{"id":298873,"date":"2025-02-07T08:43:13","date_gmt":"2025-02-07T05:43:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=298873"},"modified":"2025-08-08T11:27:57","modified_gmt":"2025-08-08T08:27:57","slug":"amazonun-bakir-ormanlarinda-kuslar-neden-yok-oluyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/amazonun-bakir-ormanlarinda-kuslar-neden-yok-oluyor\/","title":{"rendered":"Amazon&#8217;un bakir ormanlar\u0131nda ku\u015flar neden yok oluyor?"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Amazon&#8217;un en el de\u011fmemi\u015f b\u00f6lgelerinde bile ku\u015f pop\u00fclasyonlar\u0131 onlarca y\u0131ld\u0131r gizemli bir \u015fekilde azal\u0131yor. 20 y\u0131ld\u0131r neler olup bitti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndaki nedenin iklim krizi oldu\u011funu tespit etti. Artan s\u0131cakl\u0131klar ve de\u011fi\u015fen ya\u011f\u0131\u015f d\u00fczenleri, ku\u015flar\u0131n besin kaynaklar\u0131n\u0131 t\u00fcketiyor ve nesiller boyu s\u00fcren bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe yol a\u00e7\u0131yor. Bu durum, korunan alanlar\u0131n bile k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011finden nas\u0131l etkilendi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.tiputini.com\/home\">Tiputini<\/a>&#8216;deki ku\u015flara bir \u015feyler oluyordu. Ekvador Amazonlar\u0131&#8217;n\u0131n derinliklerine g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan biyo\u00e7e\u015fitlilik ara\u015ft\u0131rma merkezi \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede uzak: 1,7 milyon hektarl\u0131k bakir ormanda k\u00fc\u00e7\u00fck bir ara\u015ft\u0131rma kul\u00fcbesi. Bilim insanlar\u0131 i\u00e7in buras\u0131, insan end\u00fcstrisi taraf\u0131ndan dokunulmam\u0131\u015f bir d\u00fcnyada ya\u011fmur orman\u0131 vah\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyebilece\u011finiz en yak\u0131n yer.<\/p>\n\n\n\n<p>Ekolojist John G Blake, 2000 y\u0131l\u0131ndan beri neredeyse her y\u0131l ku\u015flar\u0131 saymak i\u00e7in orada bulunuyor. G\u00fcne\u015ften \u00f6nce kalkarak \u015fafak korosunun yo\u011funlu\u011funu ve \u00e7e\u015fitlili\u011fini kaydediyordu. Arazilerin \u00e7evresinde yava\u015f\u00e7a y\u00fcr\u00fcyerek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc her t\u00fcr\u00fc not ederdi. Ve her y\u0131l, bir g\u00fcn boyunca, o ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar u\u00e7an ku\u015flar\u0131 a\u011flar\u0131nda yakalayan devasa \u201csis\u201d a\u011flar\u0131 atacak, ku\u015flar burada say\u0131lacak, \u00e7\u00f6z\u00fclecek ve serbest b\u0131rak\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-298896\" style=\"width:840px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1-300x200.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1-768x512.png 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1-1536x1024.png 1536w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH1.png 1900w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Tiputini&#8217;deki g\u00f6lgelik kulesinin tepesinden al\u00e7ak ya\u011fmur orman\u0131n\u0131n bal\u0131k g\u00f6z\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc. <br>Foto\u011fraf: Nature Picture Library\/Alamy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Y\u0131llar boyunca bu say\u0131mlar ku\u015flar\u0131n y\u0131ll\u0131k dalgalanmalar\u0131n\u0131 yakalad\u0131; iyi ve k\u00f6t\u00fc y\u0131llar, yuvalar\u0131n f\u0131rt\u0131nalar nedeniyle bozuldu\u011fu ve say\u0131lar\u0131n patlad\u0131\u011f\u0131 mevsimler vard\u0131. Ancak 2012 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde Blake ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 bir \u015feylerin de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Ku\u015flar \u00f6l\u00fcyordu: bir veba salg\u0131n\u0131 gibi bir anda kitleler halinde de\u011fil, nesilden nesile. On y\u0131l boyunca kaydetti\u011fi y\u0131ll\u0131k dalgalanmalar yava\u015f yava\u015f yukar\u0131 do\u011fru s\u0131\u00e7ramalar\u0131n\u0131 durdurdu, trend \u00e7izgisi inat\u00e7\u0131 bir a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru e\u011fime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. 