{"id":289834,"date":"2023-06-01T12:17:06","date_gmt":"2023-06-01T09:17:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=289834"},"modified":"2023-07-01T15:49:52","modified_gmt":"2023-07-01T12:49:52","slug":"pestisitin-guvenli-dozu-yok","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/pestisitin-guvenli-dozu-yok\/","title":{"rendered":"Pestisitin g\u00fcvenli dozu yok"},"content":{"rendered":"\n

D\u00fcnyadaki pestisit ticaretinin 2018\u2019de 6 milyon tona ve 38 milyar dolar de\u011ferine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Ancak daha verimli g\u0131da \u00fcretimi iddias\u0131yla yayg\u0131n kullan\u0131lan bu zehirlerin y\u00fcksek hacimli ticaretinin bedeli, insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131r. \u0130nsan\u0131, sair canl\u0131lar\u0131 hasta ediyor, topra\u011f\u0131, suyu kirletiyor. Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi yok ediyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Mesude Er\u015fan’\u0131n Bu\u011fday Derne\u011fi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Batur \u015eehirlio\u011flu ile yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portaj “<\/em>Pestisitin g\u00fcvenli dozu yok<\/em><\/a>” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Diken’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\u00d6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fcm\u00fczde<\/a> Bu\u011fday Derne\u011fi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc ve Zehirsiz Sofralar Platformu Koordinat\u00f6r\u00fc Batur \u015eehirlio\u011flu\u2019yla T\u00fcrkiye\u2019de pestisit sorunu, y\u00fcksek seviyede tehlikeli ve muhtemel kanserojen olarak belirlenen ve pestisitlerde kullan\u0131lan 13 etken maddenin yasaklanmas\u0131 i\u00e7in verdikleri m\u00fccadeleyi konu\u015ftuk.   <\/p>\n\n\n\n

\u015eehirlio\u011flu ile s\u00f6yle\u015fimiz s\u00fcr\u00fcyor:<\/p>\n\n\n\n

Akl\u0131m\u0131za sadece tar\u0131mdaki pestisit geliyor. Halbuki d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden ve bildi\u011fimizden \u00e7ok daha fazla hayat\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7inde\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Artan kentle\u015fmeyle birlikte pestisitler ya\u015fam alanlar\u0131m\u0131zda da daha fazla kullan\u0131l\u0131yor. Pestisitler ile ayn\u0131 aktif maddeleri i\u00e7eren ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ruhsatland\u0131r\u0131larak kentlerde zararl\u0131 m\u00fccadelesi i\u00e7in kullan\u0131lan biyosidal \u00fcr\u00fcnlerin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 da bu kimyasallar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, su kaynaklar\u0131 ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fe y\u00f6nelik zararlar\u0131n\u0131n her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla g\u00fcndeme gelmesine neden oluyor.<\/p>\n\n\n\n

Belediyelere ba\u011fl\u0131 alanlar (parklar, piknik alanlar\u0131, yol kenarlar\u0131 ve kald\u0131r\u0131mlar, mezarl\u0131klar, \u00e7\u00f6p alanlar\u0131, sokak a\u011fa\u00e7land\u0131rmalar\u0131, rekreasyon alanlar\u0131, koruluklar, \u00e7e\u015fitli bina, tesis ve bah\u00e7eleri vb.); ayr\u0131ca siteler, apartmanlar gibi yerle\u015fim alanlar\u0131, ticari alanlar, kamp\u00fcsler ve spor tesisleri, ibadet alanlar\u0131, okullar, kent \u00e7evresindeki sulak alanlar, end\u00fcstriyel ve do\u011fal alanlarda yap\u0131lan uygulamalar ile birlikte kent civar\u0131ndaki tar\u0131m alanlar\u0131ndaki pestisit uygulamalar\u0131 kent sakinlerini, \u00f6zellikle de \u00e7ocuklar, bebekler, hamileler, hastalar gibi hassas gruplar\u0131, ar\u0131lar gibi yararl\u0131 b\u00f6cekleri, su ekosistemini ve canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit ediyor. Bu kimyasallar kanserojen etkilerinin yan\u0131 s\u0131ra \u00fcreme sistemi, endokrin sistemi ve sinir sistemine ciddi zararlar veriyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin \u0130talya\u2019n\u0131n G\u00fcney Tirol b\u00f6lgesindeki 19 \u00e7ocuk oyun alan\u0131ndan, 4 okul bah\u00e7esinden ve 1 pazar yerinden al\u0131nan 96 \u00e7im \u00f6rne\u011finin analiz sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, tespit edilen 32 pestisit etken maddesinin y\u00fczde 76\u2019s\u0131n\u0131n hormonal sistemi bozucu kimyasallar oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

