-- GÜNCEL PROJELER:
-- GEÇMİŞ PROJELER:


Victor Ananias
101 Soruda Organik Ürün Rehberi




Tasarruf eden binalar
Kategoriler: Ekolojik Mimari
Tarih: 24-Temmuz-2006
Yazdır | Arkadaşına Gönder | Yorum Ekle


Bir bina için yenilenebilir enerjilerin kullanılması düşünüldüğünde, o binanın enerjiyi tutma ve kullanma kapasitesine bakmak gerekir.

 

Bir bina için yenilenebilir enerjilerin kullanılmasının düşünüldüğünde, o binanın enerjiyi tutma ve kullanma kapasitesine bakmak gerekir. Yenilenebilir kaynaklardan enerji üretmek için geliştirilmiş en ileri teknolojiler büyük miktarlarda enerji üretmemizi sağlasa da; sürdürülebilirlik öncelikle tasarruf edilebilecek – ve dolayısıyla aslında üretilmesine gerek olmayan – enerji potansiyeline bakmayı gerektirir. Bu potansiyel olarak tasarruf edilebilecek enerji ‘negawatt’ birimiyle ölçülür. Negawatt terimi, sürdürülebilirliğe öncelikle kaynakların akılcı ve verimli kullanımıyla ulaşılabileceğine dikkat çekmek için, ilk olarak Amory Lovins tarafından tanımlanmıştır. Ayrıca, her hangi bir enerji üretim sisteminin ilk yatırım maliyeti de yüksek olacağından, en az yatırımla en çok verime nasıl ulaşılacağına bakmak daha mantıklıdır. Dünya çapında, geleneksel olarak inşa edilen evler enerji verimli olmasına rağmen, sanayi devriminden bu yana gelişen ve şimdiye kadar geleneksel yapıların korunduğu uzak bölgelere kadar dahi yayılan inşa şekilleri bir sorun teşkil etmektedir. Batı medeniyetindeki ‘enerji megalomanyası’, ilk olarak, fosil yakıtlardan kitlesel enerji üretiminin çevresel etkilerinin bilinmemesi ve fosil yakıtların bir gün tükeneceğinin düşünülmemesinden kaynaklanmıştır. Özellikle şehirleşmiş bölgelerdeki binaların büyük bir kısmının enerji verimlilik standartları yetersizdir. Yalıtım teknolojileri geliştikçe yeni binalarda standartlar iyileştiriliyor ve elektriğin fiyatı yükseldikçe elektrikli aletlerin enerji verimlilikleri arttırılıyor, fakat bilinçli enerji tasarrufu ve temiz kaynaklardan enerji gereksiniminin karşılanmasıyla çok daha fazlası sağlanabilir.

 

Mevcut bir binaya da yenilenebilir enerji kaynağı döşenebilir, fakat öncelikle binanın komple yalıtımı yapılmalı ve bütün aydınlatma sisteminin ve elektrikli aletlerin enerji verimliliği gözden geçirilmelidir. Bir evde öncelikli enerji/kaynak tüketimi evin, istenen sıcaklığa getirilmesi için ısıtılması/soğutulması ile yapılır. Bir evin, sağlanan sıcaklığı (veya sıcak iklimlerde ve mevsimlerde soğuğu) koruma kapasitesini tespit etmek için tüm ısı kaçaklarını tespit etmek çok önemlidir. Yalıtım sırasında, ısı kaçıran noktalara çok dikkat edilmeli, bu noktalar yanlış inşadan kaynaklanabildiği için, inşada düzeltme gerektirebilir ve yalıtım malzemeleri kullanılması ısı kaybını önlemeyecektir. Bu durum, özellikle evin duvarlarında nem ve su bulunduğunda geçerlidir. Isı kaçıran noktalar genellikle pencere, kapı, baca ve duvarların delindiği (boru veya kablo için) yerlerin etrafında veya iki duvarın birleştiği yerlerde bulunur (yani, köşeler, binadaki eklentiler, vs.) Bu noktalar, kızıl ötesi radyasyonu tespit eden (sıcaklık arttıkça radyasyon artar), ve renkli bir resimle binada ısı yayılımının en çok olduğu bölgeleri (kırmızı-sarı spektrum), ve soğuk ve nemli noktaları (eflatun-yeşil spektrum) gösteren ‘termografik fotoğraf makinesi’ teknolojisiyle kolaylıkla bulunabilir. Yeniden yapılandırma durumunda dikkate alınması gereken bir konu da, yapılandırma maliyetlerinin daha yüksek olmasından dolayı, enerji üretim teknolojisine yapılan yatırımının geri dönüşünün, yeni inşaatınkinden daha geç/yavaş olacağıdır.

 

 

 

 

 

Yeni binalar inşa edilirken, en baştan yalıtıma ve enerji verimli tasarıma daha fazla yatırım yapılırsa, hatırı sayılır miktarlarda enerji tasarrufu sağlanabilir. Ilıman - soğuk iklimli ülkelerde yüksek yalıtım standartlarına hâlihazırda dikkat edilmesine rağmen Akdeniz ülkelerinde yalıtım genellikle göz ardı edilmiştir. Oysaki özellikle Akdeniz ikliminde – evler ısıyı muhafaza edebiliyorsa – minimum ısıtmayla istenen sıcaklığa göreceli olarak daha kolay ulaşılabilir. Yalıtım, yazın da aşırı sıcağa karşı koruma sağlayacak, böylece klima ihtiyacını azaltarak veya ortadan kaldırarak enerji/kaynak/para tasarrufu sağlayacaktır.