2022 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde say\u0131lar\u0131 neredeyse yar\u0131ya inmi\u015fti. Blake&#8217;in ona bir \u015feylerin ters gitti\u011fini s\u00f6ylemesi i\u00e7in grafi\u011fe ihtiyac\u0131 yoktu; \u015fafak korosunu dinlemek i\u00e7in aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131nda, sesinin k\u0131s\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyabiliyordu. \u015eark\u0131lar susmu\u015ftu. Baz\u0131 t\u00fcrler ortadan kaybolmu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u0131\u015f d\u00fcnyadan uzakta, kesintili bir elektri\u011fe sahip ve uydu ba\u011flant\u0131s\u0131 ile kurdu\u011fu bozuk bir video ba\u011flant\u0131s\u0131nda Blake \u201cBaz\u0131lar\u0131n\u0131 birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r duymuyorum,\u201d diyor \u201cHer ne sebeple olursa olsun, art\u0131k burada baz\u0131 t\u00fcrler kesinlikle g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Kuzey Amerika ve Avrupa&#8217;da bilim insanlar\u0131 uzun zamand\u0131r ku\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131da bulunuyorlar, ancak bu \u00e7o\u011funlukla insanlarla temaslar\u0131yla a\u00e7\u0131klan\u0131yor. \u015eehirler ve \u00e7iftlikler geni\u015fledik\u00e7e, etraflar\u0131ndaki ormanlar par\u00e7alan\u0131yor, hayvanlar\u0131n ya\u015fam alanlar\u0131 daral\u0131yor, kirlilik nehirleri kirletiyor, b\u00f6cek ila\u00e7lar\u0131 ve g\u00fcbreler b\u00f6cekleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Evcil hayvanlar bile bir fakt\u00f6r: ABD&#8217;de evcil kediler y\u0131lda tahminen<a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/ncomms2380#:~:text=We%20conducted%20a%20data%2Ddriven,of%20US%20birds%20and%20mammals.\"> 4 milyar ku\u015fu<\/a> \u00f6ld\u00fcr\u00fcyor. Ancak Tiputini, gezegenin bu bask\u0131lar\u0131 do\u011frudan hissetmeyen birka\u00e7 b\u00f6lgesinden biri: yak\u0131nlarda \u00e7iftlik yok, kirletici fabrikalar yok, a\u011fa\u00e7 kesenler yok, yollar yok. Yine de ku\u015flar \u00f6l\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"614\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2-1024x614.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-298897\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2-1024x614.png 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2-300x180.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2-768x461.png 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2-1536x922.png 1536w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH2.png 1900w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">Foto\u011fraf: Tim Laman\/NPL\/Alamy<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki di\u011fer \u00fccra b\u00f6lgelerde de bilim insanlar\u0131 benzer e\u011filimleri g\u00f6zlemlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Brezilya&#8217;da<a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/condor\/article\/122\/3\/duaa005\/5816446\"> Orman Par\u00e7alar\u0131n\u0131n Biyolojik Dinamikleri Projesi<\/a> (BDFFP), birincil Amazon ormanlar\u0131n\u0131n derinliklerinde yer alan ve karayoluyla ula\u015f\u0131lamayan ekolojik bir \u00e7al\u0131\u015fma. Bu b\u00f6lgeler gezegendeki en eski canl\u0131 ormanlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131r\u0131yor &#8211; buzullar\u0131n b\u00fcy\u00fcmesi ve geri \u00e7ekilmesiyle ABD ve Avrupa&#8217;daki ormanlar\u0131 yeniden \u015fekillendiren buzul \u00e7a\u011f\u0131 olaylar\u0131ndan ka\u00e7m\u0131\u015flar. Projenin ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bilim insanlar\u0131ndan ekolog Jared Wolfe, \u201cAmazon&#8217;da milyonlarca y\u0131l boyunca istikrarl\u0131 ormanlara sahip ceplerimiz oldu\u201d diyor. \u201cBu alan ger\u00e7ekten inan\u0131lmaz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak 2020&#8217;de, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar buradaki ku\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131 1980&#8217;lerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda,<a href=\"https:\/\/www.stevemidway.com\/publication\/stouffer2021el\/stouffer2021EL.pdf\"> derin d\u00fc\u015f\u00fc\u015fte<\/a> olan bir dizi t\u00fcr buldular. Panama&#8217;daki bir ba\u015fka alanda, 22.000 hektarl\u0131k bozulmam\u0131\u015f bir ormanda \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131 1970&#8217;lerin ortalar\u0131ndan beri<a href=\"https:\/\/pmc.ncbi.nlm.nih.gov\/articles\/PMC9169736\/\"> ku\u015f verileri topluyor<\/a>. 2020 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde, ku\u015flar\u0131n say\u0131s\u0131 ciddi \u015fekilde d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc: t\u00fcrlerin %70&#8217;i azalm\u0131\u015f; %88&#8217;i n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kaybetmi\u015fti. Wolfe, baz\u0131 b\u00f6lgelerde bilim insanlar\u0131n\u0131n \u201cneredeyse tamamen topluluk \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d g\u00f6zlemlemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cBu durum bozulmam\u0131\u015f ortamlarda meydana geliyor ve bu ger\u00e7ekten tedirgin edici.