{"id":10533,"date":"2020-12-03T00:00:00","date_gmt":"2020-12-02T21:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/?p=10533"},"modified":"2021-01-11T14:30:09","modified_gmt":"2021-01-11T11:30:09","slug":"kiyafetlerimizin-gorunmeyen-maliyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/kiyafetlerimizin-gorunmeyen-maliyeti\/","title":{"rendered":"K\u0131yafetlerimizin g\u00f6r\u00fcnmeyen maliyeti"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Leyla Aslan, Temiz Giysi Kampanyas\u0131 T\u00fcrkiye aya\u011f\u0131n\u0131n kurucusu Abdulhalim Demir ile hik\u00e2yesini, tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 ve k\u0131yafetlerimizin g\u00f6r\u00fcnmeyen maliyetini konu\u015ftu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Temiz Giysi Kampanyas\u0131\u2019na ge\u00e7meden \u00f6nce asl\u0131nda ben sizin bu yola \u00e7\u0131k\u0131\u015f hik\u00e2yenizi \u00e7ok merak ediyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc birbiriyle do\u011frudan alakal\u0131. Biraz ondan bahsedelim mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"alignright is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10537\" width=\"291\" height=\"291\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-320x320.jpg 320w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-300x300.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-768x768.jpg 768w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir-60x60.jpg 60w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/Abd\u00fclhalim-Demir.jpg 1800w\" sizes=\"(max-width: 291px) 100vw, 291px\" \/><figcaption><strong>Abdulhalim Demir<\/strong> <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ben 15 ya\u015f\u0131nda \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i olarak \u0130stanbul\u2019a geldim. \u0130lk i\u015fim tekstildi. Tekstilde y\u0131llarca kot kumlama yapt\u0131ktan sonra \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131m. Silikozis hastal\u0131\u011f\u0131. Bu hastal\u0131k asl\u0131nda d\u00fcnyada bilinen bir hastal\u0131k ama T\u00fcrkiye\u2019de ilk kez tekstilde ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Ad\u0131n\u0131 ilk defa 2005\u2019te duymu\u015ftum. Bir arkada\u015f\u0131m\u0131 silikozisten kaybetmi\u015ftim. 2007\u2019de genel bir taramadan ge\u00e7erek silikozis te\u015fhisi ald\u0131k. Bu bizim i\u00e7in asl\u0131nda bir travmayd\u0131. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, ge\u00e7inmek i\u00e7in \u00e7ocukken bir i\u015fe giriyorsunuz ve y\u0131llar sonra biri size, siz orada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00f6leceksiniz diyor.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evet. Bu travmayla bir \u015foka u\u011fram\u0131\u015ft\u0131m. Ama ayn\u0131 zamanda \u015funlar\u0131 da \u00f6\u011frendim. Bu bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131, bununla ilgili devletin ciddi bir sorumlulu\u011fu var, bu i\u015fyerlerinin denetlenmesi gerekiyordu. Ayn\u0131 anda di\u011fer i\u015f\u00e7ilere ula\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Bu normal bir \u015fey de\u011fil, sonu\u00e7ta sosyal bir sorundan ka\u00e7\u0131p buraya geldim ve burada da b\u00f6yle bir \u015feye denk geldim, i\u00e7imi d\u00f6keyim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. \u201cLeyle\u011fin At\u0131lm\u0131\u015f Yavrular\u0131\u201d diye bir mektup yazd\u0131m ben de. Asl\u0131nda o hik\u00e2yenin \u00f6z\u00fcn\u00fc bile i\u015fverenim anlatm\u0131\u015ft\u0131. On \u00fc\u00e7 karde\u015fin bir tanesiyim. \u0130\u015fverenim bana hep, \u201cSen leyle\u011fin at\u0131lm\u0131\u015f yavrususun.