{"id":115188,"date":"2021-05-01T00:00:03","date_gmt":"2021-04-30T21:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=115188"},"modified":"2021-05-14T22:29:07","modified_gmt":"2021-05-14T19:29:07","slug":"ot-toplayan-kadinlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/ot-toplayan-kadinlar\/","title":{"rendered":"Ot toplayan kad\u0131nlar"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Bir Tohum Vakf\u0131\u2019n\u0131n ve \u0130da Slow Food\u2019un kurucular\u0131ndan<\/strong> <strong>Mustafa Alper \u00dclgen, ot toplayan kad\u0131nlar\u0131n hikayesini yazd\u0131: \u201cOt toplamak da di\u011fer bereketli i\u015fler gibi genelde kad\u0131nlar taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 d\u00f6neminden kalan bir gelenek olsa gerek; \u015fimdi bile erkekler av ve silah merakl\u0131s\u0131, kad\u0131nlar ise toplamay\u0131&nbsp; seviyor. Ekoloji, \u00e7evre, do\u011fa, tohum denilince hep kad\u0131nlar \u00f6n planda. Yavrular\u0131na sahip \u00e7\u0131kar gibi \u00f6nce onlar sahipleniyorlar do\u011fam\u0131z\u0131, de\u011ferlerimizi&#8230;\u201d <\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/86970495_10215320570594672_1804348737808498688_n-1024x1021.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-115833\" width=\"337\" height=\"335\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/86970495_10215320570594672_1804348737808498688_n-1024x1021.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/86970495_10215320570594672_1804348737808498688_n-768x766.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/86970495_10215320570594672_1804348737808498688_n-60x60.jpg 60w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/86970495_10215320570594672_1804348737808498688_n.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 337px) 100vw, 337px\" \/><figcaption><strong>Mustafa Alper \u00dclgen<\/strong><br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Babaannemin beyaz ve tombul kolu bana yast\u0131k olurdu uzun k\u0131\u015f gecelerinde. B\u00fcy\u00fck dedem yapm\u0131\u015f k\u00f6ydeki kerpi\u00e7 evimizi. Tarihini bilmiyorum ama bu y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olsa gerek, \u00e7\u00fcnk\u00fc tavan\u0131nda hem Osmanl\u0131ca hem de T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131lar vard\u0131. Birlikte uyurduk babaannemle tahta sedirde; beyaz tenli, yumu\u015fac\u0131k, koynundan t\u00fcrl\u00fc ot kokular\u0131 gelen g\u00fczel bir \u00c7erkez kad\u0131n\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Annem ve babam \u00f6\u011fretmendiler ve beni \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fckken babaanneme b\u0131rakm\u0131\u015flar. Geri ald\u0131klar\u0131nda yedi ya\u015f\u0131ndayd\u0131m. Neyse bu&nbsp; konu ayr\u0131 bir hik\u00e2ye asl\u0131nda. Gelelim anlataca\u011f\u0131m hik\u00e2yeye; ot oburlu\u011fumun, k\u0131rlara olan sevdam\u0131n hik\u00e2yesine&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Babaannem bir koyun, ben ise kuzusu \u00e7\u0131kard\u0131k k\u0131rlara. En \u00e7ok May\u0131s ay\u0131n\u0131 severdik, k\u0131rlar\u0131n bayram yerine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc ay\u0131&#8230; May\u0131s ba\u015f\u0131nda Elaz\u0131\u011f Ovas\u0131&#8217;ndaki k\u00f6y\u00fcm\u00fczde t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc otlar toplard\u0131k. May\u0131s sonunda yazl\u0131\u011f\u0131m\u0131z olan Hazar G\u00f6l\u00fc kenar\u0131ndaki evimize ta\u015f\u0131n\u0131nca, ovadan 400 metre daha y\u00fcksek olan g\u00f6l ikliminde mevsimi geriye sarar, ayn\u0131 \u015f\u00f6leni bir daha ya\u015fard\u0131k \u00e7\u00fcnk\u00fc tam bir ay fark vard\u0131 arada. Yaban g\u00fclleri ovada har olurken, g\u00f6lde hen\u00fcz yeni a\u00e7ard\u0131. Bu\u011fdaylar ovada haziranda, g\u00f6lde temmuzda ora\u011fa gelirdi.