{"id":297816,"date":"2023-12-21T14:05:59","date_gmt":"2023-12-21T11:05:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=297816"},"modified":"2023-12-21T14:03:57","modified_gmt":"2023-12-21T11:03:57","slug":"sanatin-donusturucu-gucu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/sanatin-donusturucu-gucu\/","title":{"rendered":"Sanat\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc G\u00fcc\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p>John Berger <em>\u201cG\u00f6rme Bi\u00e7imleri\u201d<\/em> adl\u0131 kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle der:&nbsp; \u201c<em>Her ak\u015fam g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. D\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015fe arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nmekte oldu\u011funu biliriz. Ne var ki bu bilgi, bu a\u00e7\u0131klama, g\u00f6rd\u00fcklerimize uymaz hi\u00e7bir zaman.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u201cBir do\u011fa resmi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde kendimizi onun i\u00e7ine koyar\u0131z. Ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lm\u0131\u015f bir sanata \u2018bak\u0131yorsak\u2019 o zaman kendimizi tarihin i\u00e7ine koymu\u015f oluruz.<\/em>\u201c<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Her sanat eseri yarat\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n izlerini ta\u015f\u0131r.<\/strong> Ekolojik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla resmedilmi\u015f bir peyzaj da izleyicisine sezgisel olarak do\u011fayla kurulan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkinin ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 iletebilir.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Sanatsal imgeler ilk insanlardan bug\u00fcne ileti\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131yor. D\u00fcnyan\u0131n bilinen en eski ma\u011fara resmi 45 bin 500 ya\u015f\u0131ndaki Endonezya\u2019n\u0131n Sulawesi Adas\u0131\u2019nda bulunan Visaya Yaban Domuzu resmi. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze geldi\u011fimizde, modern insan\u0131n\u0131n, be\u015f duyu ile \u00f6\u011frenme bi\u00e7imleri i\u00e7inden g\u00f6rerek \u00f6\u011frenmenin y\u00fczde 83 oran ile \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Bu \u00f6zelli\u011fi ile de g\u00f6rsel sanatlar b\u00fcy\u00fck bir avantaja sahip.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Arkeologlar, erken d\u00f6nemde insan\u0131n do\u011fayla kurdu\u011fu simbiyotik ili\u015fkide hassas bir fark\u0131ndal\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Zamanla end\u00fcstrile\u015fmi\u015f k\u00fclt\u00fcr\u00fcn etkisiyle bu fark\u0131ndal\u0131k yerini yabanc\u0131la\u015farak do\u011fadan kopu\u015fa b\u0131rak\u0131yor. Eko-filozof David Suzuki; \u00e7o\u011fu insan\u0131n art\u0131k do\u011fal alanla ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n kesildi\u011fini ve asl\u0131nda &#8220;zihinle&#8221; ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Bunun yan\u0131nda do\u011fayla ilgili rit\u00fcellerini s\u00fcrd\u00fcren yerli k\u00fclt\u00fcrler de halen mevcut.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0130deal bir ekolojik ya\u015fam prati\u011fi,<\/strong> insan topluluklar\u0131n\u0131n do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak kurduklar\u0131 birliktelikte her bireyin kendi yetenekleri do\u011frultusunda g\u00f6revlerini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi, kollektif bir ya\u015fam olabilir&#8230; \u0130htiya\u00e7 d\u0131\u015f\u0131 t\u00fcketmeyen, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, kendi g\u0131das\u0131n\u0131 do\u011faya zarar vermeden onar\u0131c\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla \u00fcreten, at\u0131ks\u0131z ya\u015fam pratiklerini benimseyerek kompost gibi uygulamalarla do\u011faya geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc sa\u011flayan, kendi enerjisini \u00fcreten, dayan\u0131\u015fma temelli bir ya\u015fam \u015fekli.<br><\/p>\n\n\n\n<p>Bug\u00fcn d\u00fcnyada insan n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011fu \u015fehirlerde ya\u015f\u0131yor. Bu a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015fehirler, herkesin k\u0131rsala yerle\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 -olmas\u0131 da gerekmedi\u011fi- bir d\u00fcnyada, as\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi gereken yerler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. M\u00fcmk\u00fcn olan ekolojik ya\u015fam pratiklerinin \u015fehirlerde hayata ge\u00e7irilmesi \u00e7ok \u00f6nemli. Bu, ayn\u0131 zamanda ileride k\u0131rsalda kurulabilecekkurulabilcek ekolojik, kollektif bir ya\u015fant\u0131n\u0131n da temellerini olu\u015fturabilir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Sanat\u0131n her iki a\u015famada da katk\u0131s\u0131 yads\u0131namaz. Bir ideal olarak tarif edilen ekolojik temelli kollektif bir ya\u015fant\u0131da sanat, topluluk bireylerini bir arada tutma konusunda \u00f6zel bir yere sahiptir. Ne\u015fe; hasat \u015fenlikleri, d\u00fc\u011f\u00fcnler, do\u011fumlarda \u015fark\u0131lar, t\u00fcrk\u00fcler ve danslarla, yas; cenazelere a\u011f\u0131tlarla dillendirilir. Tiyatro g\u00f6sterileri, sinemalar, sergiler, panay\u0131rlar bir aradal\u0131\u011f\u0131n olmazsa olmazlar\u0131d\u0131r.