\u201d derdi. Nedeni ise, leyleklerin yuvada besleyebilece\u011finden \u00e7ok yavrusu olunca, yeti\u015ftirebilece\u011fi kadar yavruyu yuvada b\u0131rak\u0131p fazla olanlar\u0131 yuvadan atarm\u0131\u015f. Ben ve karde\u015fim \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in de \u201c\u0130\u015fte siz at\u0131lm\u0131\u015f yavrulars\u0131n\u0131z, \u00e7al\u0131\u015f\u0131p di\u011fer karde\u015flerinize bak\u0131yorsunuz.\u201d derdi. Bu akl\u0131ma gelmi\u015fti, o y\u00fczden bu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 koyup asl\u0131nda derdimizi anlatm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kime yazd\u0131n\u0131z mektubu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Medyaya g\u00f6ndermi\u015ftim. Ertesi g\u00fcn NTV haber yapm\u0131\u015ft\u0131. Sonra bir arkada\u015f\u0131m aray\u0131p, \u201cTaraf Gazetesi&#8217;nde man\u015fet olarak haberin \u00e7\u0131km\u0131\u015f.\u201d dedi. O g\u00fcn ak\u015fama kadar telefonum susmad\u0131. Onun etraf\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc insan bir araya geldik. Sanat\u00e7\u0131lar, avukatlar, sendikac\u0131lar, gazeteciler. Kot Kumlama \u0130\u015f\u00e7ileri Dayan\u0131\u015fma Komitesi&#8217;ni kurduk ve bir dayan\u0131\u015fma m\u00fccadelesi vermeye ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" style=\"text-align:center\"><strong>\u201cSilikozis tedavisi \u00fccretsiz ama hastal\u0131\u011f\u0131n bir tedavisi yok.\u201d<\/strong> &nbsp;&nbsp;<\/h1>\n\n\n\n<p><strong>Bu hastal\u0131\u011f\u0131n temel sebebi kot kumlama de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evet, hastal\u0131k hi\u00e7bir \u015fekilde ba\u015fka alanda olu\u015fmuyor. Sadece silika maddesinden olu\u015fuyor. Yerk\u00fcrenin de d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc silikadan olu\u015fuyor. Kumun \u00e7ok ince par\u00e7alara b\u00f6l\u00fcnerek, ince zerrecikler halinde solunmas\u0131yla olu\u015fan bir hastal\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Siz kot kumlamada s\u00fcrekli buna maruz kal\u0131yordunuz&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tabii, soludu\u011funda toza maruz kal\u0131yordun. Bu sekt\u00f6rde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin %99\u2019u kay\u0131td\u0131\u015f\u0131, sigortas\u0131z \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Biz \u00fc\u00e7 taleple yola \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131k: Birincisi, kot kumlama hala devam ediyordu, yasaklanmas\u0131 gerekiyordu. \u0130kincisi, silikozis hastal\u0131\u011f\u0131 1948\u2019de T\u00fcrkiye ile Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) aras\u0131nda yap\u0131lan bir s\u00f6zle\u015fme ile &#8216;meslek hastal\u0131\u011f\u0131&#8217; olarak kabul edilmi\u015f. Dolay\u0131s\u0131yla, bu i\u015f\u00e7ilerin i\u015f\u00e7i olarak kabul edilip, bunlara i\u015f g\u00f6remez geliri ba\u011flanmas\u0131 gerekiyordu. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de, bir su\u00e7 i\u015flenmi\u015fti, birilerinin can\u0131na kast edilmi\u015fti, bunlara kar\u015f\u0131 davalar a\u00e7mak istiyorduk. Ama bakanl\u0131\u011f\u0131n bize cevab\u0131 \u015fuydu: \u201cEvet, silikozis bir meslek hastal\u0131\u011f\u0131 ama prim sisteminin de bir mant\u0131\u011f\u0131 var. Bir i\u015f\u00e7i sosyal g\u00fcvenlik sistemine kay\u0131tl\u0131yken, o meslek hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanm\u0131\u015fsa, SGK i\u015f\u00e7inin i\u015fverenine bunu r\u00fccu edip, bunun \u00fccretini de oradan alarak i\u015f\u00e7iye veriyor. Dolay\u0131s\u0131yla, bu i\u015f\u00e7ilere kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in b\u00f6yle bir \u015fey yap\u0131lam\u0131yor.