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u0131\u015f\u0131n bile ot ve yaban meyvesi toplamalar\u0131m\u0131z devam ederdi. Karlar ya\u011fsa bile su g\u00f6zelerinin i\u00e7inde yeti\u015fen aciceler (su teresi) her ak\u015fam sofram\u0131z\u0131n ye\u015filli\u011fi idi. Taze yarpuz yapraklar\u0131 ile yap\u0131lan ayran a\u015f\u0131n\u0131n tad\u0131na doyum olmaz, hastalar\u0131 yataktan kald\u0131r\u0131rd\u0131. Mor alu\u00e7alar, k\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131 al\u0131\u00e7lar, da\u011fda\u011fan ve i\u011fde toplard\u0131k. Sonbahardan k\u0131\u015f ortas\u0131na kadar so\u011fuk vurduk\u00e7a daha da lezzetlenirdi bu yaban meyveleri&#8230;<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ida-yama\u00e7lar\u0131-sonbahar-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-115838\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ida-yama\u00e7lar\u0131-sonbahar-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ida-yama\u00e7lar\u0131-sonbahar-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ida-yama\u00e7lar\u0131-sonbahar-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/ida-yama\u00e7lar\u0131-sonbahar.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Bahar gelince babaannem elinde \u00e7ak\u0131 ve torbas\u0131 k\u0131rlara \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ba\u015flard\u0131 as\u0131l \u015f\u00f6len&#8230; Hem toplar, hem anlat\u0131rd\u0131. Kenger toplard\u0131k ilkin; topra\u011f\u0131 kabartm\u0131\u015f ilk s\u00fcrg\u00fcnleri \u00e7ak\u0131 ile \u00e7\u0131kar\u0131rd\u0131k, hem s\u00fctl\u00fc s\u00fctl\u00fc olurdu. Yaz\u0131n b\u00fcy\u00fcy\u00fcp diken olunca kanat\u0131p, sak\u0131z yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z kengerlerdi bunlar. So\u011fanl\u0131, yumurtal\u0131 yapard\u0131 babaannem, bir de fazla olursa tur\u015fusunu yapard\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Otlar \u00e7o\u011fald\u0131k\u00e7a k\u0131rlara gidi\u015fler de \u00e7o\u011fal\u0131rd\u0131. Tort (s\u0131\u011f\u0131r dili) toplard\u0131k; \u0131spanak gibi pi\u015firirdi babaannem, ha\u015flay\u0131p b\u00f6re\u011fe katt\u0131\u011f\u0131 da olurdu. Bizim ku\u015f ekme\u011fi dedi\u011fimiz otun taze s\u00fcrg\u00fcnlerini \u00e7i\u011f yerdik. Y\u0131llar sonra ad\u0131n\u0131n&nbsp; mad\u0131mak oldu\u011funu Tijen\u2019den \u00f6\u011frenecektim.<\/p>\n\n\n\n<p>Bac\u0131t toplay\u0131p \u00e7i\u011f yerdik; bir t\u00fcr yabani bezelye ve k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7i\u00e7ekli s\u00fcrg\u00fcnlerinin tad\u0131na doyum olmaz. Bursa\u2019da rastlad\u0131m bu ota ge\u00e7en sene ve ad\u0131 Ba\u011fla. Bir de yabani nohut vard\u0131, haziran ortalar\u0131nda gezerken toplay\u0131p yerdi. Kendinden tuzlu, \u00fc\u00e7 de\u011fi\u015fik tatta ve boyutta da yabani bezelyeler vard\u0131. Onlar\u0131 da toplay\u0131p \u00e7i\u011f \u00e7i\u011f yerdik.