce glucose intolerance by altering the gut microbiota. <em>Nature<\/em>, <em>514<\/em>(7521), 181-186.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rlayan: G\u00fclnak\u0131\u015f Demiren (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi), \u0130ll\u00fcstrasyon: Neval Erg\u00fcn (G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi) Tatland\u0131r\u0131c\u0131lar, g\u0131dalara \u015fekere benzer bir tatl\u0131l\u0131k vermek i\u00e7in kullan\u0131lan maddelerdir. Aspartam, sukraloz, ases\u00fclfam-K, sakarin ve stevia gibi yo\u011fun tatland\u0131r\u0131c\u0131lar ile eritritol ve ksilitol&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":299969,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[804,18,1529,49,41,716,715],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/299968"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=299968"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/299968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":299994,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/299968\/revisions\/299994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/299969"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=299968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=299968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=299968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}