“Sular\u0131m\u0131zdaki 49 mikrokirleticinin 33\u2019\u00fc pestisit”<\/h3>\n\n\n\n

Pestisit sadece kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeyi mi etkiliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pestisitler do\u011fal hayata kar\u0131\u015farak toprakta ve suda kimyasal kirlili\u011fe neden oluyor ve bu kirlilik de \u00e7e\u015fitli g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerine bula\u015fabiliyor. \u00d6rne\u011fin, p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclen pestisitlerin y\u00fczde 98\u2019den fazlas\u0131 ve ot \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fclerin ise y\u00fczde 95\u2019i, kullan\u0131lan alan d\u0131\u015f\u0131ndaki hava, su ve toprak gibi ortamlara da\u011f\u0131l\u0131yor ve hedefte olmayan canl\u0131 t\u00fcrlerine bula\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131\u2019nca pestisitler, 2013 ve 2019 aras\u0131nda etki veya kalite e\u015fiklerine g\u00f6re de\u011ferlendirildi. Her y\u0131l t\u00fcm y\u00fczey suyu izleme sahalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 13-30\u2019unda bir veya daha fazla pestisit etki e\u015fi\u011finin \u00fczerinde tespit edildi. A\u015f\u0131mlara esas olarak y\u00fczey sular\u0131nda imidacloprid ve malathion insektisitleri ile MCPA, metolachlor ve metazachlor herbisitleri neden oldu. Yeralt\u0131 suyu izleme sahalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 3-7\u2019sinde, \u00e7o\u011funlukla atrazin ve metabolitleri olmak \u00fczere, bir veya daha fazla pestisit a\u015f\u0131m\u0131 tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n

\u0130svi\u00e7re\u2019deki y\u00fczey sular\u0131n\u0131n y\u00fczde 70\u2019inde, pestisit seviyesi resmi s\u0131n\u0131r\u0131n \u00fczerinde tespit edildi.<\/p>\n\n\n\n

Pestisitler, art\u0131k d\u00fcnya \u00fczerindeki t\u00fcm habitatlarda bulunuyor. Hem deniz hem de kara hayvanlar\u0131nda s\u00fcrekli olarak tespit ediliyor.<\/p>\n\n\n\n

“G\u00fcvenli doz”u var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

2008\u2019den beri Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131, AB\u2019ye paralel 217 pestisit aktif maddesini yasaklad\u0131. Bu kadar kimyasal\u0131n yasaklanmas\u0131 hem ruhsatland\u0131rma s\u00fcrecinin yetersizli\u011fini kan\u0131tl\u0131yor hem de g\u00fcvenli bir doz oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131mda kullan\u0131lan kimyasal \u00fcr\u00fcnlerin kal\u0131nt\u0131lar\u0131, t\u00fcketici sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenli ve insanlar\u0131 en d\u00fc\u015f\u00fck seviyede maruz b\u0131rakmak amac\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn mertebe d\u00fc\u015f\u00fck olmal\u0131. Bu sebeple g\u0131dalar\u0131n ve bitki veya hayvansal k\u00f6kenli hayvan yemlerinin i\u00e7inde veya \u00fczerinde bulunabilecek Azami Kal\u0131nt\u0131 Seviyesi (AKS)Y\u00f6netmelikleri bulunuyor. AKS, \u00fcst limit. \u0130nsan g\u0131dalar\u0131 ve hayvan yemlerinde bulunan kal\u0131nt\u0131lar\u0131n, AKS\u2019yi a\u015fmas\u0131na m\u00fcsaade edilmez.<\/p>\n\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m bir kimyasal\u0131n toksik etkisinin, belirli bir dozu a\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesine yaslan\u0131yor. Ancak bunun aksini kan\u0131tlayan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n say\u0131s\u0131 son derece fazla. Hormonal sistem bozucu ( HSB ) ve n\u00f6rolojik geli\u015fim bozucu olarak nitelenen pestisitlerin, g\u0131dalardaki kal\u0131nt\u0131 miktarlar\u0131 AKS de\u011ferlerinin alt\u0131nda olsa bile sa\u011fl\u0131\u011fa zararl\u0131 oldu\u011fu belirtiliyor. Bu tip pestisitler i\u00e7in maksimum kal\u0131nt\u0131 limiti de\u011feri konulmamas\u0131 gerekiyor. \u00dcstelik bu pestisitlerin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k zarar\u0131 ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fck\u00e7e art\u0131yor. Baz\u0131 durumlarda, d\u00fc\u015f\u00fck dozlar, y\u00fcksek dozlardan daha zararl\u0131 olabilir. Kritik maruz kalma d\u00f6nemleri var (anne karn\u0131nda, ergenlikte vs.). Zehir etkileri hemen de\u011fil, daha ileride ortaya \u00e7\u0131kabilir. \u015eimdiki neslin maruz kald\u0131\u011f\u0131 maddelerin etkileri, sonraki nesillere ta\u015f\u0131nabilir, nesiller-aras\u0131, veya epigenetik sonu\u00e7lar do\u011furabilir.<\/p>\n\n\n\n