<\/p>\n\n\n\n<p>Kuzukula\u011f\u0131 hem \u00e7i\u011f hem de bulgurlu bir \u00e7orba yap\u0131larak sofram\u0131za gelirdi. Ebeg\u00fcmeci, paz\u0131 babaannemin vazge\u00e7ilmezleriydi. Kekik toplard\u0131k dere yataklar\u0131nda. \u00c7al\u0131 \u015feklinde olurdu. Mor \u00e7i\u00e7ekliydi, yapraklar\u0131 kurutulup al\u0131nd\u0131ktan sonra s\u00fcp\u00fcrge olarak kullan\u0131l\u0131r ve her s\u00fcp\u00fcr\u00fc\u015fte kekik kokard\u0131 odalar.<\/p>\n\n\n\n<p>Bizim gollo gocik dedi\u011fimiz bir \u00e7e\u015fit yer elmas\u0131 toplard\u0131k, ceviz b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne vard\u0131\u011f\u0131 da olurdu, tatl\u0131ms\u0131 yumrular\u0131n\u0131 toprak alt\u0131nda bulabilmek i\u00e7in toprak \u00fcst\u00fcndeki ye\u015fil filizlerini takip etmeniz ve otu tan\u0131man\u0131z gerekirdi. Babaannemle daha bir \u00e7ok ot toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum; peynir otu (\u00e7ordik), yemlik, yabani so\u011fan ve sar\u0131msak&#8230; K\u0131rlarda dola\u015f\u0131rken, bakla ve bu\u011fday tarlalar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan ge\u00e7erken, gelinciklerin olu\u015fturdu\u011fu renk c\u00fcmb\u00fc\u015f\u00fc insana m\u00fcthi\u015f bir enerji verirdi. Yo\u011fun k\u0131rm\u0131z\u0131l\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda hep hayrete d\u00fc\u015ferdim. <\/p>\n\n\n\n<p>Kom\u015fu kad\u0131nlarla beraber yap\u0131lan sohbetler, kad\u0131nlar\u0131n imece ile yapt\u0131\u011f\u0131 ekmek pi\u015firme g\u00fcnleri, eri\u015fte kesilmesi, bez torbalarda, kavanozlarda saklanan tohumlar, birbirlerine fide vererek geli\u015ftirdikleri dayan\u0131\u015fma, bostanlar olunca yap\u0131lan yarma ve kurutmalar, tarhana yap\u0131m\u0131, hedik ve bulgur yap\u0131m\u0131, ba\u011f bozumu, \u015fire, pestil, pekmez yap\u0131m\u0131 gibi s\u0131cak ve bereketli t\u00fcm faaliyetler kad\u0131nlar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n<p>Benim \u00e7ocuklu\u011fum t\u00fcm bunlara \u015fahitlik ederek ge\u00e7ti. Hele ba\u011f bozumu, ayr\u0131 bir festival olurdu. T\u00fcm bunlar\u0131n \u00fcst\u00fcne 1997\u2019 de Ayd\u0131n\u2019a yerle\u015fince ve pazarlarda sat\u0131lan tan\u0131d\u0131k tan\u0131mad\u0131k otlar\u0131 ke\u015ffedince ve yakla\u015f\u0131k on y\u0131l\u0131m\u0131 bu b\u00f6lgede Giritli dostlarla ge\u00e7irince tam otobur oldum diyebiliriz. Yenilebilir otlar\u0131 hem toplamay\u0131 hem de pi\u015firmesini \u00f6\u011frendim. Ve daha \u00f6\u011frenecek \u00e7ok \u015fey var biliyorum, heyecanlan\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00dczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu topraklarda d\u00f6rt mevsim yabani otlar, \u00e7i\u00e7ekler, meyveler toplayabilir ve onlar\u0131 hem \u00e7i\u011f hem de pi\u015firerek yiyebiliriz. Mevsim bahara d\u00f6nerken yenilebilir yabani otlar\u0131n \u00e7e\u015fitleri de \u00e7o\u011falmakta. Asl\u0131nda k\u0131\u015f aylar\u0131 Ege B\u00f6lgesi&#8217;nde, yenilebilir otlar\u0131n toplanma zaman\u0131. Bu keyifli \u015f\u00f6len, bahar aylar\u0131nda daha da renkli ve \u00e7e\u015fitli olur. \u201cEkin Sap\u0131 Devrimi\u201d kitab\u0131nda Fukuoka, her sene yedi yabani bitkinin t\u00fcketilmesinin \u00f6neminden bahseder. \u015eimdilerde bir \u00e7ok bilim adam\u0131 ve beslenme uzman\u0131 da bu konuda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-115837\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-320x320.jpg 320w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n-60x60.jpg 