DESTEK OL!
Gönüllü Ol
HABERLER

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı’ndan Uyarı: Ölümcül Tehlike

Yayınlanma Tarihi: 22 Ocak 2020
Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı’ndan Uyarı: Ölümcül Tehlike

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın üniversitelerden görüş istediği, tarımda kullanılan 41 pestisit etken maddesinin yol açtığı zararları açıkladı.

Tarım ve Orman Bakanlığı üniversitelere gönderdiği bir yazı ile ülkemiz tarımında kullanılan 41 adet pestisit etken maddesinin kullanımdan kaldırılmasının gerekip gerekmediği hakkında görüş istedi.

Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği ve Avrupa Pestisit Eylem Ağı tarafından yürütülmekte olan Zehirsiz Sofralar Projesi kapsamında bir araya gelen 100’ü aşkın sivil kuruluş ve inisiyatifin oluşturduğu Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı, Kasım 2019’da Zehirsiz Kampanya’yı başlatmış; pestisitlerin zararlarına dikkat çekerek, Türkiye’de kademeli olarak azaltılarak yasaklanmasını ve doğa dostu üretim yapan çiftçilerin kullandığı yöntemlerinin yaygınlaştırılmasını talep etmişti.

Avrupa Birliği tarafından Sivil Toplum Diyaloğu Programı kapsamında desteklenen proje kapsamında oluşturulan Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı, bakanlığın üniversitelere gönderdiği listede yer alan pestisitlerin insan, doğal hayattaki diğer canlıların sağlığı ve çevresel toksisite açısından ne gibi zararlara yol açtığını araştırdı. Proje danışmanlarından Dr. Bülent Şık’ın, Ağ adına yaptığı araştırma, 41 etken maddenin hem insan hem de diğer canlılar için ölümcül tehlikeler barındırdığını ortaya koyuyor.

41 Pestisit İçin Yapılan Araştırmada Öne Çıkan Sonuçlar

  • 8 Etken madde ölümcül: Bakanlığın listesindeki 41 etken maddeden 8’i solunduğunda ölümcül etki gösteriyor.
  • 12 Madde kanser tehlikesi taşıyor: 41 pestisit etken maddesinin 7’si muhtemel, 5’i olası karsinojenik. Karsinojenik maddeler solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olabiliyor.
  • 19 Madde çocuklar için çok tehlikeli: 5’i şüpheli olmak üzere, 19 etken madde hormonal sistem bozucu özellik taşıyor. İnsan ve hayvan bedeninin birçok işlevini hormon sistemi düzenlediği için, hormonal sistem bozucu pestisitler vücudu pek çok açıdan etkiliyor. Bu etkilerden bazıları: Hormonla ilişkili kanser türleri (prostat, testis, meme), metabolizma bozuklukları (obezite, diyabet), üreme fonksiyonu bozuklukları (doğurganlığın azalması, çocuklarda cinsiyet gelişim bozukluğu, örneğin erken ergenlik), kalp ve damar hastalıkları, zihin ve davranış bozuklukları. Hormonal sistem bozucu pestisitler, özellikle çocuklar ve anne karnındaki bebekler için daha tehlikeli.
  • 13 Madde beyne zarar veriyor: 4’ü şüpheli olmak üzere, 13 etken madde nörolojik gelişime zarar veren özellikte. Hiperaktivite, davranış bozuklukları, düşük IQ, yol açtığı zararlardan bazıları.
  • 26 Madde üreme sistemini bozuyor: 9’u şüpheli olmak üzere, 26 etken madde üreme sistemi için zararlı niteliğe sahip. Bunlar, üreme sistemine toksik etkiler gösteren, üreme fonksiyon ve kapasitesini azaltan, doğurganlığa veya doğmamış çocuğa zarar verebilen maddelerdir.
  • Çiftçiler tehlikede: 13 etken madde çiftçiler ve tarım işçileri için çok zararlı.
  • Ekosisteme zarar veriyor: 10 etken madde arılar, 10 etken madde faydalı böcekler, 3 etken madde kuşlar, 10 etken madde suda yaşayan canlılar, 1 etken madde su yosunları için çok zehirli.
  • Biyolojik birikim ve kalıcı kirlilik: 3 Etken madde biyolojik birikim yapıyor ve 5 etken madde ise uzun süre çevrede kalarak zehirli etkisini koruyabiliyor.