Birden fazla pestisit bir araya gelirse\u2026<\/strong><\/p>\n\n\n\n

G\u0131dalar ve di\u011fer yollardan pek \u00e7ok pestisit aktif maddesinin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman, daha zararl\u0131 h\u00e2le geldiklerini g\u00f6steren kan\u0131tlar her ge\u00e7en g\u00fcn art\u0131yor. Buna \u2018\u2018kokteyl etkisi\u2019\u2019 <\/strong>deniyor. Buna ra\u011fmen, bizi pestisitlerden korumak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f d\u00fczenlemeler, kimyasallar\u0131 yaln\u0131zca tek tek inceliyor ve g\u00fcvenlik de\u011ferlendirmeleri bu kimyasallar\u0131 birer birer ele al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Bir\u00e7ok durumda, pestisitler, olas\u0131 sa\u011fl\u0131k tehlikeleri yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmadan piyasaya s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Bu, \u00f6zellikle, pestisitin etken maddesini g\u00fc\u00e7lendirmek amac\u0131yla \u00fcr\u00fcne eklenen, muhtemelen test edilmemi\u015f, \u00fcr\u00fcn etiketine nadiren yaz\u0131lan \u2018inaktif\u2019<\/strong> katk\u0131 maddeleri i\u00e7in ge\u00e7erli. Dahas\u0131, g\u0131da, su, toprak ve havaya bula\u015fm\u0131\u015f birden fazla pestisite maruz kalman\u0131n birle\u015fik etkileri, yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Pestisitlerden en \u00e7ok zehirlenen gruplar aras\u0131nda bizzat uygulayan \u00e7ift\u00e7iler bulunuyor. Bu konuda ne kadar bilin\u00e7liler? \u0130lgili kamu kurumlar\u0131 ne kadar bilgilendirici, y\u00f6nlendirici?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

D\u00fcnyadaki 860 milyon \u00e7ift\u00e7i ve tar\u0131m i\u015f\u00e7isinin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131 (y\u00fczde 44\u2019\u00fc) verim elde edebilmek i\u00e7in pestisitlerle her y\u0131l zehirleniyor. Kulland\u0131klar\u0131 pestisitlerden zehirlenen \u00e7ift\u00e7ilerin ve tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin say\u0131s\u0131 d\u00fcnya genelinde son 30 y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 15 kat artt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Tar\u0131m \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 pestisitlerin haz\u0131rlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda; kar\u0131\u015ft\u0131rma, y\u00fckleme, p\u00fcsk\u00fcrtme, ekipman temizleme ve bak\u0131m, ay\u0131klama ve toplama s\u0131ras\u0131nda pestisit uygulanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlere temasla maruz kal\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Zehirsiz Sofralar Platformu \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda faaliyet g\u00f6steren Pestisit Eylem A\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u00fclkemizde ruhsatl\u0131 pestisit aktif maddeleri \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada bu aktiflerden 41\u2019inin \u00e7ift\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, tar\u0131m i\u015f\u00e7isi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, \u00e7ocuk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu tespit etti.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7ukurova \u00dcniversitesi\u2019nde Dr. Saliha \u00c7elik taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, Adana Ceyhan\u2019daki 66 tar\u0131m i\u015f\u00e7isi ve \u00e7ift\u00e7iden sa\u00e7 ve kan \u00f6rnekleri al\u0131nd\u0131. Kontrol grubu olarak tar\u0131mla ilgisi olmayan 66 ki\u015fi de bu ara\u015ft\u0131rmaya dahil edildi. Sonu\u00e7lara g\u00f6re, \u00e7ift\u00e7ilerin hepsinin sa\u00e7\u0131nda ve y\u00fczde 94\u2019\u00fcn\u00fcn kan\u0131nda en az 1 tar\u0131m zehiri var. Kontrol grubundaki tar\u0131mla ilgisi olmayan 66 ki\u015fiden 55\u2019inin sa\u00e7\u0131nda, 52\u2019sinin kan\u0131nda pestisit var. Bu sonu\u00e7, sadece pestisit kullanan \u00e7ift\u00e7ilerin de\u011fil, bu \u00fcr\u00fcnleri t\u00fcketenlerin de etkilendi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