60w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/48378601_10212667274303923_2725590652678045696_n.jpg 1080w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p>Anadolu\u2019nun her yerinde ama \u00f6zellikle Ege B\u00f6lgesi&#8217;nde toplanan veya pazarlardan al\u0131nan yabani otlar keyifle t\u00fcketilir. Her sene yedi kez \u015fevketi bostan yeme\u011fi yapmak laz\u0131m, mutlaka \u0131s\u0131rgan\u0131 defalarca \u00e7i\u011f ya da pi\u015fmi\u015f yemek laz\u0131m, ebeg\u00fcmecinin so\u011fanl\u0131, zeytinya\u011fl\u0131 yumurtal\u0131s\u0131n\u0131n tad\u0131na doyulamaz, hele yabani ku\u015fkonmaz \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131 m\u0131 gel keyfim gel! Turp otu ve hardaldan so\u011fuk mezeler yapmal\u0131; sarm\u0131sak, limon ve de zeytinya\u011f\u0131 ile hele bir de ha\u015flarken suyunu az koyup, i\u00e7ine ek\u015fi erik pestili att\u0131n\u0131z m\u0131 daha da lezzetli olur bu t\u00fcr pi\u015firmeler. \u015eimdi bu tarifler ve ot&nbsp; \u00e7e\u015fitleri&nbsp; uzar gider. Otlar\u0131 tan\u0131mak, toplamak, pi\u015firme tekniklerini geli\u015ftirmek ve do\u011fru beslenmemizin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmemiz gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Ot toplamak da di\u011fer bereketli i\u015fler gibi genelde kad\u0131nlar taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 d\u00f6neminden kalan bir gelenek olsa gerek; \u015fimdi bile erkekler av ve silah merakl\u0131s\u0131, kad\u0131nlar ise toplamay\u0131&nbsp; seviyor. Bu arada ekoloji, \u00e7evre, do\u011fa, tohum denilince hep kad\u0131nlar \u00f6n planda. Yavrular\u0131na sahip \u00e7\u0131kar gibi \u00f6nce onlar sahipleniyorlar do\u011fam\u0131z\u0131, de\u011ferlerimizi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p>Erkek egemen d\u00fcnyam\u0131z\u0131n t\u00fcm \u015fefkatini ta\u015f\u0131yan analar\u0131m\u0131z\u0131n, kad\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n ellerini \u00f6perek, ot toplayan t\u00fcm kad\u0131nlara bu yaz\u0131mla selam g\u00f6nderiyorum.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><strong><em>Yaz\u0131: <\/em><\/strong><em>Mustafa Alper \u00dclgen <\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>Kapak foto\u011fraf\u0131: <\/strong>\u0130stem Sever<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Di\u011fer foto\u011fraflar:<\/strong> Mustafa Alper \u00dclgen Ar\u015fivi<\/p>\n\n\n\n<p>*Yaz\u0131 2014 y\u0131l\u0131nda www.bugday.org sayfas\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir Tohum Vakf\u0131\u2019n\u0131n ve \u0130da Slow Food\u2019un kurucular\u0131ndan Mustafa Alper \u00dclgen, ot toplayan kad\u0131nlar\u0131n hikayesini yazd\u0131: \u201cOt toplamak da di\u011fer bereketli i\u015fler gibi genelde kad\u0131nlar taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 d\u00f6neminden kalan bir gelenek olsa gerek;&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":140566,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[38,18],"tags":[811,810,637],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115188"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115188"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":170095,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115188\/revisions\/170095"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140566"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}