{"id":298834,"date":"2025-01-30T14:03:39","date_gmt":"2025-01-30T11:03:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=298834"},"modified":"2025-01-30T14:03:40","modified_gmt":"2025-01-30T11:03:40","slug":"pestisitlerde-guvenli-doz-yanilgisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/pestisitlerde-guvenli-doz-yanilgisi\/","title":{"rendered":"Pestisitlerde G\u00fcvenli Doz Yan\u0131lg\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Hem insan hem de \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde telafisi g\u00fc\u00e7 zararlara yol a\u00e7an pestisitlerin g\u0131dalarda belirli dozlarda bulunmas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Yasakl\u0131 pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve kimyasal kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n &#8220;kokteyl etkisi&#8221; ise pestisitlere dair denetlemelerin ve mevcut d\u00fczenlemelerin yetersizli\u011fini ortaya koyuyor. \u0130nsan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar ve s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler acil bir ihtiya\u00e7!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yasaklanan pestisitlerin hala kullan\u0131lmaya devam edilmesi ve s\u0131n\u0131rdan geri d\u00f6nen \u00fcr\u00fcnlerin ak\u0131betinin belirsizli\u011fi g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine dair endi\u015felerin artmas\u0131na neden oluyor. 2024 y\u0131l\u0131nda Avrupa\u2019ya ihra\u00e7 edilen baz\u0131 \u00fcr\u00fcnlerde yasakl\u0131 pestisitlerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131na rastlanmas\u0131 hem pestisit kullan\u0131m\u0131yla ilgili ek yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 hem de denetimlerin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Kullan\u0131m\u0131 yasaklanm\u0131\u015f olsa da olmasa da t\u00fcm pestisitler insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde ciddi sorunlara yol a\u00e7\u0131yor.&nbsp; Her y\u0131l d\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k 385 milyon pestisit zehirlenmesi vakas\u0131 ya\u015fan\u0131yor. Akut ve kronik hastal\u0131klara yol a\u00e7an pestisitlere maruz kalanlar kalp, akci\u011fer ya da b\u00f6brek yetmezli\u011fi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131yor. Pestisitlerin etkisiyle parkinson, l\u00f6semi, akci\u011fer, mide ve meme kanseri gibi kanser t\u00fcrleri, tip 2 diyabet, ast\u0131m, alerji, obezite, norotoksisite ve hormon bozukluklar\u0131nda d\u00fcnyada ciddi art\u0131\u015flar oldu\u011funa <a href=\"https:\/\/www.env-health.org\/wp-content\/uploads\/2023\/01\/Pesticides_Brief_Final.pdf\">dikkat \u00e7ekiliyor<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<p>Pestisit etken maddeleri \u00e7o\u011funlukla uyguland\u0131klar\u0131 yerde kalm\u0131yor. S\u0131zarak, r\u00fczg\u00e2rla ya da hava yoluyla \u00e7ok uzaklara, baz\u0131lar\u0131 y\u00fczlerce kilometre uza\u011fa kadar ta\u015f\u0131nabiliyor. Pestisitlerin %98\u2019den fazlas\u0131 ve ot \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fclerin ise %95\u2019i, kullan\u0131lan bitki ya da \u00fcr\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda havaya, suya, topra\u011fa kar\u0131\u015f\u0131yor ve hedefte olmayan canl\u0131 t\u00fcrlerine bula\u015f\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 kadar \u00e7evreye ve di\u011fer canl\u0131lara da tehdit olu\u015fturan pestisitler b\u00f6cek populasyonlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sebeplerinden biri. 2018 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir <a href=\"https:\/\/tr.boell.org\/sites\/default\/files\/2023-10\/pestisit-atlasi-final.pdf\">ara\u015ft\u0131rmaya<\/a> g\u00f6re b\u00fct\u00fcn b\u00f6cek pop\u00fclasyonlar\u0131 y\u00fczde 41 oran\u0131nda azald\u0131 ve b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerin \u00fc\u00e7te biri yok olu\u015fla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131n\u0131n 2013-2022 aras\u0131nda etki ve kalite e\u015fiklerine g\u00f6re yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede t\u00fcm y\u00fczey suyu izleme sahalar\u0131n\u0131n %9 ila %25&#8217;inde bir veya daha fazla etki e\u015fi\u011finin \u00fczerinde pestisit tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>G\u00fcvenli Doz Olabilir mi?&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>200\u2019den fazla pestisit etken maddesi \u00fclkemizde ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nde limit alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece g\u00fcvenli kabul edilip kullan\u0131m\u0131na izin verildikten y\u0131llar sonra yasakland\u0131. Bu durum pestisitlerde g\u00fcvenli doz olamayaca\u011f\u0131n\u0131n ve pestisitlerin zararlar\u0131n\u0131 ortaya koyan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00fcnden g\u00fcne \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir g\u00f6stergesi.