6331 \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Kanunu tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimlerini zorunlu tutuyor. Tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri bu kanunla koruma alt\u0131nda. Ancak kendi ad\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ift\u00e7iler bu kanunun d\u0131\u015f\u0131nda tutuluyor. \u00c7ift\u00e7inin kendi sa\u011fl\u0131k g\u00f6zetimini yapmas\u0131 gerekiyor. Bilgi yetersizli\u011fi nedeniyle \u00e7ift\u00e7ilerde maruziyet fazla oluyor. \u0130lgili kamu kurumlar\u0131n\u0131n bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yetersiz kalmakta.<\/p>\n\n\n\n

“A\u011f\u0131r etkileri y\u0131llar sonra da \u00e7\u0131kabiliyor”<\/h3>\n\n\n\n

Pestisitlerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararlar\u0131 ne?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Genel olarak kal\u0131c\u0131, biyobirikimli ve toksik etkileri olan pestisitler insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde akut ve uzun s\u00fcreli etkilere neden olabiliyor.<\/p>\n\n\n\n

Pestisitlerin ticari form\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n insan dokular\u0131 \u00fczerindeki etkilerine dair kesin kan\u0131tlar var. H\u00fccresel d\u00fczeyde yap\u0131lan bir dizi \u00e7al\u0131\u015fmada, sinir h\u00fccresi k\u00fclt\u00fcrleri, plasenta h\u00fccre k\u00fclt\u00fcrleri, DNA, erkek gametler, endokrin sistem, mitokondriyal ve enzim aktiviteleri \u00fczerindeki olumsuz etkiler g\u00f6sterilmi\u015f.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7e\u015fitli yollarla insanlar\u0131 hem do\u011frudan hem de dolayl\u0131 olarak etkileyebilirler. Besinler, insanlar taraf\u0131ndan toksik maddelerin do\u011frudan t\u00fcketiminin birincil kayna\u011f\u0131. Kirlenmi\u015f tar\u0131m topraklar\u0131nda yeti\u015fen sebze ve meyveler, yenilebilir ve yenmez k\u0131s\u0131mlar\u0131nda, hayvanlarda ve insanlarda klinik sorunlara neden olacak kadar y\u00fcksek konsantrasyonlarda pestisit biriktirir. V\u00fccuda al\u0131nan pestisitler, kanser gibi ya\u015fam\u0131 tehdit eden hastal\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra; dermatit, endokrin bozukluklar, \u00fcreme bozukluklar\u0131, imm\u00fcnotoksisite, n\u00f6rodavran\u0131\u015fsal bozukluklar, ast\u0131m ve konjenital defektler gibi bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k sorununa neden olabilir. Bu bozukluklar tedavi edilmezse \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir ve bireylerin ya\u015fam kalitesini bozabilir.<\/p>\n\n\n\n

