{"id":297789,"date":"2023-12-21T14:11:40","date_gmt":"2023-12-21T11:11:40","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=297789"},"modified":"2023-12-21T14:05:51","modified_gmt":"2023-12-21T11:05:51","slug":"cozum-icin-aksiyon-cagrisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/cozum-icin-aksiyon-cagrisi\/","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in aksiyon \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>K\u00fcresel g\u0131da sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik olarak d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131k \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekiyor: onar\u0131c\u0131 \u00fcretimi \u00f6l\u00e7eklendirme, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir diyete ge\u00e7i\u015f, do\u011fay\u0131 onarmak ve g\u0131da kayb\u0131n\u0131 azaltmak.<\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p>K\u00fcresel g\u0131da krizi, iklim krizini tetikleyerek bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc olu\u015fturuyor ve ortaya \u00e7\u0131kan iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi etkileri g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fini artt\u0131r\u0131yor. D\u00fcnya G\u0131da Program\u0131&#8217;na g\u00f6re, \u015fu anda 333 milyondan fazla insan ciddi \u015fekilde a\u00e7l\u0131k \u00e7ekiyor; kurak, zorlu ko\u015fullar\u0131n etkisiyle \u00fcr\u00fcnler soluyor. G\u0131da fiyatlar\u0131 y\u00fcksek, tabaklar bo\u015f ve gelecekte bir rahatlama beklenmiyor. Bu a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n temelinde, k\u00fcresel g\u0131da krizinin iklim krizini tetiklemesi ve ortaya \u00e7\u0131kan iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi etkilerinin g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131 ve g\u00fcvensizli\u011fi art\u0131rmas\u0131 bulunuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>De\u011fi\u015fim genellikle yerinden \u00f6netiliyor. \u00c7ift\u00e7iler, bal\u0131k\u00e7\u0131lar, \u00e7obanlar ve \u00e7ift\u00e7iler, yerel ve geleneksel bilgiyi kullanarak do\u011fayla i\u015fbirli\u011fi yaparak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi etkilerine uyum sa\u011fl\u0131yor ve \u00fcretimi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Ulusal ve yerel h\u00fck\u00fcmetler, i\u015f d\u00fcnyas\u0131, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, hay\u0131rseverler ve sivil toplum, bu de\u011fi\u015fiklikleri \u00f6l\u00e7eklendirmeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in k\u00fcresel g\u0131da sorununa y\u00f6nelik d\u00f6rt ana \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc hayata ge\u00e7irmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>1. Onar\u0131c\u0131 \u00fcretimi \u00f6l\u00e7eklendirme:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7iler ve \u00e7obanlar taraf\u0131ndan zaten kullan\u0131lan do\u011fa dostu, onar\u0131c\u0131, agroekolojik tar\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 benimseyin.<\/li><li>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz g\u0131da sistemleri genellikle enerji yo\u011fun ve \u00f6zellikle pestisitler, sentetik g\u00fcbreler ve plastikler i\u00e7in fosil yak\u0131tlara ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Agroekolojik tar\u0131m, yerel ve geleneksel bilgiyi kullanarak toprak sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korur, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi art\u0131r\u0131r ve do\u011fay\u0131 korur.<\/li><li>Bu ge\u00e7i\u015fin merkezinde yerli halk, yerel topluluklar ve kad\u0131nlar olmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar topraklar\u0131n\u0131, iklimlerini ve ailelerinin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 en iyi anlayanlard\u0131r. \u00d6rne\u011fin, G\u00fcney Etiyopya&#8217;daki kad\u0131n ba\u015fkanl\u0131 aileler, erkek ba\u015fkanl\u0131 olanlarla ayn\u0131 kaynaklara sahip olsayd\u0131, m\u0131s\u0131r verimleri y\u00fczde 40&#8217;a kadar artabilirdi.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>2. Daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir diyete ge\u00e7i\u015f:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir diyetlere ge\u00e7i\u015fi te\u015fvik edin.<\/li><li>G\u0131da sistemi dengesiz; n\u00fcfusun y\u00fczde 9&#8217;u a\u00e7l\u0131kla m\u00fccadele ederken neredeyse y\u00fczde 40&#8217;\u0131 kilolu.