\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>M\u00fccadele sonucu, toplamda be\u015f y\u0131l i\u00e7inde, 2009\u2019da kot kumlamay\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de yasaklatt\u0131k. 2010\u2019da Bakanlar Kurulu karar\u0131 ile silikozis h\u0131fz\u0131ss\u0131hha grubuna ba\u011fl\u0131 kabul edildi, tedavisi \u00fccretsiz hale geldi. Ancak silikozisin bir tedavisi yok, orada bir ironi var. 2011\u2019de d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl\u2019\u00fcn de deste\u011fiyle, 6111 say\u0131l\u0131 Torba Kanunu&#8217;na iki madde eklendi ve b\u00fct\u00fcn silikozis hastalar\u0131na emekli maa\u015f\u0131 ba\u011flat\u0131ld\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de kot kumlama yasakland\u0131\u011f\u0131nda bir\u00e7ok marka ba\u015fka \u00fclkelerden tedarik etmeye ba\u015flad\u0131. Bu i\u015fin asl\u0131nda global bir sorun oldu\u011funu hissetmeye ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" style=\"text-align:center\"><strong>\u201cT\u00fcketiciden ald\u0131\u011f\u0131n yumu\u015fak g\u00fc\u00e7le de\u011fi\u015fim yaratabiliyorsun.\u201d<\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de ger\u00e7ekten yasakland\u0131 m\u0131, yani ka\u00e7ak g\u00f6\u00e7ek bir \u015fekilde yap\u0131l\u0131yor olabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye&#8217;de \u00e7ok ciddi bir kamuoyu olu\u015ftu, yani \u015fu anda sekt\u00f6rden kime sorsan herkes bunun \u00f6l\u00fcmc\u00fcl oldu\u011funu biliyor. Dolay\u0131s\u0131yla, hi\u00e7bir \u015fekilde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan eminim. Ama hemen yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131zda, M\u0131s\u0131r\u2019da ve Banglade\u015f\u2019te yap\u0131l\u0131yor. 2007\u2019de yola \u00e7\u0131karak bu m\u00fccadeleyi verirken asl\u0131nda tekstilde bir\u00e7ok sorunu fark ettim. Biz kot kumlamay\u0131 yasaklatt\u0131k ama sorun \u00e7\u00f6z\u00fclmedi. Onun yerine ba\u015fka bir teknik geldi. O da potasyum permanganat ile beyazlatma i\u015flemi. Potasyum permanganat dedi\u011fimiz de, Avrupa Kimyasallar Ajans\u0131 (ECHA) taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, zararl\u0131 kimyasallar s\u0131n\u0131f\u0131na al\u0131nmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir kimyasal. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"834\" height=\"538\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/potasyum-permanganat.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10566\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/potasyum-permanganat.jpg 834w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/potasyum-permanganat-300x194.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/potasyum-permanganat-768x495.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 834px) 100vw, 834px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Tekstilde ba\u015fka bir s\u00fcr\u00fc sorun g\u00f6rd\u00fck asl\u0131nda. Kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek, insanlar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla, Kot Kumlama \u0130\u015f\u00e7ileri Dayan\u0131\u015fma Komitesi olarak bu global m\u00fccadeleyi s\u00fcrd\u00fcrmek biraz zor diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. 