Kazara veya intihar ama\u00e7l\u0131 v\u00fccuda al\u0131nmas\u0131yla k\u0131sa s\u00fcrede ortaya \u00e7\u0131kan ve \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilen bir zehirlenme t\u00fcr\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Uzun vadeli etkileri neler?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Uzun vadede, d\u00fc\u015f\u00fck dozda pestisitlere uzun s\u00fcreli maruziyetin neden oldu\u011fu kronik toksisite \u00e7ok daha sonra ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu \u00f6nemli hastal\u0131klar aras\u0131nda kanserler (prostat, l\u00f6semi, burkitt lenfoma, n\u00f6roblastom, Wilms t\u00fcm\u00f6r\u00fc, Hodgkin d\u0131\u015f\u0131 lenfoma, yumu\u015fak doku sarkomu, yumurtal\u0131k kanseri, akci\u011fer, mide, kolon, mesane ve rektum kanserleri, Parkinson, Alzheimer hastal\u0131klar\u0131, dikkat eksikli\u011fi hiperaktivite bozuklu\u011fu (DEHB), duygulan\u0131m bozukluklar\u0131, anksiyete, depresyon, zeka gerili\u011fi ve gecikmi\u015f zihinsel geli\u015fim gibi \u00e7e\u015fitli n\u00f6rolojik bozukluklar\u0131 i\u00e7eren sinir sistemi hastal\u0131klar\u0131; sperm anormallikleri, do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131, d\u00fc\u015f\u00fckler, do\u011fumsal anomaliler ve fetal b\u00fcy\u00fcme gerili\u011fi gibi \u00fcreme bozukluklar\u0131; yar\u0131k dudaktan Down sendromuna kadar \u00e7e\u015fitli genetik rahats\u0131zl\u0131klar yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131ca, pestisitlerin \u00e7o\u011fu p\u00fcsk\u00fcrt\u00fclerek uyguland\u0131\u011f\u0131ndan, \u00f6zellikle tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinin do\u011frudan solunum sistemine girebilecek aerosoller \u00fcretir. Tar\u0131m i\u015f\u00e7ilerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00f6ks\u00fcr\u00fck, faranjit, bron\u015fit, ast\u0131m, solunum yetmezli\u011fi, pn\u00f6moni, nefes darl\u0131\u011f\u0131, nezle, sin\u00fczit, burun tahri\u015fi (kuruluk, hap\u015f\u0131rma ve salg\u0131lar), g\u00f6zlerde tahri\u015f, cilt hastal\u0131klar\u0131nda art\u0131\u015flar oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir dizi \u00e7al\u0131\u015fma, pestisitlerin endokrin bozucu olarak ps\u00f6do hormon (yalanc\u0131 hormon) i\u015flevi g\u00f6rebilece\u011fini g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n

Topra\u011f\u0131, suyu, ba\u015fka canl\u0131lar\u0131 nas\u0131l zehirliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Sentetik pestisitler, topraklar\u0131m\u0131zdaki karma\u015f\u0131k ya\u015fam a\u011f\u0131n\u0131 bozuyor, toprak verimini etkiliyor. Toprak canl\u0131lar\u0131, topraktaki organik maddenin zenginle\u015fmesi ve besin maddelerinin yeniden kullan\u0131labilir hale gelmesi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli. Topra\u011f\u0131n alt\u0131ndaki biyolojik aktivitenin azalmas\u0131 demek, topra\u011f\u0131n karbon tutma kapasitesinin de d\u00fc\u015fmesi anlam\u0131na geliyor. Toprak, sahip oldu\u011fumuz en b\u00fcy\u00fck karbon depolar\u0131ndan biri. Fakat gezegenimizdeki topraklar\u0131n y\u00fczde 30\u2019dan fazlas\u0131, yanl\u0131\u015f arazi y\u00f6netim politikalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden zarar g\u00f6rd\u00fc. Bir k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcde, topraktaki eksik besin maddelerinin yerine konmas\u0131 i\u00e7in daha fazla g\u00fcbre kullan\u0131l\u0131yor, bu d\u00fczeyde g\u00fcbrelenen bitkiler zararl\u0131lara daha \u00e7ekici geliyor, bu da \u00e7ift\u00e7ilerin daha fazla pestisit kullanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ise su kalitesi de\u011ferlendirmesine dair bir \u00e7al\u0131\u015fmaya y\u00f6nelik haz\u0131rlanm\u0131\u015f rapora g\u00f6re, sular\u0131m\u0131zda tespit edilen 49 mikro kirleticinin 33\u2019\u00fc pestisit.<\/p>\n\n\n\n