<\/li><li>Daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 diyetler, iklim ve do\u011fa dostu olup, \u00f6zellikle baklagiller ve bitkiler gibi daha az hayvansal g\u0131da i\u00e7erir. \u00d6rne\u011fin, ABD&#8217;nin ortalama diyetine g\u00f6re, k\u0131rm\u0131z\u0131 eti tavukla de\u011fi\u015ftirmek 140 milyon daha fazla insan\u0131 besleyebilir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>3. Do\u011fay\u0131 onarmak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>Do\u011fay\u0131 koruyun ve onar\u0131n; 2030&#8217;a kadar \u0131s\u0131nmay\u0131 1,5 \u00b0C\u2019yle s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in gereken emisyon azaltmalar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7te birine katk\u0131da bulunabilir.<\/li><li>A\u011fa\u00e7 \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131 s\u0131caktan ve ya\u011fmurdan korumas\u0131, mangrovlar ve mercan resifleri gibi ekosistemlerin deniz seviyelerinin y\u00fckselmesine kar\u015f\u0131 sahil hatlar\u0131n\u0131 korumas\u0131 gibi \u00f6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir.<\/li><li>Bu onar\u0131m, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi koruyan yerli halklar ve yerel topluluklar i\u00e7in korumay\u0131 da i\u00e7ermelidir.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>4. G\u0131da kayb\u0131n\u0131 azaltmak:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>K\u00fcresel olarak \u00fcretilen g\u0131dan\u0131n y\u00fczde 13&#8217;\u00fc hasat ile perakende aras\u0131nda kaybolurken y\u00fczde 17&#8217;si israf ediliyor.<\/li><li>Halk\u0131n g\u0131da israf\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik bir kampanya, g\u0131da sevkiyatlar\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f so\u011fuk depolama altyap\u0131s\u0131 ve kullan\u0131m tarihine ili\u015fkin tutarl\u0131 standartlar gerektiriyor.<\/li><li>Birle\u015fik Arap Emirlikleri, g\u0131da kayb\u0131n\u0131 ve israf\u0131n\u0131 2030&#8217;a kadar yar\u0131ya indirmeyi ama\u00e7layarak g\u0131da zincirindeki sorun alanlar\u0131n\u0131 belirleyerek \u00e7\u00f6z\u00fcmler geli\u015ftirmeyi, davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikliklerini etkilemeyi, teknolojiler geli\u015ftirmeyi ve toplum bilincini art\u0131rmay\u0131 hedefliyor. Ge\u00e7en y\u0131l M\u0131s\u0131r&#8217;da d\u00fczenlenen COP27 iklim konferans\u0131nda ba\u015flat\u0131lan 123 Taahh\u00fcd\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kamu ve \u00f6zel sekt\u00f6r \u00fcyeleri de 2030&#8217;a kadar g\u0131da kayb\u0131n\u0131 ve israf\u0131n\u0131 yar\u0131ya indirme konusunda taahh\u00fctte bulunuyor.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7eviri:<\/strong>&nbsp;\u00d6yk\u00fc Ay<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> <strong> <a href=\"https:\/\/www.weforum.org\/agenda\/2023\/11\/how-and-why-a-healthier-food-system-can-feed-people-and-boost-health-and-climate-outcomes\/\">How to turn the food system from a driver of climate change into an accelerator of climate action, World Economic Forum, Razan Al Mubarak<\/a><\/strong><br><strong>Foto\u011fraf<\/strong>: Phoenix Han<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<p><strong><br><\/strong><br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><br><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcresel g\u0131da sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik olarak d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131k \u00fczerinde durulmas\u0131 gerekiyor: onar\u0131c\u0131 \u00fcretimi \u00f6l\u00e7eklendirme, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir diyete ge\u00e7i\u015f, do\u011fay\u0131 onarmak ve g\u0131da kayb\u0131n\u0131 azaltmak. K\u00fcresel g\u0131da krizi, iklim krizini tetikleyerek bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc olu\u015fturuyor&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":8,"featured_media":297790,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[804,280,800,49,41,715],"tags":[579,52,576,1306],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/8"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297789"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297789\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":297830,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297789\/revisions\/297830"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/297790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}