Araştırma Kriterleri

Yapılan araştırmada Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Uluslararası Kanser Araştırmaları Kurumu (IARC), ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), Pestisit Eylem Ağı (PAN), Greenpeace ve Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği (IUPAC) kurumları tarafından yapılan değerlendirmeler esas alındı. Bu kurumların periyodik olarak çıkardığı yayınlarda veya resmi internet sitelerinde pestisitlerin yol açtığı zararlar üzerine çeşitli bilgiler mevcut.

Aşağıdaki tablolarda bakanlığın listesinde yer alan 41 pestisit etken maddesi ile ilgili olarak, Zehirsiz Sofralar Projesi kapsamında kurulan Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı’nın yapmış olduğu değerlendirme yer alıyor. Yapılan değerlendirmede sadece insan sağlığı değil doğadaki diğer canlılar ve pestisitlerin doğada toprak, su gibi ortamlarda uzun süre zehirli etkilerini koruma durumları ve biyolojik birikim yapma özelliğine sahip olup olmadıkları da dikkate alındı. Okuma kolaylığı sağlamak için pestisitler tek bir tabloda değil dört ayrı tabloda alfabetik sıra ile sunuldu.

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı’nın Önerisi

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın listesinde yer alan pestisit etken maddelerinin yasaklanmasına yönelik tartışmalar uzun zamandan beri sürüyor. Aşağıdaki tablolarda da görülebileceği gibi bu etken maddelerin insan sağlığına ve doğal yaşama çeşitli zararları bulunuyor. Ayrıca Bakanlığın listesinde yer alan 41 adet pestisitten dokuzu (Glyphosate, Beta-Cyfluthrin, Cyfluthrin, Formetanate, Malathion, Tefluthrin, Zeta-Cypermethrin, Fenamiphos ve Zinc Phosphide) haricinde diğer 32 adet pestisitin Avrupa Birliği’nde kullanımına onay verilmiyor. Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Avrupa Birliği’nde onay verilmeyen bu pestisitlerin ülkemiz tarımında neden kullanıldığına bir açıklama getirmesi gerekiyor.

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı kamuoyunu söz konusu dokuz adet pestisitin de yasaklanmasını içeren kampanyayı imzalamaya, paylaşmaya, desteklemeye çağırıyor. Yürütülen kampanya ile ilgili bilgilere şu linkten ulaşılabilir: Change.org/ZehirsizSofralar

Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı, insan sağlığına ve doğal hayata daha fazla zarar vermemek için Bakanlığın üniversitelerden görüş istediği 41 adet pestisit etken maddesinin kullanımının yasaklanarak topraklarımızın, suyumuzun ve tüm canlıların gıdasının zehirlerden temizlenmesini talep ediyor.

Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli ile Gıda ve Kontrol Genel Müdür Vekili Harun Seçkin’den randevu isteyen Zehirsiz Sofralar Sivil Toplum Ağı, aşağıdaki kampanya taleplerini bu görüşmede yetkililere iletecek.

1- Dünya Sağlık Örgütü tarafından “son derece tehlikeli”, “yüksek seviyede tehlikeli” ve “muhtemel kanserojen” olarak belirlenen ve tarımda kullanılan 13 etken madde (Difenacoum, ethoprophos, cyfluthrin, beta-cyfluthrin, zeta-cypermethrin, fenamiphos, formetanate X formetanate hydrochloride, methiocarb, methomyl, tefluthrin, zinc phosphide, glyphosate, malathion) öncelikle ve acilen yasaklansın.