2010\u2019da yolumuz Temiz Giysi Kampanyas\u0131 (Clean Clothes Campaign) ile kesi\u015fti. Asl\u0131nda bu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada 230&#8217;dan fazla \u00f6rg\u00fct\u00fcn beraber m\u00fccadele etti\u011fi bir a\u011f, sistem. \u00c7\u00fcnk\u00fc tekstil globaldir, sadece bir \u00fclkede yapamazs\u0131n\u0131z. Mesela biz sadece T\u00fcrkiye\u2019de bunu yaparsak markalar \u00e7ok zorda kald\u0131\u011f\u0131nda bir ba\u015fka \u00fclkeye ka\u00e7ar. Ama bunu b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yapt\u0131\u011f\u0131nda, t\u00fcketiciden ald\u0131\u011f\u0131n yumu\u015fak g\u00fc\u00e7le, asl\u0131nda onlara bask\u0131lar uygulayarak de\u011fi\u015fim yaratabiliyorsun. O y\u00fczden 2013\u2019te Temiz Giysi Kampanyas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019yi kurmaya karar verdik. \u015eimdiye kadar kot kumlamayla ilgili 30\u2019a yak\u0131n \u00fclkeye gittim. 2012\u2019de Cenevre\u2019de Banglade\u015fli kot kumlama i\u015f\u00e7ileri ile g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcm. Tam Banglade\u015f\u2019e gidip orada bir kampanya ba\u015flayacakken Banglade\u015f\u2019te Rana Plaza y\u0131k\u0131ld\u0131, biliyorsunuz 2013\u2019te. Maalesef d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck i\u015f kazalar\u0131ndan biri ve 1138 i\u015f\u00e7i hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00c7ok b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131md\u0131&#8230; T\u00fcrkiye\u2019den bir marka var m\u0131yd\u0131 o binada?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evet, \u00e7ok bilinen bir marka da vard\u0131. \u0130ki y\u0131l i\u00e7inde Rana Plaza\u2019da hayat\u0131n\u0131 kaybeden b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7iler i\u00e7in tazminat toplad\u0131k. Banglade\u015f i\u00e7in Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO), IndustriALL ve UNI Global Union taraf\u0131ndan Temiz Giysi Kampanyas\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde bir anla\u015fma yap\u0131ld\u0131: Yang\u0131n ve Bina G\u00fcvenli\u011fi Anla\u015fmas\u0131 (The Accord on Fire and Building Safety in Bangladesh). Bu s\u00f6zle\u015fme ile Banglade\u015f\u2019te \u00fcretim yapan b\u00fct\u00fcn markalar kendi \u00fcretim yapt\u0131klar\u0131 binay\u0131 denetlemekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nd\u0131. E\u011fer o binada be\u015f y\u0131l i\u00e7inde bir \u015fey olursa onlar sorumlu olacakt\u0131. Biz de T\u00fcrkiye\u2019de bir kampanya yapm\u0131\u015ft\u0131k. T\u00fcrkiye\u2019den olup da, Banglade\u015f\u2019te \u00fcretim yapan on marka ke\u015ffettik. \u015eu an say\u0131 daha fazla tabii. \u015eimdiye kadar bu markalar aras\u0131ndan iki tanesi anla\u015fmaya imza att\u0131. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" style=\"text-align:center\"><strong>\u201cMarkalar ta\u015feron i\u015f\u00e7ilerden sorumlu olmuyor.\u201d <\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p><strong>Kot kumlama T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131k yap\u0131lm\u0131yor, \u00e7ok g\u00fczel ama ba\u015fka \u00fclkelerde yap\u0131l\u0131yor. Bu markalar i\u00e7in vazge\u00e7ilemeyecek bir \u015fey mi? Bunun daha temiz ve masum bir alternatifi yok mu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda vazge\u00e7ilebilir. Kotun hik\u00e2yesine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, kot ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7bir i\u015flem yap\u0131lmadan giyilen bir \u00fcr\u00fcnd\u00fc. Bir kot 5-10 y\u0131l giyilebiliyordu. Kot kumlamayla kotun \u00f6mr\u00fc alt\u0131 aya iniyor. Sistemin istedi\u011fi muhtemelen y\u0131rt\u0131lan ve yenilenmesi gereken bir \u015fey. \u015eu an benzer i\u015flemler farkl\u0131 tekniklerle yap\u0131labiliyor. \u00d6rne\u011fin lazer biraz daha masum bir teknik \u00e7\u00fcnk\u00fc ellemeden yap\u0131yorsun. Ama maliyeti y\u00fcksek bir teknik. Z\u0131mparayla ve kimyasalla (potasyum permanganat) da yap\u0131labiliyor. Biz beyazlat\u0131lmam\u0131\u015f kot giymenizi tavsiye