{"id":289478,"date":"2023-04-12T00:48:45","date_gmt":"2023-04-11T21:48:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=289478"},"modified":"2023-04-29T20:43:54","modified_gmt":"2023-04-29T17:43:54","slug":"tarimda-butuncul-bir-duzenlemeye-ihtiyacimiz-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/tarimda-butuncul-bir-duzenlemeye-ihtiyacimiz-var\/","title":{"rendered":"Tar\u0131mda b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir d\u00fczenlemeye ihtiyac\u0131m\u0131z var"},"content":{"rendered":"\n

Orman Kanunu ve Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun, belirli \u00fcr\u00fcnlerin yeti\u015ftirilmesinin izne tabi olmas\u0131, s\u00f6zle\u015fmeli tar\u0131m zorunlulu\u011fu ve ekilmeyen arazilerin kiralanmas\u0131 gibi de\u011fi\u015fiklikler getiriyor. Kanundaki de\u011fi\u015fiklikler k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131, rekabet \u015fans\u0131n\u0131 ve tar\u0131msal biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fi riske sokabilir. Olumlu etkiler sa\u011flayacak bir yasal d\u00fczenleme i\u00e7in yerel tohumlar\u0131n, \u00e7e\u015fitlili\u011fin, toprak onar\u0131m\u0131n\u0131n desteklenmesinden ve \u00e7ift\u00e7ileri te\u015fvik etmekten bahsetmek gerekiyor.<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

\u201c\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele, g\u0131da talebindeki art\u0131\u015f, do\u011fal kaynaklar\u0131n etkin \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131, g\u0131da g\u00fcvencesi ve g\u00fcvenli\u011finin temin edilmesi\u201d gibi gerek\u00e7elerle \u00fcretimin planlanmas\u0131 gereklili\u011finden yola \u00e7\u0131kan Orman Kanunu ve Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun, \u00fcretim planlamas\u0131n\u0131n arz-talep durumuna g\u00f6re yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. 
<\/p>\n\n\n\n

\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finin tar\u0131mdaki olumsuz etkilerini azaltmak, g\u0131da g\u00fcvencesini sa\u011flamak ve \u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011fini art\u0131racak bir planlama yapmak \u00f6nemli. Ancak yasadaki yeni d\u00fczenlemeler ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar dikkat edilmesi gereken baz\u0131 sak\u0131ncalar i\u00e7eriyor. Kurakl\u0131k, seller ve girdi maliyetlerinin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7inin refah\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 konusunda baz\u0131 soru i\u015faretlerini de beraberinde getiriyor.
<\/p>\n\n\n\n

Yasa haz\u0131rlan\u0131rken \u00e7ift\u00e7i \u00f6rg\u00fctleri gibi konuyla ilgili sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir tar\u0131m konusunda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar\u0131n ve akademisyenlerin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nmamas\u0131 baz\u0131 sorular\u0131 beraberinde getiriyor. \u00d6rne\u011fin yeni d\u00fczenleme, \u00f6zellikle do\u011fa dostu geleneksel uygulamalar\u0131n, yerel tohumlar\u0131n, \u00e7e\u015fitlili\u011fe dayal\u0131 uygulamalar\u0131n ve bu \u00e7e\u015fitlilikten beslenen mutfak k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn teminat\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ift\u00e7ilerin arazilerini i\u015flemeyi b\u0131rak\u0131p topra\u011f\u0131n\u0131 terk etmesine yol a\u00e7abilir mi? G\u0131da g\u00fcvencesinin sa\u011flanmas\u0131 \u00fcretim yeterlili\u011fi ile birlikte \u00fcretimle ilgili konularda s\u00f6z, yetki ve karar a\u015famalar\u0131nda \u00e7ift\u00e7ilerin s\u00fcrece dahil olmas\u0131n\u0131 da kapsamaz m\u0131? 
<\/p>\n\n\n\n

Kanun de\u011fi\u015fikli\u011fi ne t\u00fcr uygulamalar i\u00e7eriyor?<\/strong>
<\/p>\n\n\n\n