2- Pestisitlerin tamamının 2030 yılına kadar yasaklanması, doğa dostu, zehirsiz yöntemlerle tarımsal üretim yapılması için Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından gerekli adımlar atılsın; doğa dostu tarım yöntemleri ve bu yöntemlerle tarım yapan küçük üreticiler desteklensin; üreticileri doğa dostu, zehirsiz yöntemler kullanmaya teşvik edecek politikalar uygulansın.

3- Türkiye’de tarım ve gıda ürünlerinde kullanılan pestisitlerle ilgili denetimler artırılsın, elde edilen denetim sonuçlarıyla ilgili şeffaflık sağlansın.

Tehlike Sınıflandırmaları

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) zehirli kimyasal maddeleri yol açtıkları sağlık zararlarını dikkate alarak bir sınıflandırmaya tabi tutmuştur. Kimyasal maddelerin sağlık üzerinde olumsuz etkiler gösterdikleri dozlar birbirinden farklıdır. Bazı kimyasal maddeler çok az miktarlarda alındıklarında bile ölümcül olabilmektedirler. WHO, çok az miktarlarda solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deri yoluyla emildiğinde ölüme veya insanda akut veya kronik hasarlara neden olan kimyasal maddeleri “Son Derece Tehlikeli (Extremely Hazardous)” olarak nitelemektedir.

Son derece tehlikeli kimyasallar Dünya Sağlık Örgütü’nce “Sınıf 1a“ başlığı altında (WHO1a) toplanmıştır. Son derece tehlikeli kimyasal maddelerden sonra sağlık açısından önem arz eden diğer grup “çok tehlikeli ya da yüksek düzeyde tehlikeli (Highly hazardous)“ olarak nitelenmektedir. Çok tehlikeli olarak nitelenen bu tip kimyasallar “1b sınıfı” altında (WHO1b) toplanmıştır.

Aşağıda Tablo 1’de metin içinde ve tablolarda geçen bazı kısaltmalar, terimler ve tanımlamalara açıklık getirilmiştir.

1. Tablolarda Yer Alan Kısaltmalar, Terimler ve Tanımlar İçin Açıklamalar

Akut Toksisite İle İlgili Olanlar
WHO IaDünya Sağlık Örgütüne göre son derece tehlikeli kimyasal madde (Sınıf 1a)
WHO IbDünya Sağlık Örgütüne göre çok tehlikeli kimyasal madde (Sınıf 1b)
H330Küresel Uyum Sistemi’nin (GHS) tehlike sınıflandırmasına göre solunduğunda ölümcül etki gösteren madde
Kronik-Uzun Dönemli Toksisite İle İlgili Olanlar
EPA KarsinojenikAmerikan Çevre Koruma Ajansı’na (EPA) göre insanlarda karsinojenik etkili madde. Karsinojenik maddeler solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olur.
IARC KarsinojenikUluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’na (IARC) göre insanlarda karsinojenik etkili madde. Karsinojenik maddeler solunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde kanser oluşumuna neden olur.
Üreme Sistemi İçin ZararlıÜreme sistemine toksik etkiler gösteren, üreme fonksiyon ve kapasitesini azaltan, doğurganlığa veya doğmamış çocuğa zarar verebilen maddelerdir.
Hormonal Sistem BozucuSolunduğunda, ağız yoluyla alındığında veya deriye nüfuz ettiğinde hormonal sistemin işleyişinde bozulmalar meydana getiren maddelerdir.