ediyoruz. Kot kumlamay\u0131 bir anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yasaklatman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etti\u011fimizde markalara mektuplar yazmaya ba\u015flad\u0131k. \u015eimdiye kadar y\u00fczden fazla marka kot kumlamay\u0131 yasaklad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu \u015fimdiye kadar yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bir itiraf\u0131yd\u0131 asl\u0131nda. Ama maalesef bu g\u00fcne kadar hi\u00e7bir marka kendisine \u00fcretim yapan bir i\u015f\u00e7iden sorumlu olmad\u0131. Mesela ben d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck markalar\u0131ndan birine \u00fcretim yapt\u0131m ama bu markalar ta\u015feron sistemi kulland\u0131klar\u0131 i\u00e7in sorumlu olmuyorlar. O y\u00fczden Temiz Giysi Kampanyas\u0131 bir yandan da \u015feffafl\u0131k kampanyalar\u0131 yap\u0131yor. Markalara \u201cTedarik zincirinizi a\u00e7\u0131klay\u0131n. Nerede \u00fcretim yap\u0131yorsunuz?\u201d deniyor. Bu, hem o tedarik zincirinin denetlenebilir olmas\u0131 hem de bir sorun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 zaman markalar\u0131 sorumlu tutabilmemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem te\u015fkil ediyor. <\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/43705683_936282556569501_5745868125455253504_n.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10558\" width=\"522\" height=\"496\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/43705683_936282556569501_5745868125455253504_n.jpg 807w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/43705683_936282556569501_5745868125455253504_n-300x286.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/43705683_936282556569501_5745868125455253504_n-768x731.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 522px) 100vw, 522px\" \/><figcaption><strong>Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in: <\/strong><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"www.temizgiysi.org (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.temizgiysi.org\/\" target=\"_blank\"><strong>www.temizgiysi.org<\/strong><\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>\u015eu anda T\u00fcrkiye d\u0131\u015f\u0131nda bu i\u015fte \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok i\u015f\u00e7i var. Bu i\u015f\u00e7iler, sigortal\u0131 olsun veya olmas\u0131n, i\u015fe ba\u015flarken hastal\u0131kla ilgili bilgilendiriliyor mu? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Evet ama hi\u00e7 kimse silikozis hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tekstilden \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 beklemiyordu. \u0130lk kez 2005&#8217;te b\u00f6yle bir te\u015fhis konulmu\u015f. Biz \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken de bu i\u015fin pis oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorduk, \u201cBanyo yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ge\u00e7er, do\u011fal toz.\u201d diyorlard\u0131. Ama asl\u0131nda o kumun i\u00e7inde silika dedi\u011fimiz bir madde var, \u015fimdiye kadar T\u00fcrkiye&#8217;de 120 can ald\u0131 ve daha binlercesini de almas\u0131 bekleniyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<h1 class=\"wp-block-heading\" style=\"text-align:center\"><strong>\u201cALACA\u011eINIZ \u00dcR\u00dcN\u00dc BEN YAPTIM AMA PARAMI ALAMADIM!\u201d <\/strong><\/h1>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de ne durumday\u0131z? Temiz Giysi Kampanyas\u0131\u2019n\u0131 ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda tespit etti\u011finiz eksikler nelerdi, nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131yorsunuz?