{"id":10847,"date":"2020-12-15T00:00:50","date_gmt":"2020-12-14T21:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=10847"},"modified":"2021-01-11T14:54:28","modified_gmt":"2021-01-11T11:54:28","slug":"zehirsiz-sofralar-mumkun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/zehirsiz-sofralar-mumkun\/","title":{"rendered":"Zehirsiz sofralar m\u00fcmk\u00fcn"},"content":{"rendered":"\n

Giderek derinle\u015fecek g\u0131da g\u00fcvencesi ve g\u00fcvenli\u011fi sorunlar\u0131na m\u00fcdahil olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak Zehirsiz Sofralar Platformu gibi olu\u015fumlar\u0131 yerelde \u00e7o\u011faltmaya b\u00fcy\u00fck bir ihtiya\u00e7 var. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zehirsiz Sofralar Proje Dan\u0131\u015fman\u0131 Dr. B\u00fclent \u015e\u0131k\u2019\u0131n, \u201cZehirsiz sofralar m\u00fcmk\u00fcn\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 <\/em>bianet.org<\/a>\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em> <\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

G\u0131da g\u00fcvenli\u011fi fiziksel, biyolojik-mikrobiyolojik ve kimyasal nitelikli etkenlerden kaynaklanabilecek zararlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ifade eder. \u0130klim krizinin derinle\u015fmesi ile bu etkenlerden kaynaklanan sorunlarda art\u0131\u015flar olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor<\/a>. Biyolojik ve mikrobiyolojik etkenler \u00f6zellikle sular a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7me suyu temininde bu etkenlerin bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek, rutin kontrol\u00fcn\u00fc ve izlemesini yapacak altyap\u0131y\u0131 olu\u015fturmak kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yor<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Bu etkenlerin kontrol ve izlemesini yapmaktan sorumlu kurum Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7me suyu temini, ar\u0131t\u0131lmas\u0131, da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 vs. gibi i\u015flerden do\u011frudan sorumlu kurumlar olan yerel y\u00f6netimlerde kendi b\u00fcnyelerinde bulunan laboratuvarlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile baz\u0131 etkenlerin kontrol ve izlemesini yap\u0131yor. Ancak bu konuda yerel y\u00f6netimlere daha b\u00fcy\u00fck bir rol d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

13 Aral\u0131k 2020 tarihli bir habere<\/a> g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00fcy\u00fck kenti olan \u0130zmir\u2019de i\u00e7me, kullanma, kapl\u0131ca, havuz ve deniz sular\u0131 ile hemodiyaliz \u00e7\u00f6zeltilerini analiz eden \u0130l Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Laboratuvar\u0131 30 Ekim depreminde hasar g\u00f6r\u00fcnce kapat\u0131lm\u0131\u015f. Laboratuvarda g\u00f6revli uzman personelin de il\u00e7e sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine da\u011f\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. Laboratuvar\u0131n yeni bir yere ta\u015f\u0131nmak ya da y\u0131llar \u00f6nce in\u015fa edilen kendi binas\u0131nda hizmet vermek yerine neden kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirsiz. \u0130zmir\u2019in sularla ilgili analiz ihtiyac\u0131 bir s\u00fcredir Ayd\u0131n ve Afyon\u2019daki laboratuvarlardan kar\u015f\u0131lan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Laboratuvar\u0131n kapat\u0131lmas\u0131 ge\u00e7ici olarak al\u0131nm\u0131\u015f bir \u00f6nlem mi yoksa kal\u0131c\u0131 bir durum de\u011fi\u015fikli\u011fi mi hen\u00fcz bilmiyorum. Ancak kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir.<\/p>\n\n\n\n

D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemelidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131llar i\u00e7inde su sorunu \u00fclkemizin ya\u015fayaca\u011f\u0131 en kritik sorun olacak. \u0130klim krizi nedeniyle \u00fclkemizin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 co\u011frafi b\u00f6lgede su varl\u0131klar\u0131nda azalmalar olmas\u0131 bekleniyor. Sularda sorun yaratabilecek etkenlerin rutin kontrol\u00fcn\u00fc ve izlemesini yapmak, kirlilik haritas\u0131 \u00e7\u0131karmak ve gereken koruyucu \u00f6nlemleri zaman\u0131nda alabilmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nem ta\u015f\u0131yan faaliyetlerden biri.<\/p>\n\n\n\n