Çevresel Toksisite İle İlgili Olanlar
Biyolojik BirikimSoluma, ağız ya da deri yoluyla vücuda alınan bir kimyasal maddenin o canlının bedeninde birikim yapması durumudur.
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur (Suda, toprakta veya çamur tabakasında uzun süre kalıcı)Bir kimyasal madde bir ortama bulaştığında belli bir miktardadır ancak zamanla miktarı azalır. Kimyasal maddenin başlangıçtaki miktarının yarıya düşmesi için geçen süre yarı ömür olarak nitelenir. Deniz suyundaki ya da tatlı sudaki yarı ömrü 60 günden fazla olan; toprakta ve çamur tabakalarındaki yarı ömrü ise 180 günden fazla olan kimyasal maddeler “uzun süre kalıcı” olarak nitelenir. Toksik bir karaktere sahip bir kimyasal maddenin uzun süre kalıcı olması, çevrede uzun süre zehirli etkisini koruması dolayısıyla canlı yaşama verdiği zararın da uzun olması anlamına gelir.
Su Canlılarına ZehirliSuda yaşayan canlılar üzerinde zehirli etkiler gösteren maddeler, sucul canlılara zehirli madde olarak nitelenir.
Arılara Çok ZehirliArılara zehirli etkiler gösteren maddeler. Bu tip zehirli maddelerin sadece arılara değil genel olarak uçucu böcek türlerine zarar verdiği bilinmelidir.

Değerlendirme Sonuçları

Bakanlığın görüş istediği 41 adet pestisitin zararlarına ait bilgiler aşağıdaki tablolarda sunuluyor. Tablolarda yer alan şüpheli ifadesi, kesin bir değerlendirme yapmak için henüz yeterli kanıt yok anlamına geliyor.

Tablo 2. Yasaklanması İçin Görüş Sorulan Pestisitlerin Yol Açtığı Zararlar


Pestisit
Zararları
Kaynak
01BifenthrinOlası karsinojenik (EPA Grup C)
Hormonal Sistem Bozucu
Arılar için çok zehirli
Su canlılarına zehirli
Faydalı böceklere çok zehirli
Biyolojik birikim yapar
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur
EPA
PAN3 
PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
02FenbutatinoxideÜreme Sistemi İçin Zararlı
Şüpheli hormonal sistem bozucu
Solunduğunda ölümcül etkili (H330)
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur
Su canlılarına zehirli
IUPAC, PAN7 
PAN7, IUPAC
PAN
PAN
PAN
03DimethoateOlası karsinojenik (EPA Grup C)
Hormonal sistem bozucu
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Arılar için çok zehirli
Faydalı böceklere çok zehirli
EPA
PAN3 
Greenpeace
PAN, Greenpeace
Greenpeace
04CyclanilideÜreme sistemi için zararlı
Nörolojik gelişime zarar verici
IUPAC
IUPAC
05ChlorothalonilMuhtemel karsinojenik (EPA Grup B)
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Hormonal sistem bozucu
PAN, EPA, Greenpeace
Greenpeace
PAN3

06FenamidoneŞüpheli üreme sağlığı bozucuIUPAC
07FenpropimorphÇiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlıGreenpeace
08FlusilazoleÜreme sistemi için zararlıPAN
09Polyoxin AlAntibiyotik direnç gelişimine yol açabilirÇeşitli akademik yayınlar
10TriadimenolOlası karsinojenik (EPA Grup C)
Üreme sistemi için zararlı
Hormonal sistem bozucu
EPA
PAN, Greenpeace, IUPAC
PAN3, IUPAC

Tablo 3. Yasaklanması İçin Görüş Sorulan Pestisitlerin Yol Açtığı Zararlar


Pestisit
Zararları
Kaynak
11AminotriazoleÜreme sistemi için zararlı
Hormonal sistem bozucu

IUPAC
PAN3

12ChloridazonŞüpheli üreme sağlığı bozucu
Şüpheli hormonal gelişim bozucu
IUPAC
IUPAC
13ChlorprophamŞüpheli üreme sağlığı bozucu
Şüpheli nörolojik gelişim bozucu
Faydalı böceklere çok zehirli
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur
IUPAC
IUPAC
Greenpeace
Greenpeace
14DesmediphamÜreme sağlığı bozucu
Şüpheli hormonal gelişim bozucu
Şüpheli nörolojik gelişim bozucu
IUPAC
IUPAC
IUPAC
15Diquat (dibromide)Solunduğunda ölümcül etkili (H330)
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
PAN
Greenpeace
16EthoxysulfuronŞüpheli üreme sağlığı bozucuIUPAC
17Glufosinate (ammonium)Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Üreme sistemi için zararlı
Nörolojik gelişime zarar verici
Greenpeace
Greenpeace, PAN
IUPAC
18GlyphosateMuhtemel karsinojenik
Hormonal sistem bozucu
IARC
PAN3