<br><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de sigortas\u0131z, kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma oran\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek ve \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131 \u00e7ok k\u00f6t\u00fc. Bunlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Kay\u0131td\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feffafl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 var. Markalar tedarik zincirlerini a\u00e7\u0131klad\u0131klar\u0131nda biz oralara ula\u015f\u0131yoruz, o i\u015f\u00e7ilerin kay\u0131tl\u0131 olup olmad\u0131klar\u0131na bak\u0131yoruz. E\u011fer kay\u0131ts\u0131zlarsa kaydettirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda bir acil eylem sistemimiz var. \u0130\u015f\u00e7ilerin bir sorunu, bir \u015fikayeti varsa direkt bize bildiriyorlar veya i\u015f\u00e7ilerin sendikalar\u0131 bizi ar\u0131yor. Biz onlar\u0131n sorunlar\u0131n\u0131 \u00f6nce markaya iletiyoruz. Markayla \u00e7\u00f6zemezsek uluslararas\u0131 partnerlerimizi bir araya getirerek kampanyalar yap\u0131yoruz. <\/p>\n\n\n\n<p>Ge\u00e7mi\u015fte, T\u00fcrkiye\u2019de bir markaya \u00fcretim yapan i\u015f\u00e7ilerin bir sorunu olmu\u015ftu. \u0130\u015fveren, i\u015f\u00e7ilerin son \u00fc\u00e7 ayl\u0131k maa\u015flar\u0131n\u0131 vermiyordu. Buras\u0131 d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck markalar\u0131ndan birine \u00fcretim yap\u0131yor. \u0130\u015f\u00e7ilere \u00fc\u00e7 ay boyunca \u201c\u0130dare edin, d\u00fczelecek.\u201d diyorlar. \u0130\u015f\u00e7iler bir sabah geldi\u011finde kap\u0131y\u0131 sonuna kadar a\u00e7\u0131k ve i\u00e7erisini bo\u015f buluyorlar. Bu i\u015f\u00e7iler sendikalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bize ba\u015fvurdular. Biz de hangi markaya \u00fcretim yapt\u0131klar\u0131n\u0131 sorduk, markan\u0131n ad\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler. Markaya bir mektup g\u00f6nderdik. \u201cTedarik zincirinizdeki bir ta\u015feronunuzda fabrika iflas etmi\u015f ve i\u015f\u00e7iler alacaklar\u0131n\u0131 alamam\u0131\u015flar.\u201d dedik. \u201cBiz oradan sat\u0131n al\u0131yorduk, bizi ilgilendirmez.\u201d dediler. Kendilerine uluslararas\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmeye imza atarak kendi i\u015f\u00e7ilerinden sorumlu olduklar\u0131n\u0131, etik davran\u0131yoruz diyerek halkla ili\u015fkiler yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirttik. \u201cSiz bizim g\u00f6z\u00fcm\u00fczde prensip olarak i\u015fverensiniz, dolay\u0131s\u0131yla bu i\u015f\u00e7ilerin \u00fccretlerini vermeniz gerekiyor.\u201d dedik. Bir y\u0131l boyunca ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k, ikna edemeyince de bir kampanya ba\u015flatt\u0131k. \u00dcr\u00fcnlerine \u201cAlaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fcr\u00fcn\u00fc ben yapt\u0131m ama param\u0131 alamad\u0131m!\u201d yazan etiketler yerle\u015ftirdik. Biz bu kampanya ile d\u00fcnyada yakla\u015f\u0131k y\u00fcz milyon insana ula\u015ft\u0131k. Neredeyse b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde ana haberlerde g\u00fcndem oldu. BBC\u2019den The Guardian\u2019a kadar her yerde haber oldu. Daha sonra marka bu i\u015f\u00e7ilerin alacaklar\u0131n\u0131 \u00f6demek zorunda kald\u0131. Bu da san\u0131r\u0131m T\u00fcrkiye\u2019de bir ilkti. Bir marka ilk kez tedarik zincirindeki bir i\u015f\u00e7inin sorumlulu\u011funu \u00fcstlendi ve \u00fccretini \u00f6dedi. \u00dcmit ediyoruz ki, bu b\u00fct\u00fcn markalara \u00f6rnek olur. Markalar o \u00fcr\u00fcnleri yapan insanlar\u0131n eme\u011fi ile oralara geliyor, dolay\u0131s\u0131yla bunun sorumlulu\u011funu almalar\u0131 gerekir. <br><\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"600\" src=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/zara_buyukresim-jpgc94e1523fab54405a1d92993e90c34d5.