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Bilim insanlar\u0131 on y\u0131llard\u0131r neler olup bitti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Blake ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131 ornitolog Bette A Loiselle, d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri belgeleyen ilk makalelerini 2015 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131lar, ancak bunlara neyin neden oldu\u011funu kesin olarak s\u00f6yleyemediler. Ku\u015flar\u0131 hastal\u0131k ve parazitler a\u00e7\u0131s\u0131ndan test ettiler ve net bir ba\u011flant\u0131 bulamad\u0131lar. Bilinmeyen bir toksin ya da kirleticinin s\u0131zm\u0131\u015f olabilece\u011fi ihtimali \u00fczerinde durdular ancak buna dair bir kan\u0131t bulamad\u0131lar. Blake, \u201cBu d\u00fc\u015f\u00fc\u015flere neden olan \u015feyin \u00e7ok daha yayg\u0131n bir \u015fey oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyorum\u201d diyor. \u201cTiputini b\u00f6lgesine \u00f6zg\u00fc bir \u015fey olamaz.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3-1024x683.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-298898\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3-1024x683.png 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3-300x200.png 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3-768x512.png 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3-1536x1024.png 1536w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2025\/02\/DH3.png 1900w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><figcaption class=\"wp-element-caption\">BDFFP ekolojik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, karayoluyla ula\u015f\u0131lamayan birincil Brezilya Amazon orman\u0131n\u0131n derinliklerinde yer almaktad\u0131r. Foto\u011fraf: Vitek Jirinec&#8217;in izniyle<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>En olas\u0131 cevab\u0131n iklim krizi oldu\u011fu sonucuna vard\u0131lar. Blake, \u201cD\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bu kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli etkileri olan &#8211; en az\u0131ndan benim bildi\u011fim &#8211; ba\u015fka \u00e7ok az \u015fey var\u201d diyor.<\/p>\n\n\n\n<p>On y\u0131l sonra, i\u00e7g\u00fcd\u00fclerinin do\u011frulu\u011fu kan\u0131tlan\u0131yor. Bu hafta Wolfe ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, artan s\u0131cakl\u0131klarla ku\u015flar\u0131n azalmas\u0131 aras\u0131nda do\u011frudan ba\u011flant\u0131 kuran yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma yay\u0131nlad\u0131.<a href=\"https:\/\/www.science.org\/doi\/10.1126\/sciadv.adq8086\"> Science Advances dergisinde yay\u0131nlanan<\/a> ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, BDFFP&#8217;deki orman alt tabakas\u0131nda ya\u015fayan ku\u015flar\u0131 detayl\u0131 iklim verilerine g\u00f6re takip etti. Daha sert ge\u00e7en kurak mevsimlerin, t\u00fcrlerin %83&#8217;\u00fcn\u00fcn hayatta kalmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettiler. Kuru mevsim s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki 1 derecelik art\u0131\u015f, ku\u015flar\u0131n ortalama hayatta kalma oran\u0131n\u0131 %63 azalt\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p>Wolfe, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n ku\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na tam olarak nas\u0131l neden oldu\u011funu saptaman\u0131n zor oldu\u011funu, ancak \u201cbu ku\u015flar\u0131n s\u0131cakl\u0131k ve ya\u011f\u0131\u015ftaki de\u011fi\u015fikliklerle i\u00e7sel olarak ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu\u201d s\u00f6yl\u00fcyor. Is\u0131nan bir gezegenin yaban hayat\u0131na zarar vermesinin en dolays\u0131z yollar\u0131ndan biri, onlar\u0131 besin kaynaklar\u0131ndan mahrum b\u0131rakmakt\u0131r: kurak mevsimlerde daha az b\u00f6cek hayatta kald\u0131\u011f\u0131nda ya da yapraklar farkl\u0131 zamanlarda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7\u0131p meyveler farkl\u0131 zamanlarda olgunla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda, ku\u015flar yiyecek bulamaz ve yavrular\u0131n\u0131 besleyemez hale gelir. Yuvalar\u0131 bozulmaya ba\u015flar. Birka\u00e7 nesil i\u00e7inde say\u0131lar\u0131 d\u00fc\u015fer.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu uzak istasyonlarda belgelenen kay\u0131plar\u0131n ku\u015flar\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde etkileri var. Blake, \u201cHer zaman b\u00fcy\u00fck orman alanlar\u0131na sahipseniz, bunun her \u015feyi koruyaca\u011f\u0131 fikri vard\u0131\u201d diyor. \u201cVe ger\u00e7ekten de pek \u00e7ok \u015feyi koruyor. Ama g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re her \u015feyi de\u011fil.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Amazon ku\u015flar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fcyor ama k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n i\u015fareti olarak kanatlar\u0131 uzuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Bat\u0131&#8217;daki koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, vah\u015fi do\u011fay\u0131 milli parklar ya da rezervler olarak b\u00f6l\u00fcmlere ay\u0131rmak suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Bu yerler arke gibidir: insanlar etraflar\u0131ndaki araziyi d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrken bile kurtar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 umdu\u011fumuz vah\u015fi ya\u015fam rezervuarlar\u0131. Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ku\u015flarda g\u00f6rd\u00fckleri, bu kalelerin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funa i\u015faret ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Wolfe sorunu b\u00fcy\u00fck bir su k\u00fctlesindeki kirlili\u011fe benzetiyor. Bilim insanlar\u0131 su kalitesini \u00f6l\u00e7erken, kirlili\u011fi iki \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler. \u201cNoktasal kaynakl\u0131\u201d kirlilik, f\u0131\u015fk\u0131ran bir petrol borusu olabilir: b\u00fcy\u00fck zarar veriyor, ancak onu kapatarak sorunu \u00e7\u00f6zersiniz. \u201cNoktasal olmayan kaynak\u201d ise b\u00f6lgedeki her arabadan yollara ve su yollar\u0131na d\u00f6k\u00fclen k\u00fc\u00e7\u00fck petrol damlac\u0131klar\u0131 olabilir: her bir katk\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck olabilir, ancak k\u00fcm\u00fclatif etki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olabilir &#8211; ve kapat\u0131lmas\u0131 zordur. \u201cBununla m\u00fccadele etmek \u00e7ok zor\u201d diyor Wolfe. Ku\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131na gelenler \u201cnoktasal olmayan bir kaynak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor; bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015flere neden olan biyolojik etkile\u015fimlerde bozulmalar\u0131n oldu\u011fu k\u00f6t\u00fcc\u00fcl karma\u015f\u0131k bir sorun.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak Wolfe, neler oldu\u011funun fark\u0131na varman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmek i\u00e7in gerekli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cProfesyonel bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olarak \u00f6zellikle yorulmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m \u015feylerden biri, ku\u015flar i\u00e7in bu \u00f6l\u00fcm ilanlar\u0131n\u0131 yazmak\u201d diyor. El de\u011fmemi\u015f b\u00f6lgeler \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar potansiyel \u00e7\u00f6z\u00fcmleri de ortaya \u00e7\u0131karabilir: ilk veriler baz\u0131 ormanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe kar\u015f\u0131 koydu\u011funu g\u00f6steriyor. Bunun nedenini belirlemek &#8211; ve onlar\u0131 korumak &#8211; \u00e7ok \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n<p>Ku\u015flar\u0131n yok oldu\u011funu g\u00f6ren bilim insanlar\u0131 i\u00e7in, d\u00fcnyan\u0131n en g\u00fczel, ekolojik a\u00e7\u0131dan en zengin yerlerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe ge\u00e7mesini izlemek keder verici. \u201c\u0130\u00e7 karart\u0131c\u0131 bir durum,\u201d diyor Blake. \u201cBuraya ilk geldi\u011fimizde ve bakmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ne kadar \u00e7ok ku\u015f oldu\u011funa ve bunlar\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fine hayran kalm\u0131\u015ft\u0131k. \u00c7al\u0131\u015fmaya devam ediyoruz &#8211; ancak bunu yapmak i\u00e7in heyecanlanmak daha zor \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok az \u015fey var.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Haber: Tess McClure &#8211; The Guardian \/ <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2025\/jan\/30\/birds-dying-pristine-amazon-climate-crisis-aoe\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">In the most untouched, pristine parts of the Amazon, birds are dying. Scientists may finally know why<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Amazon&#8217;un en el de\u011fmemi\u015f b\u00f6lgelerinde bile ku\u015f pop\u00fclasyonlar\u0131 onlarca y\u0131ld\u0131r gizemli bir \u015fekilde azal\u0131yor. 20 y\u0131ld\u0131r neler olup bitti\u011fini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fan bilim insanlar\u0131, ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndaki nedenin iklim krizi oldu\u011funu tespit etti. Artan&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":298874,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[804,1,1461,18,716],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298873"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=298873"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298873\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":299373,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298873\/revisions\/299373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/298874"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=298873"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=298873"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=298873"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}