Pestisitlerin, do\u011fal hayat ve biyo\u00e7e\u015fitlilik \u00fczerindeki etkileri hakk\u0131nda \u00e7ok fazla yay\u0131n var. yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pestisit kullan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle ku\u015f, b\u00f6cek, iki ya\u015faml\u0131 canl\u0131 (amfibi) ve sucul hayvan pop\u00fclasyonlar\u0131n\u0131n azalmas\u0131na katk\u0131da bulundu. Bu etki ya pestisite maruz kalma yoluyla do\u011frudan, ya da besin azalmas\u0131 yoluyla dolayl\u0131 oluyor. Tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinin b\u00fcnyesine katt\u0131\u011f\u0131 sistemik pestisitlerin yayg\u0131n bi\u00e7imde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n, biyo\u00e7e\u015fitlilik ve ekosistemlerin i\u015fleyi\u015fi \u00fczerinde muazzam etkileri oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, d\u00fcnya genelinden toplanan bal \u00f6rneklerinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131 i\u00e7eriyor. Bu sonu\u00e7 pestisitlerin geni\u015f bir co\u011frafi alana da\u011f\u0131ld\u0131klar\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n\n\n\n

Bu konuda bireysel olarak neler yapabiliriz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcketiciler olarak hepimizin pestisitler konusunda bilgili olmal\u0131y\u0131z. T\u00fcketiciye ula\u015fmadan \u00f6nce yo\u011fun bi\u00e7imde pestisit muamelesi g\u00f6rd\u00fcklerinden, meyve ve sebzelerin \u00fczerinde kal\u0131nt\u0131lar bulunabilir. Y\u0131kama ve pi\u015firme, genelde kal\u0131nt\u0131 d\u00fczeyini azaltsa da, yiyecek haz\u0131rlama i\u015flemleri bazen bu seviyeyi y\u00fckseltebilir. Ayr\u0131ca, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kullan\u0131lan pestisitlerin \u00e7o\u011fu sistemik. Yani bitkilerin k\u00f6kleri taraf\u0131ndan al\u0131n\u0131p, t\u00fcm bitkiye yay\u0131l\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla, y\u0131kaman\u0131n bir etkisi olam\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Haklar\u0131m\u0131z\u0131n fark\u0131nda ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerine kat\u0131l\u0131mc\u0131 olmam\u0131z ve g\u0131da tercihlerimizi g\u00f6zden ge\u00e7irmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunun i\u00e7in g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi, do\u011fa dostu tar\u0131m ilkelerine dayal\u0131 y\u00f6ntemlerin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da temini, biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131, t\u00fcketici haklar\u0131 gibi konularda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ve inisiyatiflerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kat\u0131labilir veya katk\u0131da bulunabilir; politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n kararlar\u0131nda etkili olacak kampanyalar\u0131 destekleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Mevsiminde yeti\u015fmi\u015f \u00fcr\u00fcnler ve hastal\u0131k ve zararl\u0131lara dayan\u0131kl\u0131 yerel tohumlar\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnleri tercih etmek daha az kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in bizleri pestisitlerden bir miktar koruyabilir.<\/p>\n\n\n\n

Do\u011fa dostu al\u0131\u015fveri\u015fin farkl\u0131 yollar\u0131n\u0131 ke\u015ffedebiliriz. Ekolojik, organik pazarlardan veya d\u00fckkanlardan, yerel \u00e7ift\u00e7i pazarlar\u0131ndan tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z\/g\u00fcvendi\u011fimiz \u00e7ift\u00e7ilerden al\u0131\u015fveri\u015f yapabiliriz. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya ula\u015fmak i\u00e7in \u00f6rg\u00fctlenebilir, g\u0131da topluluklar\u0131 veya t\u00fcketici kooperatifleri kurabiliriz, topluluk destekli tar\u0131m modelini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rabiliriz, mahalle bostanlar\u0131 ve kent tar\u0131m\u0131na y\u00f6nelebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

Sofram\u0131zdaki zehir: Pestisitler<\/strong><\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcnyadaki pestisit ticaretinin 2018\u2019de 6 milyon tona ve 38 milyar dolar de\u011ferine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tahmin ediliyor. Ancak daha verimli g\u0131da \u00fcretimi iddias\u0131yla yayg\u0131n kullan\u0131lan bu zehirlerin y\u00fcksek hacimli ticaretinin bedeli, insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131r….<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":289835,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[781,1,41,91,1130,25,832,1132,337,1135],"tags":[1340,1341,101,913,830,831,328],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/289834"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=289834"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/289834\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":291328,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/289834\/revisions\/291328"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/289835"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=289834"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=289834"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=289834"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}