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Pestisitlerin g\u0131dalarda bulunabilece\u011fi <strong>Maksimum Kal\u0131nt\u0131 Seviyesi<\/strong>, bu kimyasallar\u0131n toksik etkilerinin ancak belirli bir dozu a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131yla belirleniyor. Ancak, d\u00fc\u015f\u00fck dozlarda pestisitlere maruz kalman\u0131n bile hormon bozucu etkiler yaratabilece\u011fini g\u00f6steren ara\u015ft\u0131rmalar, bu varsay\u0131m\u0131n ge\u00e7erlili\u011fini ortadan kald\u0131r\u0131yor. Pestisitlerin endokrin bozucu \u00f6zellikleri, h\u00fccresel aktiviteleri etkileyerek hormonal sinyalleri bozabiliyor ve bu durum, obeziteden k\u0131s\u0131rl\u0131\u011fa, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi hastal\u0131klar\u0131ndan n\u00f6rodavran\u0131\u015fsal sorunlara kadar geni\u015f bir yelpazede sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7abiliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Pestisitlerin zarar\u0131 sadece etken maddenin bireysel etkileriyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmalar, birden fazla pestisit t\u00fcr\u00fcn\u00fcn bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu <strong>kokteyl etkisi<\/strong>nin, etken maddelerin tek tek etkilerinden \u00e7ok daha zararl\u0131 olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Ancak mevcut d\u00fczenlemeler, pestisitleri tek tek inceleniyor ve <strong>kokteyl etkis<\/strong>ini dikkate alm\u0131yor. Bu da insanlar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 toplam riskin yeterince de\u011ferlendirilmedi\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Uluslararas\u0131 Organik Tar\u0131m Hareketleri Federasyonuna g\u00f6re pestisitlere dair a\u015fa\u011f\u0131dakilere y\u00f6nelik ek testlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekiyor:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Kimyasal kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ve kokteylleri,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcm form\u00fcle \u00fcr\u00fcnler (yaln\u0131zca etken madde de\u011fil),&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Pestisit metabolitlerin toksisitesi,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Anne karn\u0131ndaki bebekler, yeni do\u011fanlar ve b\u00fcy\u00fcyen \u00e7ocuklar i\u00e7in \u00f6zel ko\u015fullar,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Endokrin sistemi bozucular,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Metabolizma bozucular,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcm organlar ve fizyolojik sistemler \u00fczerindeki nesiller aras\u0131 etkiler,&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Geli\u015fimsel n\u00f6ro-toksisite.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Zehirsiz Sofralar m\u00fcmk\u00fcn\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131m zehiri pestisitlerden kurtulmak, \u00fcretimden t\u00fcketime ve pazarlama kanallar\u0131na kadar ciddi bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gerektiriyor. Sorumluluk ne sadece \u00e7ift\u00e7ilere ne de t\u00fcketicilere y\u00fcklenebilir! Tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fmesi, pestisitlerin kademeli olarak yasaklanarak do\u011fa dostu agroekolojik \u00fcretime ge\u00e7i\u015f i\u00e7in h\u00fck\u00fcmetlerin, yerel y\u00f6netimlerin, \u015firketlerin, t\u00fcccarlar\u0131n, esnaf\u0131n, \u00fcretici \u00f6rg\u00fctleri ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Zehirsiz Sofralar Platformu kurucu \u00fcyelerinden Bu\u011fday Ekolojik Ya\u015fam\u0131 Destekleme Derne\u011fi Ziraat M\u00fchendisi Duygu Saatli pestisitlere dayal\u0131 konvansiyonel \u00fcretim y\u00f6ntemleri yerine do\u011fa ile uyumlu, agroekolojik, onar\u0131c\u0131 y\u00f6ntemlere ivedilikle ge\u00e7ilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve ekliyor: \u201cTar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, The European Food Safety Authority EFSA (Avrupa G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi Otoritesi), D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc gibi kurumlar\u0131n \u00f6ncelikli g\u00f6revi insanlar\u0131, do\u011fay\u0131 ve canl\u0131lar\u0131 zehirleyen pestisitleri yasaklamaktan ziyade pestisitlerle ilgili uzun vadeli yeterli bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar ve analizler yap\u0131lmadan \u00f6nce kullan\u0131m\u0131na izin vermeyerek, gerekli tedbirleri ba\u015ftan alarak \u015firketler yerine insanlar\u0131n, t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ve do\u011fan\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek olmal\u0131.