D\u00fczenlemede dikkat \u00e7eken \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin ba\u015f\u0131nda, belirlenecek \u00fcr\u00fcn veya \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131n\u0131n \u00fcretimine ba\u015flanmadan \u00f6nce Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019ndan izin al\u0131nmas\u0131 zorunlulu\u011fu geliyor. Yasaya g\u00f6re \u00e7ift\u00e7iler belli \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131n\u0131 yeti\u015ftirmek i\u00e7in Bakanl\u0131ktan izin alacaklar. \u0130zin almadan \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7ilere desteklerden 5 y\u0131l men edilme ve para cezas\u0131 gibi yapt\u0131r\u0131mlar uygulanacak.
<\/p>\n\n\n\n

Bir di\u011fer \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklik, Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenecek \u00fcr\u00fcn ve \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131nda s\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretimin zorunlu hale getirilmesi. S\u00f6zle\u015fmeden vazge\u00e7en taraflara cezai yapt\u0131r\u0131mlar uygulanacak.  
<\/p>\n\n\n\n

Yeni d\u00fczenleme, \u00fcst \u00fcste 2 y\u0131l ekilmeyen tar\u0131m arazilerinin Bakanl\u0131k\u00e7a kiraya verilmesini de \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. 2 y\u0131l \u00fcst \u00fcste ekilmeyen araziler \u00f6ncelikli olarak arazinin bulundu\u011fu yerle\u015fim yerinde ikamet edenlere ya da tar\u0131msal alanda faaliyet g\u00f6steren kooperatif, birlik, dernek ve vak\u0131flar ile g\u00f6n\u00fcll\u00fc kurulu\u015flara kiralanacak.
<\/p>\n\n\n\n

Kenevir \u00fcretimi konusunda yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle daha \u00f6nce tamamen izne tabi olan \u00fcretimde Bakanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 y\u00f6netmelikler \u00e7er\u00e7evesinde izinsiz giri\u015fimlerin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor.
<\/p>\n\n\n\n

Bu\u011fday Derne\u011fi olarak, kabul edilen yasa d\u00fczenlemesindeki de\u011fi\u015fikliklerin gerek\u00e7ede ifade edilen sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm sunabilmesinin ancak konuyla ilgili payda\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri dikkate al\u0131narak yeniden de\u011ferlendirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini savunuyoruz. Bu nedenle yasadaki de\u011fi\u015fiklikler ile ilgili uzman g\u00f6r\u00fc\u015flerini, yorumlar\u0131 ve \u00f6nerileri Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n dikkatine sunuyoruz.
<\/p>\n\n\n\n

Sermayenin tar\u0131ma n\u00fcfuz etmesi kolayla\u015f\u0131yor mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Konuyla ilgili de\u011ferlendirmesine ba\u015fvurdu\u011fumuz Ege \u00dcniversitesi Tar\u0131m Ekonomisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim Eleman\u0131 Dr. Fatih \u00d6zden<\/strong>, toprak miktar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lamamas\u0131 ve \u00fcretim yap\u0131labilecek tar\u0131m arazilerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn mevcut k\u0131r\/k\u00f6y k\u00f6kenli \u00e7ift\u00e7ilerin m\u00fclkiyetinde olmas\u0131n\u0131n sermayenin tar\u0131ma n\u00fcfuzunu s\u0131n\u0131rland\u0131ran temel etkenlerden birisi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. 
<\/p>\n\n\n\n

Yasadaki de\u011fi\u015fiklikler ile s\u00f6zle\u015fmeli tar\u0131m yoluyla eme\u011fin, arazi yoluyla da topra\u011f\u0131n metala\u015fma s\u00fcre\u00e7lerinin h\u0131zlanabilece\u011fine dikkat \u00e7eken Dr. Fatih \u00d6zden s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor: \u201c\u00d6zellikle son 20 y\u0131ldaki de\u011fi\u015fiklik ve uygulamalara bakarak T\u00fcrkiye\u2019nin tar\u0131m anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ihracat odakl\u0131, monok\u00fclt\u00fcr, konvansiyonel ve end\u00fcstriyel bir sekt\u00f6r olarak de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcn. Son d\u00f6nemlerde T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131nda s\u00f6zle\u015fmeli \u00fcretim modelinin s\u0131kl\u0131kla \u00fczerinde durulmas\u0131 ve yasadaki de\u011fi\u015fiklikten de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmak istenmesi sermayenin tar\u0131ma n\u00fcfuz etmesini kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor.\u201d
<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