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-10551\" srcset=\"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/zara_buyukresim-jpgc94e1523fab54405a1d92993e90c34d5.jpg 800w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/zara_buyukresim-jpgc94e1523fab54405a1d92993e90c34d5-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/zara_buyukresim-jpgc94e1523fab54405a1d92993e90c34d5-768x576.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>T\u00fcrkiye\u2019de meslek hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanan ki\u015filerle ilgili \u00e7e\u015fitli kampanyalar yapan <a href=\"http:\/\/www.meslekhastaligi.org\/\">meslekhastaligi.org <\/a>adl\u0131 bir siteniz var. Biraz da ondan bahsedelim mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda Temiz Giysi Kampanyas\u0131 Derne\u011fi iki ayr\u0131 ba\u015fl\u0131kta \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Biri b\u00fct\u00fcn tekstil i\u015f\u00e7ilerinin m\u00fccadelesini veriyor, biri de T\u00fcrkiye\u2019de b\u00fct\u00fcn alanlarda meslek hastal\u0131\u011f\u0131 ile ilgili bir fark\u0131ndal\u0131k yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu bizim ki\u015fisel hik\u00e2yelerimizden de yola \u00e7\u0131karak geldi\u011fimiz bir yer. 2012\u2019de \u0130\u015f Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve G\u00fcvenli\u011fi Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc doktor bir han\u0131mefendi, yapt\u0131\u011f\u0131 sunumda \u015funu s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda y\u0131lda 40-120 bin aras\u0131 meslek hastas\u0131 bekleniyor.<strong>\u201d<\/strong> Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n meslek hastal\u0131\u011f\u0131 te\u015fhisi alm\u0131\u015f i\u015f\u00e7i say\u0131s\u0131 400\u2019d\u00fc&#8230; Bu say\u0131n\u0131n asl\u0131nda \u00e7ok iyi oldu\u011funu belirtmi\u015fti ama i\u015f kazas\u0131 i\u00e7in 67 bin dedi\u011fimiz an bu g\u00fcvenilirlik s\u0131f\u0131ra iniyor. \u0130\u015f kazas\u0131 say\u0131s\u0131 67 bin iken, meslek hastal\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131 400 olamaz. Bunun dengelenmesi gerekiyor.<\/p>\n\n\n\n<p>Meslek hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu asl\u0131nda bir\u00e7ok insan bilmiyor. Bu konuda kendime bir vazife \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131m. Bir portal olu\u015ftural\u0131m, bu portal insanlar\u0131 bilgilendirsin, i\u015f\u00e7i hik\u00e2yeleri payla\u015f\u0131ls\u0131n istedik. Sekt\u00f6rlerle ilgili do\u011frudan bilgi verelim diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Mesela hangi sekt\u00f6rde ne t\u00fcr hastal\u0131klar beklenebilir? Kad\u0131n kuaf\u00f6r\u00fcnden tutun, deri i\u015f\u00e7ili\u011finde \u00e7al\u0131\u015fanlara kadar bir\u00e7ok sekt\u00f6re dair bilgi veriyoruz, fark\u0131ndal\u0131k yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u015eimdiye kadar bir\u00e7ok i\u015f\u00e7i bize o site \u00fczerinden ula\u015ft\u0131. Onlar\u0131 ne yapmalar\u0131, nerelere ba\u015fvurmalar\u0131 gerekti\u011fi konular\u0131nda y\u00f6nlendiriyoruz. Sonu\u00e7ta bu, \u00fclkenin bir yaras\u0131 ve bunu sarmak gerekiyor. \u00dcmit ediyorum ki \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde Aile, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte bu konuda bir \u015feyler yapar\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu onlar i\u00e7in de bir sorun. Ortada bir sorun var ve sorunun ad\u0131 konmuyor.