 

Son yıllarda, bina tasarımlarında ideal termodinamik davranışa ulaşmak için yapılan değişiklikler artıyor. Bu deneyimler/denemeler, yenilikçi stratejiler geliştirse de çoğunlukla geleneksel tasarımların yeni teknolojilerle birleştirilerek kullanıldığını görüyoruz. Bunun örnekleri, enerjiyi ısı pompası, güneş panelleri veya rüzgâr türbinleri gibi alternatif kaynaklardan sağlayan saman, balyasından yapılan evler, toprak damlı ya da toprak korunaklı evler olabilir. Yeni bir bina tasarlarken 2 yaklaşım benimsenebilir. Evin dışardan enerji girdisine ihtiyaç duymayacak şekilde tasarlanmasına veya yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımıyla beraber maksimum enerji verimliliği sağlanmasına odaklanılabilir. İlk tasarım stratejisi ‘pasif ev’ olarak adlandırılır ve güneş enerjisinin pasif kümülâsyonuna ve özellikle ısıl kaybın en aza indirilmesine dayanır. Bu, büyük bir ısıl kütlenin gün boyunca ısıyı emmesi ve gece boyunca yavaşça onu yaymasıyla sağlanır. Diğer ısı kaynakları, elektrikli aletlerin (buzdolabı, vs.), ve insan ve hayvanların atık ısısıdır. Bu ısı; yüksek yalıtım standardı, binanın hava geçirmez tasarımı ve ısı geri kazanım havalandırma sistemi sayesinde korunur. Isı geri kazanım havalandırma sistemi, egzoz havanın enerjisini alıp, bunu, binaya girişi sadece kontrollü havalandırmayla olan temiz havayı ısıtmak için kullanır (temiz hava için cam açılması büyük miktarda ısı kaybına sebep olur). Normal bir binanın kullandığının % 15’i kadar enerji kullanan bir eve ‘pasif ev’ denebilir. Bu enerji, güneş enerjisi paneli gibi küçük bir enerji kaynağıyla kolaylıkla sağlanabilir. Yine de, katı bir tanımlamayla, pasif bir ev, ekstra bir enerji kaynağından yaralanmamalıdır. Bu yüzden ısı pompası, enerji üretmeyip, sadece enerjiyi sıkıştırılmış hava şeklinde, çoğunlukla yerden evin içine transfer ettiği için ev tasarımının bir parçası olarak kabul edilir. Enerji verimliliğini yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımıyla birleştiren ikinci stratejiyi savunanlar, pasif evleri averaj insan için gerçekçi bir alternatif olmaktan çok, birkaç hevesli/heyecanlı insan için modern bir deney olarak görürler.  Pasif evlerin tasarımı oldukça karmaşık ve ilk yatırım maliyetleri daha yüksekken, aslında herhangi bir enerji verimli bina, aynı esasları ve teknolojileri kullanır; tek fark, gereken ekstra enerjiyi yenilenebilir kaynaklardan karşılarken, enerji ihtiyacını sıfıra indirmeye çalışmamasıdır.  Bir diğer tartışma konusuysa, pasif evlerde sıklıkla yüksek teknoloji ürünü materyaller kullanılmasıdır. BU tür materyaller, geleneksel materyallere kıyasla çok az daha fazla enerji tasarrufu sağlarlar, ama karmaşık bir süreç olan üretimleri sadece merkezi sanayi ile mümkündür, bu sebeple tüketici tamamen kendi kontrolü dışındaki bu üretim sistemine bağımlı kalır. Aslında, bu materyallerin sürdürülebilir olup olmadığı konusunda da tartışmalar vardır. Çünkü üretimleri toksik maddelerin kullanılmasını gerektirebilir ve kullanıldıkları süre boyunca tasarruf sağlayacakları veya biriktirecekleri enerji miktarının, üretilmeleri için gereken enerji miktarından fazla olup olmadığı tartışılır. Ayrıca, bazı insanlar doğal maddelerden yapılmış evlerde yaşamayı tercih edebilirler. Sonuçta, pasif evlerin, enerji tasarrufu konusundaki çalışmalara ve hatta geleneksel mimarinin bazı özelliklerine rağbeti arttırmaya çok büyük katkısı olmuştur. Gelecekte, muhtemelen, pasif ev prensipleri ve enerji tasarrufu sağlayan evler arasında bir artış göreceğiz ve iki yaklaşımın da hangi yanlarının sürdürülebilir kalkınma için yararlı olduğunu uygulamalar gösterecek.

 

Tavsiye Edilen Okumalar:

- Negawatt Devrimi (The Negawatt Revolution, Solving the CO2 Problem), 1989 Montreal Yeşil Enerji Konferansının Amory Lovins tarafından yapılan açılış konuşması, http://www.ccnr.org/amory.html

- Ne Kurtarılabilir? Enerji tasarrufu sağlayan ürünlerin kullanılmasıyla elde edilen ekonomik ve çevresel kazanımları hesaplamakta kullanılan formüller, http://www.efi.org/articles/costs.pdf

 - Passive-on Projesi, pasif ev metodunun sıcak iklimlerde uygulanmasıyla ilgili bir proje, http://www.passive-on.org/en/

- İlk adımlar: Sizin ikliminizde bir pasif ev nasıl olabilir?, Pasif Ev Enstitüsü, Dr. Wolfgang Feist, http://www.passiv.de/07_eng/FirstSteps/FirstStep.zip

- Hannover-Kronsberg’deki Pasif Ev: İnşaat ve Ölçüm Sonuçları, Cepheus, http://www.pasivnidomy.cz/download/pep-info1_kronsberg.pdf

 

- Enerji verimli evlerin temel özellikleri, http://www.pueblo.gsa.gov/cic_text/housing/energy-eff/energy.html

 

- Evler için enerji kontrol listesi, http://www.eeba.org/technology/publications/hec/default.htm

 

 

Haber No: 1492