\u201cAgroekoloji: Ba\u015fka Bir Tar\u0131m M\u00fcmk\u00fcn\u201d kitab\u0131n\u0131n yazarlar\u0131ndan Dr. Fatih \u00d6zden tar\u0131m arazilerinin kiralanmas\u0131n\u0131n sermayenin tar\u0131ma giri\u015fini destekleyen ba\u015fka bir yol oldu\u011funu, s\u00f6z konusu kiralaman\u0131n d\u00fczenlemede belirtildi\u011fi gibi, \u00f6ncelikle arazinin bulundu\u011fu yerle\u015fim yerlerinde ikamet edenlere ya da kooperatif, birlik, dernek ve vak\u0131f gibi STK\u2019lara yap\u0131lmas\u0131n\u0131n da arazilerin metala\u015fma s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emeyebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6zden, k\u00f6ylerde ekilmeyen tar\u0131m arazilerinin halihaz\u0131rda zaten kiralanabildi\u011fini veya ortak\u00e7\u0131l\u0131kla i\u015flenebildi\u011fini ve bu faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn de yine ayn\u0131 veya yak\u0131n k\u00f6ylerden oldu\u011funu hat\u0131rlat\u0131yor ve ekliyor: \u201cAncak k\u00f6ylerde yanl\u0131\u015f politikalar ve iklim krizi gibi sebeplerle \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck-orta \u00f6l\u00e7ekli \u00e7ift\u00e7iler taraf\u0131ndan ekilemeyen arazilerin kiralanaca\u011f\u0131 STK\u2019lar i\u00e7inde ekonomik g\u00fcc\u00fc ve yat\u0131r\u0131m kapasitesi olanlar\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn.\u201d
<\/p>\n\n\n\n

Yerel \u00e7ift\u00e7i haklar\u0131na ve \u00fcreticilere etkisi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u201c\u00c7ift\u00e7ilerin izin almadan \u00fcretim yapamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Bakanl\u0131k, b\u00f6yle bir politika de\u011fi\u015fikli\u011fi i\u00e7in \u00e7ift\u00e7inin r\u0131zas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?\u201d sorusunu soran \u00d6zden, radikal gibi g\u00f6z\u00fcken bu sorunun asl\u0131nda do\u011frudan g\u0131da egemenli\u011fi ile ilgili oldu\u011funu a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cG\u0131da egemenli\u011fi \u00e7ok\u00e7a ifade edildi\u011fi gibi sadece \u00fcretimin yeterlili\u011fi sorunu de\u011fil, \u00fcretimle ilgili konularda s\u00f6z, yetki ve karar a\u015famalar\u0131nda \u00e7ift\u00e7ilerin s\u00fcrecin neresinde olduklar\u0131yla da ilgilidir.\u201d 
<\/p>\n\n\n\n

Yeni d\u00fczenleme k\u0131r k\u00f6kenli b\u00fcy\u00fck \u00fcreticiler ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck-orta \u00f6l\u00e7ekli tar\u0131msal i\u015fletmelerin eme\u011finden ve arazilerinden yaralanabilmelerinde bir nevi arac\u0131 pozisyonuna ge\u00e7melerine de f\u0131rsat verecek. Bu \u00fcreticiler \u015firketler i\u00e7in s\u00f6zle\u015fmeli tar\u0131m ve arazi kiralama gibi s\u00fcre\u00e7lerde kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir rol oynayabilirler.
<\/p>\n\n\n\n

