{"id":1274,"date":"2017-10-24T13:39:58","date_gmt":"2017-10-24T10:39:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=1274"},"modified":"2018-03-17T11:56:06","modified_gmt":"2018-03-17T08:56:06","slug":"ekolojik-kiyameti-durdurabiliriz-durdurmaliyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/ekolojik-kiyameti-durdurabiliriz-durdurmaliyiz\/","title":{"rendered":"Ekolojik k\u0131yameti durdurabiliriz, durdurmal\u0131y\u0131z!"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcketim odakl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n do\u011faya verdi\u011fi zarar giderek b\u00fcy\u00fcyor. Yap\u0131lan incelemeler kanatl\u0131 b\u00f6cek n\u00fcfusunun %75 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n<p>Almanya&#8217;da yap\u0131lan ve The Guardian taraf\u0131ndan haberle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmada son 25 y\u0131l i\u00e7erisinde kanatl\u0131 b\u00f6ceklerin say\u0131lar\u0131n\u0131n %75 azald\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Ar\u0131 n\u00fcfusunun azalmakta oldu\u011fu biliniyordu, bu ara\u015ft\u0131rmayla sadece ar\u0131lar\u0131n de\u011fil, genel olarak b\u00fct\u00fcn kanatl\u0131 b\u00f6cek t\u00fcrlerinin tehlikede oldu\u011fu bilimsel olarak kan\u0131tlanm\u0131\u015f oldu.<\/p>\n<p>Kanatl\u0131 b\u00f6cekler, bitkiler i\u00e7in tozla\u015fmay\u0131 sa\u011flarlar ve di\u011fer pek \u00e7ok hayvan i\u00e7in besin kayna\u011f\u0131d\u0131rlar. Onlar\u0131n yok olmas\u0131, d\u00fcnya \u00fczerindeki ya\u015fam\u0131n da tehlikede oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n yazarlar\u0131ndan Sussex \u00dcniversitesi Ya\u015fam Bilimleri Profes\u00f6r\u00fc Dave Goulsan, kanatl\u0131 b\u00f6cek n\u00fcfusundaki azalmay\u0131 ekolojik bir k\u0131yamete do\u011fru ilerleme olarak yorumluyor ve uyar\u0131yor: &#8220;B\u00f6cekler giderse, her \u015fey biter!&#8221;<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar kanatl\u0131 b\u00f6cek n\u00fcfusunun azalmas\u0131n\u0131n tam nedenini bilemese de, tar\u0131mda kullan\u0131lan pestisitlerin, do\u011fal alanlar\u0131n yok edilmesinin ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin bu durumun nedeni oldu\u011funu tahmin ediyorlar.<\/p>\n<p><b>Peki T\u00fcrkiye&#8217;de durum ne?<\/b><\/p>\n<p>Erciyes \u00dcniversitesi \u00c7evre M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc&#8217;nden Yrd. Do\u00e7. Dr. Evrim Kara\u00e7etin, \u00fclkemizdeki kanatl\u0131 b\u00f6cek n\u00fcfusunun da Avrupa&#8217;daki gibi d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filiminde oldu\u011funu belirtiyor. Kara\u00e7etin&#8217;e g\u00f6re s\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rma olduk\u00e7a can s\u0131k\u0131c\u0131 ve ekosistem a\u00e7\u0131s\u0131ndan tam bir felaket.<\/p>\n<p>Evrim Kara\u00e7etin&#8217;in konuyla ilgili a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015f\u00f6yle: \u201cB\u00f6cekler, \u00e7iceklerin tozla\u015fmas\u0131ndan t\u00fcm maddelerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne, ekosistemlerdeki besin a\u011flar\u0131n\u0131n ayakta tutulmas\u0131na kadar pek \u00e7ok g\u00f6rev \u00fcstleniyor. Uzun y\u0131llard\u0131r d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yap\u0131lan k\u0131rm\u0131z\u0131 liste \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, b\u00f6ceklerin t\u00fcr say\u0131s\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler g\u00f6zlendi\u011fini g\u00f6stermekteydi. Hatta Avrupa&#8217;da yap\u0131lan d\u00fczenli say\u0131mlar sonucunda, baz\u0131 \u00e7ok yayg\u0131n g\u00f6r\u00fclen kelebeklerin bile pop\u00fclasyonlar\u0131nda son on y\u0131lda %25&#8217;lere varan d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler oldu\u011fu biliniyordu. Ancak son yay\u0131n, t\u00fckenme h\u0131z\u0131n\u0131n \u00e7ok daha fazla oldu\u011funu ve sadece \u00e7e\u015fitlilik de\u011fil, birey say\u0131lar\u0131nda da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenden \u00e7ok daha fazla bir yok olu\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu yok olu\u015f da, besin a\u011f\u0131n\u0131n alt katmanlar\u0131nda bulunmalar\u0131 nedeniyle zincirleme olarak di\u011fer t\u00fcm canl\u0131lar\u0131 etkileyecek d\u00fczeyde \u00f6nemli.