{"id":286442,"date":"2022-09-23T17:33:32","date_gmt":"2022-09-23T14:33:32","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=286442"},"modified":"2022-09-28T11:10:22","modified_gmt":"2022-09-28T08:10:22","slug":"antarktika-buz-sahanligi-tahminlerden-hizli-parcalaniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/antarktika-buz-sahanligi-tahminlerden-hizli-parcalaniyor\/","title":{"rendered":"Antarktika buz sahanl\u0131\u011f\u0131 tahminlerden h\u0131zl\u0131 par\u00e7alan\u0131yor"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bir uydu analizine g\u00f6re, Antarktika&#8217;n\u0131n k\u0131y\u0131 buzullar\u0131, do\u011fan\u0131n par\u00e7alanan buzu yenileyebilece\u011finden daha h\u0131zl\u0131 par\u00e7alan\u0131yor ve 10 A\u011fustos tarihinde yap\u0131lan analiz d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck buz tabakas\u0131ndaki kay\u0131plara ili\u015fkin son 25 y\u0131lda yap\u0131lan tahminleri ikiye katl\u0131yor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>NASA&#8217;n\u0131n Los Angeles yak\u0131nlar\u0131ndaki Jet Propulsion Laboratory (JPL) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve Nature dergisinde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin Antarktika&#8217;n\u0131n y\u00fczen buz sahanl\u0131klar\u0131n\u0131 h\u0131zla zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel deniz seviyelerinin y\u00fckselmesini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 konusunda yeni endi\u015feler do\u011furuyor.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n en \u00f6nemli bulgusu, Antarktika buzunun k\u0131y\u0131 buzul par\u00e7alar\u0131n\u0131n okyanusa &#8220;d\u00fc\u015fmesi&#8221; nedeniyle bilim insanlar\u0131n\u0131n zaten bildi\u011fi net kayb\u0131n, denizlerin \u0131s\u0131nmas\u0131 sonucu buz sahanl\u0131klar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131dan erimesi nedeniyle kaybedilen net buz miktar\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu.<\/p>\n\n\n\n<p>Analiz, incelme ve buzullar\u0131n erimesi birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, Antarktika&#8217;daki buz k\u00fctlesinin 1997&#8217;den bu yana 12 trilyon ton azalarak \u00f6nceki tahminin iki kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>JPL\u2019den \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 bilim insan\u0131 Chad Greene&#8217;e g\u00f6re, son \u00e7eyrek y\u00fczy\u0131lda k\u0131tan\u0131n buz tabakas\u0131nda sadece buzul kaymas\u0131ndan kaynaklanan net kay\u0131p yakla\u015f\u0131k 37.000 km2, yani neredeyse \u0130svi\u00e7re b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir alan\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Greene, NASA&#8217;n\u0131n bulgularla ilgili duyurusunda &#8220;Antarktika, kenarlar\u0131ndan par\u00e7alan\u0131yor&#8221; diyor ve ekliyor: &#8220;Buz sahanl\u0131klar\u0131 azal\u0131p zay\u0131flad\u0131\u011f\u0131nda, k\u0131tan\u0131n devasa buzullar\u0131 deniz seviyesinin y\u00fckselme oran\u0131n\u0131 art\u0131rma e\u011filiminde olur.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Antarktika, d\u00fcnyadaki t\u00fcm buzlar\u0131n deniz seviyesi potansiyelinin %88&#8217;ini bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Karaya ba\u011fl\u0131 donmu\u015f tatl\u0131 sudan olu\u015fan kal\u0131c\u0131 y\u00fczer tabakalar olan buz sahanl\u0131klar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 binlerce y\u0131l al\u0131yor ve kolayca okyanusa kayarak denizlerin y\u00fckselmesine neden olacak buzullar\u0131 tutan destekler gibi hareket ediyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Buz sahanl\u0131klar\u0131 istikrarl\u0131 oldu\u011funda, do\u011fal buz \u00e7\u00f6zme ve yeniden b\u00fcy\u00fcme d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn boyutlar\u0131 olduk\u00e7a sabit kal\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak NASA&#8217;ya g\u00f6re, son y\u0131llarda \u0131s\u0131nan okyanuslar buz tabakas\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dan zay\u0131flatt\u0131. Bu durum daha \u00f6nce buzun de\u011fi\u015fen y\u00fcksekli\u011fini \u00f6l\u00e7en ve 2002&#8217;den 2020&#8217;ye kadar y\u0131lda ortalama 149 milyon ton kayb\u0131 g\u00f6steren uydu altimetreleri taraf\u0131ndan belgelenmi\u015fti.