Polik\u00fclt\u00fcr \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7iler ve biyo\u00e7e\u015fitlilik nas\u0131l etkilenecek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yasada yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikte polik\u00fclt\u00fcr (\u00e7e\u015fitlili\u011fe dayal\u0131) \u00fcretim yapan \u00fcreticiler i\u00e7in belirsizlik s\u00f6z konusu. Yeni d\u00fczenlemeye g\u00f6re polik\u00fclt\u00fcr \u00fcretim yapan \u00fcreticilerin yeti\u015ftirdi\u011fi \u00e7oklu \u00fcr\u00fcnlerin bir veya daha fazlas\u0131na Bakanl\u0131\u011f\u0131n izin vermemesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunuyor. 
<\/p>\n\n\n\n

Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen \u00fcr\u00fcn veya \u00fcr\u00fcn gruplar\u0131n\u0131n \u00fcretiminin izne tabi olmas\u0131 \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli veya polik\u00fclt\u00fcr \u00fcretim yapan \u00fcreticilerin kendi g\u0131da g\u00fcvencelerini de tehlikeye sokabilir. Yine ayn\u0131 kesim \u00fcreticiler, \u00e7o\u011fu zaman t\u00fcketiciye do\u011frudan ula\u015fan pazarlama kanallar\u0131n\u0131 kullan\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla uzun zaman zarf\u0131nda kurmu\u015f olduklar\u0131 pazarlama a\u011f\u0131n\u0131n da bu s\u00fcre\u00e7ten olumsuz etkilenmesi s\u00f6z konusu.
<\/p>\n\n\n\n

Dr. Fatih \u00d6zden\u2019e g\u00f6re bu durum \u00fcreticilerin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 riske sokarken, T\u00fcrkiye\u2019de zaten h\u00e2kim durumda olan monok\u00fclt\u00fcr \u00fcretimi daha da bask\u0131n hale getirebilir. \u00d6zden, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde toprak, su, iklim \u015fartlar\u0131 ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131 gibi sorunlarla ba\u015f edebilmek i\u00e7in polik\u00fclt\u00fcr \u00fcretimin te\u015fvik edilmesi gerekirken, bu durumun polik\u00fclt\u00fcr \u00fcretime ge\u00e7me potansiyeli olan \u00fcreticileri olumsuz etkileyece\u011fine vurgu yap\u0131yor. 
<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\n\n\n\n

G\u0131da ve bar\u0131nma gibi temel ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda kendine yeterli topluluklar\u0131n yeterli \u00e7e\u015fitlilikteki \u00fcretimlerinden vazge\u00e7mek zorunda kalmas\u0131 ve tek tip \u00fcretim yapmaya zorlanmas\u0131, bu topluluklar\u0131n piyasada \u00e7e\u015fitli \u00fcr\u00fcnlerle yakalad\u0131\u011f\u0131 rekabet \u015fans\u0131n\u0131 kaybetmesine ve tek tip \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirmenin ekonomik ve ekolojik riskiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131na neden oluyor. Bu adaletsizlik kar\u015f\u0131s\u0131nda geliri d\u00fc\u015fen ve tarlas\u0131n\u0131 satarak ailesiyle kente g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalan \u00e7ift\u00e7iler eskiden arazisinde yeti\u015ftirdi\u011fi \u00e7e\u015fitli meyve sebzelerle beslenirken, marketten pazardan alabildi\u011fi kadar\u0131yla ve nereden geldi\u011fi nas\u0131l yeti\u015ftirildi\u011fi belli olmayan g\u0131dayla yetinmek zorunda kal\u0131yor. \u00dcreten, kendine yeterli topluluklar giderek sat\u0131n almak zorunda b\u0131rak\u0131lan ve al\u0131m g\u00fcc\u00fc giderek d\u00fc\u015fen yoksul t\u00fcketicilere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. \u015eehre g\u00f6\u00e7 etmeyenler ise ya mevsimlik tar\u0131m i\u015f\u00e7ili\u011fine y\u00f6neliyor ya da kentlerin varo\u015flar\u0131na g\u00f6\u00e7erek i\u015fsizli\u011fe, marjinal i\u015flere, sosyal yard\u0131mlara mahk\u00fbm oluyor. 
<\/p>\n\n\n\n

B\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir d\u00fczenleme i\u00e7in \u00f6neriler:<\/strong><\/p>\n\n\n\n