<br><\/p>\n\n\n\n<p>\u015eehirlerde ise sanat, ekolojik ya\u015fam pratiklerinin aktar\u0131lmas\u0131nda ve uygulanmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynar. Dijital bir \u00e7a\u011fda sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6rseller yoluyla iletilen bilgiler; belgeseller ve filmler yoluyla sinema ve televizyonda canland\u0131r\u0131lan iyi \u00f6rnekler, ekolojik ya\u015fant\u0131y\u0131 oda\u011f\u0131na alm\u0131\u015f resim sergileri, \u015fehrin kalabal\u0131k noktalar\u0131na yerle\u015ftirilen enstalasyonlar, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n ko\u015fu\u015fturmacas\u0131 i\u00e7indeki insanda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n artmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Sanat, kendi i\u00e7inde de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ya\u015fam pratiklerini benimseyerek<\/strong> do\u011faya zarar vermeden, ba\u015fka bir y\u00f6nden de ekolojik ya\u015fant\u0131 konusunda fark\u0131ndal\u0131k uyand\u0131rabilir. Bununla ilgili at\u0131k malzemelerle yap\u0131lan sanat eserleri, geleneksel y\u00f6ntemlerle haz\u0131rlanan do\u011fal boyalarla yap\u0131lan resimler gibi pek \u00e7ok \u00f6rnek verilebilir.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Ben de bir s\u00fcredir, sosyal medya \u00fczerinden payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m, aktivist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla tasarlad\u0131\u011f\u0131m, iklim ve \u00e7evreyle ilgili g\u00f6rsellerin yan\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir sanatla da ilgileniyorum. D\u00f6k\u00fclen \u00e7i\u00e7eklerden, yapraklardan yapt\u0131\u011f\u0131m do\u011fal m\u00fcrekkeplerle suluboya resimler yap\u0131yorum. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131mda beni en \u00e7ok etkileyen yapt\u0131\u011f\u0131m resimlerin t\u0131pk\u0131 do\u011fadaki bitkiler gibi zamanla solarak yok olmas\u0131.&nbsp;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Y\u0131llar \u00f6nce rastlad\u0131\u011f\u0131m, maalesef ismini kaydetmedi\u011fim bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n son derece etkileyici bir sergisinden de bahsetmek isterim. Sergi, sanat\u00e7\u0131n\u0131n elmalar\u0131 yontarak yapt\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck heykellerden olu\u015fuyordu. Ve bu heykeller sanat galerisinde ziyaret\u00e7ilerin g\u00f6zleri \u00f6n\u00fcnde zamanla \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcp yok oluyordu&#8230;<br><\/p>\n\n\n\n<p>Ve yine John Berger \u201cG\u00f6rme Bi\u00e7imleri\u2019nden bir al\u0131nt\u0131: <em>\u201c\u0130mgeler ba\u015flang\u0131\u00e7ta orada bulunmayan \u015feyleri canland\u0131rmak amac\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Zamanla imgenin canland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feyden daha kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131.\u201d<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p>Romanlar\u0131nda muhte\u015fem do\u011fa betimlemeleriyle de bilinen b\u00fcy\u00fck usta Ya\u015far Kemal&#8217;den bir al\u0131nt\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m bu yaz\u0131y\u0131, birka\u00e7 sat\u0131ra deryalar s\u0131\u011fd\u0131ran Oru\u00e7 Aruoba&#8217;dan bir haiku ile bitireyim:<br><\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Sar\u0131 otlar \u2014-<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>sab\u0131rla<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>gelecek Bahar\u2019\u0131 bekliyorlar.&#8221;<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p><br><br><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<p>Yasemin Aky\u00fcz&#8217;\u00fcn yaz\u0131s\u0131n\u0131 <strong><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/duzenli-destek\/\" target=\"_blank\">Bu\u011fday E-Dergi<\/a><\/strong>\u2019den okuyabilir, ekolojik ya\u015fam\u0131n g\u00fcndem ve pratiklerinden haberdar olabilirsiniz.<br><a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/www.bugday.org\/#facebook\" target=\"_blank\"><br><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>John Berger \u201cG\u00f6rme Bi\u00e7imleri\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle der:&nbsp; \u201cHer ak\u015fam g\u00fcne\u015fin bat\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. D\u00fcnyan\u0131n g\u00fcne\u015fe arkas\u0131n\u0131 d\u00f6nmekte oldu\u011funu biliriz. Ne var ki bu bilgi, bu a\u00e7\u0131klama, g\u00f6rd\u00fcklerimize uymaz hi\u00e7bir zaman.\u201d \u201cBir do\u011fa resmi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde kendimizi&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":297817,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[800],"tags":[988,8],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297816"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297816"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":297818,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297816\/revisions\/297818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/297817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}