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de uzun y\u0131llar boyunca d\u00fczenli olarak ayn\u0131 b\u00f6lgede say\u0131m yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in asl\u0131nda tam olarak ne ger\u00e7ekle\u015fiyor bilimsel olarak s\u00f6yleyemiyoruz. Ancak, g\u00f6zlemlerimize g\u00f6re topraklar\u0131m\u0131zda ya\u015fayan b\u00f6cekler de Avrupa&#8217;daki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f e\u011filimlerini yans\u0131t\u0131yor. B\u00f6cekler aras\u0131nda en g\u00f6z alan t\u00fcrlerden kelebeklerle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu g\u00f6zlemlerde, \u00f6zellikle \u015fehir \u00e7evresinde ve tar\u0131m alanlar\u0131na yak\u0131n b\u00f6lgelerdeki g\u00f6zlem alanlar\u0131nda on be\u015f y\u0131l \u00f6ncesindeki bollu\u011fu g\u00f6remiyoruz. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalarla sabitlenmi\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f var diyemesek de, benzer d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri ya\u015f\u0131yor olmam\u0131z \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131k.<\/p>\n<p>T\u00fcm d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ya\u015fanan bu sonucun en b\u00fcy\u00fck sebebi insan ve insan faaliyetleri. Ve maalesef bu faaliyetleri tek bir kategoride toplamak \u00e7ok zor, tek t\u00fcr bitkilerin b\u00fcy\u00fck alanlara ekildi\u011fi sanayi tar\u0131m\u0131 ve tar\u0131m kaynakl\u0131 kimyasal ila\u00e7 kirlili\u011fi ana sebeplerden biri say\u0131labilse de, hava kirlili\u011finden, do\u011fal alanlar\u0131n yok edilmesine, toprakta azot kirlili\u011finden, sucul sistemlerin kirletilmesine kadar pek \u00e7ok ana etmen verilebilir bu b\u00f6cek \u00f6l\u00fcmlerinin alt\u0131nda yatan neden olarak&#8221;.<\/p>\n<p><b>Ekolojik k\u0131yameti \u00f6nlemek i\u00e7in hepimize g\u00f6rev d\u00fc\u015f\u00fcyor<\/b><\/p>\n<p>Bu\u011fday Derne\u011fi Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi Oya Ayman, do\u011fadaki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek, herkesi ekosistemi korumak i\u00e7in g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Oya Ayman&#8217;\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131:<\/p>\n<p>\u201cB\u00f6cekler, ku\u015flar, solucanlar, memeliler, s\u00fcr\u00fcngenler, bakteriler&#8230; Her bir t\u00fcr\u00fcn do\u011fan\u0131n dengesi i\u00e7in \u00f6nemi var. Bir t\u00fcr azald\u0131\u011f\u0131nda di\u011feri art\u0131yor ve bu art\u0131\u015f, di\u011fer t\u00fcrleri etkiliyor ve dengeyi bozuyor. Tar\u0131mda kullan\u0131lan kimyasal ila\u00e7lar b\u00f6ceklerin, ku\u015flar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden oluyor. Enerji \u00fcretiminden ula\u015f\u0131ma kadar \u00e7e\u015fitli insan faaliyetleri nedeniyle meydana gelen iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, b\u00f6ceklerin \u00fcremesinden, yiyece\u011fe eri\u015fimine kadar ya\u015fam d\u00f6ng\u00fclerini etkiliyor. Evlerden ya da sanayiden yay\u0131lan kimyasal at\u0131klar b\u00f6cekler gibi pek \u00e7ok t\u00fcr\u00fcn yok olmas\u0131na neden oluyor. Bu yok olu\u015fu tersine \u00e7evirmek ve do\u011fan\u0131n iyile\u015fmesi i\u00e7in herkese g\u00f6rev d\u00fc\u015f\u00fcyor. Do\u011fa dostu \u00fcreticiyi destekleyecek t\u00fcretim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 edinmek, do\u011faya zarar vermeden \u00fcretilmi\u015f ve ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnler sat\u0131n almak, banyodan mutfa\u011fa kimyasal deterjan ve kozmetiklerden uzak durmak, ekolojik, yerel g\u0131dalar sat\u0131n almak ve yiyeceklerimizi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca kendimiz \u00fcretmek sadece b\u00f6ceklerin de\u011fil, her biri do\u011fan\u0131n par\u00e7as\u0131 olan b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gerekli.&#8221;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcketim odakl\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n do\u011faya verdi\u011fi zarar giderek b\u00fcy\u00fcyor. Yap\u0131lan incelemeler kanatl\u0131 b\u00f6cek n\u00fcfusunun %75 oran\u0131nda azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Almanya&#8217;da yap\u0131lan ve The Guardian taraf\u0131ndan haberle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmada son 25 y\u0131l i\u00e7erisinde kanatl\u0131 b\u00f6ceklerin say\u0131lar\u0131n\u0131n %75 azald\u0131\u011f\u0131&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1275,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,1,18],"tags":[106],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1274"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2602,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1274\/revisions\/2602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1275"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1274"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1274"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1274"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}