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Meslek Hastas\u0131y\u0131m, Ne yapmal\u0131y\u0131m?\" width=\"900\" height=\"506\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/rkV1i6REhJc?start=44&#038;feature=oembed\"  allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><figcaption><strong>Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in: <\/strong><a rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\"www.meslekhastaligi.org (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\" href=\"http:\/\/www.meslekhastaligi.org\/\" target=\"_blank\"><strong>www.meslekhastaligi.org<\/strong><\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong>Peki, ben bireysel olarak ne yapabilirim?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Birincisi, bize g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak dahil olabilirsiniz. Hi\u00e7bir \u015fey yapam\u0131yorsan\u0131z, derne\u011fimizin giderleri konusunda destek olabilirsiniz. Derne\u011fimizin web sitesi temizgiysi.org, oradaki ba\u011f\u0131\u015f butonunu kullanarak da bize ba\u011f\u0131\u015f yapabilirsiniz. T\u00fcketim aya\u011f\u0131 ile ilgili de t\u00fcketicilerden bekledi\u011fimiz, de\u011fi\u015fim ile ilgili g\u00fcc\u00fcn ellerinde oldu\u011funu bilmeleri gerekiyor. Ald\u0131klar\u0131 \u00fcr\u00fcnleri sorgulamalar\u0131 gerekiyor. Bir markan\u0131n tutkunu olabilirler. \u00d6yleyse de o markaya \u201cBen bu \u00fcr\u00fcn\u00fc senden almak istiyorum ama d\u00fczg\u00fcn \u00fcretmeni istiyorum.\u201d demeliler. Biz \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi olarak da, t\u00fcketicilerden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yumu\u015fak g\u00fc\u00e7le markalara bask\u0131 yapt\u0131rarak i\u015f\u00e7ilerin ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmelerini istiyoruz.<br><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote\"><p><em><strong>Bu r\u00f6portaj Leyla Aslan&#8217;\u0131n haz\u0131rlay\u0131p sundu\u011fu A\u00e7\u0131k Radyo\u2019daki Tohumdan Hasada Ekolojik Ya\u015fam <a href=\"https:\/\/acikradyo.com.tr\/podcast\/210557\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\" aria-label=\" (yeni sekmede a\u00e7\u0131l\u0131r)\">program\u0131ndan<\/a>&nbsp;yaz\u0131ya aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator\"\/>\n\n\n\n<p><strong><em>De\u015fifre:&nbsp;<\/em><\/strong><em>Tansu Ye\u015filk\u0131r (Bu\u011fday Derne\u011fi G\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0130leti\u015fim Ekibi)<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>\u0130ll\u00fcstrasyon: <\/strong>Harry Haysom <\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Leyla Aslan, Temiz Giysi Kampanyas\u0131 T\u00fcrkiye aya\u011f\u0131n\u0131n kurucusu Abdulhalim Demir ile hik\u00e2yesini, tekstil sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 ve k\u0131yafetlerimizin g\u00f6r\u00fcnmeyen maliyetini konu\u015ftu. Temiz Giysi Kampanyas\u0131\u2019na ge\u00e7meden \u00f6nce asl\u0131nda ben sizin bu yola \u00e7\u0131k\u0131\u015f&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10555,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[437],"tags":[731,201,728,727,726,729,612,730],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10533"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10533"}],"version-history":[{"count":36,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10622,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10533\/revisions\/10622"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10555"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bugday.org\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}