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Tar\u0131m zehirlerinden kurtulmak i\u00e7in mutfa\u011f\u0131n\u0131za gelmesini beklemeyin:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Do\u011fa dostu y\u00f6ntemlerle yeti\u015ftirilmi\u015f agroekolojik, organik \u00fcr\u00fcnleri tercih edin.<\/li>\n\n\n\n<li>G\u0131da Topluluklar\u0131na, T\u00fcketici Kooperatiflerine kat\u0131larak sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00fcretim yapan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin \u00fcr\u00fcnlerini sat\u0131n al\u0131n; b\u00f6ylece agroekolojik, organik \u00fcretimin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na katk\u0131da bulunun.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Pestisitlerin yasaklanarak do\u011fa dostu \u00fcretimi \u00f6zendirici tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesini talep edin.<\/li>\n\n\n\n<li>G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, onar\u0131c\u0131 tar\u0131m konusunda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131 destekleyin.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Zehirsiz g\u0131daya ula\u015fman\u0131n yollar\u0131n\u0131 <a href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/zs_brosur.pdf\">Zehirsiz Sofralar M\u00fcmk\u00fcn<\/a> rehberi ile ke\u015ffedebilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sofram\u0131zda zehir istemiyoruz!<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>2019&#8217;da tar\u0131m zehirlerinin yasaklanmas\u0131 ve alternatiflerinin desteklenmesi i\u00e7in&nbsp; Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum A\u011f\u0131 olarak bir araya gelen sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri ve sivil inisiyatifler bug\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Zehirsiz Sofralar Platformu \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Zehirsiz Sofralar Platformu olarak, bizleri ve di\u011fer do\u011fal varl\u0131klar\u0131 zehirleyen pestisitlerin yasaklanmas\u0131 i\u00e7in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kampanyada Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan taleplerimiz \u015f\u00f6yle:<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Tar\u0131mda kullan\u0131lan ve D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan son derece tehlikeli, y\u00fcksek seviyede tehlikeli ve muhtemel kanserojen olarak g\u00f6r\u00fclen 8 pestisit etken maddesi acilen yasaklans\u0131n.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsan ve \u00e7evreye zararl\u0131 pestisitlerin tamam\u0131na 2030\u2019a kadar yasaklama getirilsin.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Do\u011fa dostu, zehirsiz y\u00f6ntemlerle tar\u0131msal \u00fcretime ge\u00e7i\u015f i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar at\u0131ls\u0131n.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>\u0130nsana ve do\u011faya zarar vermeyen agroekolojik y\u00f6ntemlerle tar\u0131m yapan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticileri destekleyici, \u00f6zendirici politikalar hayata ge\u00e7irilsin.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinde kullan\u0131lan pestisitlerle ilgili denetimler art\u0131r\u0131ls\u0131n, elde edilen denetim sonu\u00e7lar\u0131 kamuoyunda \u015feffaf bi\u00e7imde payla\u015f\u0131ls\u0131n.&nbsp;&nbsp;<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fi, temiz toprak, su ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 2019\u2019da Zehirsiz Sofralar Platformu taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan <a href=\"https:\/\/change.org\/zehirsizsofralar\">Zehirsiz Sofralar kampanyas\u0131<\/a>n\u0131 imzalayarak zehirsiz bir gelecek i\u00e7in destek olabilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hem insan hem de \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde telafisi g\u00fc\u00e7 zararlara yol a\u00e7an pestisitlerin g\u0131dalarda belirli dozlarda bulunmas\u0131n\u0131n g\u00fcvenli oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131 yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Yasakl\u0131 pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve kimyasal kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n &#8220;kokteyl etkisi&#8221; ise pestisitlere dair&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":298835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[804,336,18,716,91,1135],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298834"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=298834"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":298836,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/298834\/revisions\/298836"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/298835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=298834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=298834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=298834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}