<br><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Uzaydan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/mQ3TXU8P6E3SXsRjCDSkryoD-piXRVlvbn_8hvIdAjQvCwZK09PgS0ZKbdlcwfNbZLYxAh4Dhj_z2r0lvJ0ZtLCEFe20fRWjLRD62c5ZmK2h99R33hfbAwrAbkftv6ABDezSfk2NoEpg6PDiaz-ywbSnYHSvfCcf93yAt_Jr6erQj9mf_ZxOLx5U2eUq\" alt=\"\"\/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em>Antarktika buz sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 21 Mart 2022&#8217;de \u00e7ekilmi\u015f, NASA Modis uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc. NASA Modis uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc\/REUTERS arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Bildiri<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<p>Buzul erimesi nedeniyle \u00f6l\u00e7\u00fclen kay\u0131plar, do\u011fal buz sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kendini yenileyebilece\u011finden o kadar fazlayd\u0131 ki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Antarktika&#8217;n\u0131n bu y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar 2000 \u00f6ncesi buzul seviyelerine d\u00f6nmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u0131zlanan buzul erimesi, t\u0131pk\u0131 buzun incelmesi gibi, en \u00e7ok \u0131s\u0131nan okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131ndan daha fazla etkilenen Bat\u0131 Antarktika&#8217;da g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ancak Greene, buz sahanl\u0131klar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcredir daha az hassas oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Do\u011fu Antarktika&#8217;da bile &#8220;kazan\u00e7tan \u00e7ok kay\u0131p g\u00f6r\u00fcyoruz&#8221; dedi.<\/p>\n\n\n\n<p>Greene, d\u00fcnyay\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtan bir Do\u011fu Antarktika buzlanma olay\u0131n\u0131n, mart ay\u0131nda devasa Conger-Glenzer buz sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesi ve par\u00e7alanmas\u0131 oldu\u011funu ve bunun muhtemelen daha b\u00fcy\u00fck bir zay\u0131flaman\u0131n i\u015fareti oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n<p>Cambridge \u00dcniversitesi&#8217;nde Royal Society ara\u015ft\u0131rma profes\u00f6r\u00fc olan Eric Wolff, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n Do\u011fu Antarktika buz tabakas\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015fteki s\u0131cak d\u00f6nemlerde nas\u0131l davrand\u0131\u011f\u0131na dair analizine ve gelecekte neler olabilece\u011fine dair modellere i\u015faret etti.<\/p>\n\n\n\n<p>Wolff JPL \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ili\u015fkin yorumunda, &#8220;\u0130yi haber \u015fu ki, Paris anla\u015fmas\u0131n\u0131n vaat etti\u011fi 2 derecelik k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya uyarsak, Do\u011fu Antarktika buz tabakas\u0131 nedeniyle deniz seviyesindeki y\u00fckselme m\u00fctevaz\u0131 olacakt\u0131r.&#8221; diye yazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmamas\u0131, \u201c\u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l boyunca deniz seviyesinin metrelerce y\u00fckselmesine\u201d katk\u0131da bulunma riskini do\u011furacakt\u0131r dedi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7eviren:<\/strong> \u00d6zg\u00fcr G\u00f6ndiken<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kaynak: <\/strong><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"Satellite imagery shows Antarctic ice shelf crumbling faster than thought (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/satellite-imagery-shows-antarctic-ice-shelf-crumbling-faster-than-thought-2022-08-11\/\" target=\"_blank\">Satellite imagery shows Antarctic ice shelf crumbling faster than thought<\/a>, Steve Gorman, Reuters<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Foto\u011fraf:<\/strong> Reuters<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir uydu analizine g\u00f6re, Antarktika&#8217;n\u0131n k\u0131y\u0131 buzullar\u0131, do\u011fan\u0131n par\u00e7alanan buzu yenileyebilece\u011finden daha h\u0131zl\u0131 par\u00e7alan\u0131yor ve 10 A\u011fustos tarihinde yap\u0131lan analiz d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck buz tabakas\u0131ndaki kay\u0131plara ili\u015fkin son 25 y\u0131lda yap\u0131lan tahminleri ikiye katl\u0131yor. NASA&#8217;n\u0131n&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":286443,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[600,280,800],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286442"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=286442"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":286489,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/286442\/revisions\/286489"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/286443"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=286442"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=286442"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=286442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}