Yerel y\u00f6netimlere rol d\u00fc\u015f\u00fcyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yerel y\u00f6netimler sularda fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik etkenleri tespit edecek, kontrol ve izlemesini yapacak laboratuvar hizmetleri veren (\u0130SK\u0130, ASK\u0130 vb.) kurumlara sahipler. Ancak bu kurumlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131, yani sularda kontrol ve izleme yapt\u0131klar\u0131 etken say\u0131s\u0131 genel olarak olduk\u00e7a az. Bunun en \u00f6nemli nedeni yerel y\u00f6netimlerin sular\u0131n g\u00fcvenli\u011finden do\u011frudan sorumlu kamu kurumlar\u0131 olmamalar\u0131. Hal b\u00f6yle olunca bu alana yeterince yat\u0131r\u0131m yapmamalar\u0131 sonucu do\u011fuyor.<\/p>\n\n\n\n

Sularda her t\u00fcrl\u00fc etken a\u00e7\u0131s\u0131ndan kontrol-izleme yapmaktan sorumlu kurum olan Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanan \u0130zmir depreminin de g\u00f6sterdi\u011fi gibi bu hizmeti yapamaz hale geldi\u011finde ya da yapmad\u0131\u011f\u0131nda ne olacak sorusu dikkate al\u0131nmay\u0131 gerektiriyor. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan sularda y\u00fcr\u00fct\u00fclen kontrol, denetim, izleme hizmetleri \u00f6zel sekt\u00f6re devredilemez. B\u00f6yle bir \u015fey g\u00fcndeme getirildi\u011finde \u015fiddetle reddedilmeli. Bu hizmetler bir kamusal faaliyettir. Bu \u00e7er\u00e7evede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda yerel y\u00f6netimlerin sularda kontrol ve izleme yapabilecek bir altyap\u0131ya sahip bir alternatif birim olu\u015fturmay\u0131 g\u00fcndemlerine almas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Sularda sorun yaratan mikrobiyolojik ve kimyasal t\u00fcm etkenlerin dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, iyi planlanm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma ile su varl\u0131klar\u0131m\u0131zdaki kirlili\u011fin (\u00f6zellikle de kimyasal kirlili\u011fin) ne d\u00fczeyde oldu\u011funu belirlemek gerekiyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n s\u00fcreklilik arz etmesi de \u00e7ok \u00f6nemli.   <\/p>\n\n\n\n

Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki, sadece sularda de\u011fil, g\u0131dalarda da sorun yaratabilecek etkenlerin tespiti, kontrol ve izleme faaliyetlerinin kapsaml\u0131 bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 ve elde edilen bilgilerin eri\u015fime a\u00e7\u0131k k\u0131l\u0131nmas\u0131 esast\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6nce kirletmemeli<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kirlilik etkenlerini izlemek gerekli, ancak en temel \u00f6nceli\u011fin kirlili\u011fe yol a\u00e7\u0131lmamas\u0131 oldu\u011fu da \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Bu konuda b\u00fct\u00fcn kamu kurumlar\u0131na b\u00fcy\u00fck bir sorumluluk d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00dclkemizde \u00e7ok ciddi bir kurakl\u0131k ya\u015fan\u0131yor. Kurakl\u0131k bu \u015fekilde devam ederse \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yaz \u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere baz\u0131 kentlerimizde su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya da susuzluk sorunu ya\u015fanacakt\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

Su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sadece bir kurakl\u0131k meselesi olarak g\u00f6rmemeliyiz. Sular kirletildi\u011fi i\u00e7in de i\u00e7ilemez ya da kullan\u0131lamaz olabilmektedir. \u00d6zellikle de kal\u0131c\u0131 bir kirlili\u011fe yol a\u00e7an zehirli kimyasal maddelerle kirletildiklerinde. Bu \u00f6nemli mesele ne yaz\u0131k ki epeyce g\u00f6zden ka\u00e7\u0131yor. Su varl\u0131klar\u0131n\u0131 korumak, kirlili\u011fe yol a\u00e7an etkenlerin sulara bula\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek, kirli sular\u0131 iyi ar\u0131tmak, su kullan\u0131m\u0131nda tasarruf sa\u011flay\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131 y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koymak zorunday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u00e7inizi karartmak istemiyorum. Bu a\u011f\u0131r ve ihmal edilmi\u015f meselelerin bug\u00fcnden yar\u0131na bir anda \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015faca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Mevcut siyasal iktidar\u0131n bu tip meseleleri \u00e7\u00f6zmek \u015f\u00f6yle dursun, meseleleri b\u00fcy\u00fcten bir faili oldu\u011fu da bir ger\u00e7ektir. Dolay\u0131s\u0131yla bu konularda \u00f6ncelikle yerel y\u00f6netimlere destek olmak, gerekirse zorlamak, sorunlara kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na m\u00fcdahil olacak yurtta\u015f giri\u015fimlerini ve sivil olu\u015fumlar\u0131 da b\u00fcy\u00fctmek-g\u00fc\u00e7lendirmek gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n

Zehirsiz Sofralar Platformu<\/h2>\n\n\n\n

Bu konuda umut verici bir olu\u015fum olan Zehirsiz Sofralar Platformu\u2019ndan s\u00f6z etmek istiyorum.<\/p>\n\n\n\n

Zehirsiz Sofralar Platformu g\u0131da, tar\u0131m, \u00e7evre, ekoloji, t\u00fcketici haklar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u00e7ok say\u0131da sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn bir araya gelerek olu\u015fturdu\u011fu bir platform. Platformun temelini Bu\u011fday Derne\u011fi \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7ok say\u0131da sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc ile birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u00e7al\u0131\u015fma olan Zehirsiz Sofralar A\u011f\u0131<\/a> olu\u015fturuyor. \u00c7ok say\u0131da \u00f6rg\u00fct\u00fcn bir araya gelerek yakla\u015f\u0131k iki y\u0131ld\u0131r y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar nihayet \u00e7ok \u00f6nemli buldu\u011fum bir platformun olu\u015fumu ile b\u00fcy\u00fcyerek devam edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Platform sofram\u0131za gelen g\u0131da ile g\u0131da d\u0131\u015f\u0131 tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerin bulunabilir, eri\u015filebilir, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in yap\u0131lacak b\u00fct\u00fcn faaliyetlerde s\u00f6z sahibi olmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n\n\n\n

Kamusal refah\u0131, gelecek ku\u015faklar\u0131n ve t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 g\u00f6zetecek, ekosistemi koruyacak, iklim krizini de dikkate alarak, uzun vadeli, ihtiya\u00e7lara odakl\u0131, yerelli\u011fi ve kendine yeterlili\u011fi \u00f6ncelik olarak alan, kadim bilgi ve pratikleri de dikkate alan, adil bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 egemen k\u0131lmak platformun ana amac\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n\n\n\n

Platformun, amac\u0131 do\u011frultusunda g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve g\u00fcvencesi kapsam\u0131na giren t\u00fcm konularda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131, politikalar ve stratejiler \u00fcretmesi, savunuculuk ve lobi faaliyetleri y\u00fcr\u00fctmesi hedefleniyor. Buna ek olarak, ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme faaliyetlerinde bulunmas\u0131, ilgili konularda ara\u015ft\u0131rma, geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 takip etmesi, agroekolojik alternatiflere yer vermesi, veri\/kaynak\/literat\u00fcr taramas\u0131 yapmas\u0131 ve bir veri bilgi bankas\u0131 olu\u015fturmas\u0131 da hedefler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Platformun faaliyetlerini olu\u015fturaca\u011f\u0131\/kuraca\u011f\u0131 a\u011flar ve a\u011flar alt\u0131nda alt \u00e7al\u0131\u015fma gruplar\u0131 vas\u0131tas\u0131yla y\u00fcr\u00fctmesi planlan\u0131yor. Bu konuda yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n\n\n\n

Giderek derinle\u015fecek g\u0131da g\u00fcvencesi ve g\u00fcvenli\u011fi sorunlar\u0131na m\u00fcdahil olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak bu tip olu\u015fumlar\u0131 yerelde \u00e7o\u011faltmaya b\u00fcy\u00fck bir ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n\n\n\n

Yaz\u0131:<\/strong> G\u0131da M\u00fchendisi Dr. B\u00fclent \u015e\u0131k<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Giderek derinle\u015fecek g\u0131da g\u00fcvencesi ve g\u00fcvenli\u011fi sorunlar\u0131na m\u00fcdahil olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak Zehirsiz Sofralar Platformu gibi olu\u015fumlar\u0131 yerelde \u00e7o\u011faltmaya b\u00fcy\u00fck bir ihtiya\u00e7 var. Zehirsiz Sofralar Proje Dan\u0131\u015fman\u0131 Dr. B\u00fclent \u015e\u0131k\u2019\u0131n, \u201cZehirsiz sofralar m\u00fcmk\u00fcn\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 bianet.org\u2019da yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r….<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10854,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[337],"tags":[592,199,328,747],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10847"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10847"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10856,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10847\/revisions\/10856"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10854"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}