19IoxonilHormonal sistem bozucuPAN3
20LinuronOlası karsinojenik (EPA Grup C)
Üreme sistemi için zararlı
Hormonal sistem bozucu
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
EPA
PAN, Greenpeace
PAN3, Greenpeace
Greenpeace
21MolinateŞüpheli hormonal sistem bozucu
Üreme sistemi için zararlı
Nörolojik gelişime zarar verici
PAN7, IUPAC
PAN7, IUPAC
IUPAC
22OrthosulfamuronŞüpheli üreme sağlığı bozucu
Şüpheli nörolojik gelişim bozucu
PAN, IUPAC
PAN, IUPAC

Tablo 4. Yasaklanması İçin Görüş Sorulan Pestisitlerin Yol Açtığı Zararlar


Pestisit

Zararları

Kaynak
23OxadiazonMuhtemel karsinojenik (Grup B)
Üreme sistemi için zararlı
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Alglere çok zararlı
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur
EPA, PAN, Greenpeace
IUPAC
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
24PyroxasulfoneMuhtemel karsinojenikPAN7, IUPAC
25TepraloxydimHormonal sistem bozucu
Üreme sistemi için zararlı
PAN3 
IUPAC
26TralkoxydimÇiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Hormonal sistem bozucu
Çevrede uzun süre zehirli etkisini korur
Greenpeace
PAN3 
Greenpeace
27TriasulfuronŞüpheli üreme sağlığı bozucuIUPAC
28Beta-CyfluthrinWHO1b
Nörolojik gelişim bozucu
Şüpheli hormonal sistem bozucu
Üreme sistemi için zararlı
Solunduğunda ölümcül etkili
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Arılar için çok zehirli
Faydalı böceklere çok zehirli
Su canlılarına zehirli
Biyolojik birikim yapar
WHO
IUPAC
IUPAC
IUPAC
PAN
Greenpeace
PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
29CyfluthrinWHO1b
Solunduğunda ölümcül etkili
Şüpheli üreme sağlığı bozucu
Nörolojik gelişim bozucu
WHO
PAN
IUPAC
IUPAC
30FormetanateWHO1b
Solunduğunda ölümcül etkili
Arılar için çok zehirli
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Faydalı böceklere çok zehirli
Su canlılarına zehirli
WHO
PAN
PAN, Greenpeace
PAN, Greenpeace
PAN, Greenpeace
Greenpeace
31MalathionOlası karsinojenik
Hormonal sistem bozucu
Şüpheli üreme sağlığı bozucu
Nörolojik gelişim bozucu
Arılar için çok zehirli
Faydalı böceklere çok zehirli
Su canlılarına zehirli
IARC, PAN, Greenpeace
PAN3, IUPAC
IUPAC
IUPAC
PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
32MethiocarbWHO1b
Nörolojik gelişim bozucu
Şüpheli üreme sağlığı bozucu
Hormonal sistem bozucu
Arılar için çok zehirli
Kuşlar için çok zehirli
Faydalı böcekler için çok zehirli
Su canlılarına zehirli
WHO
IUPAC
IUPAC
PAN3, IUPAC PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace

Tablo 5. Yasaklanması İçin Görüş Sorulan Pestisitlerin Yol Açtığı Zararlar


Pestisit
Zararları Kaynak
33MethomylWHO1b
Arılar için çok zehirli
Hormonal sistem bozucu
Faydalı böcekler için çok zehirli
Su canlılarına zehirli
WHO
PAN, Greenpeace
PAN3 
Greenpeace
Greenpeace
34NovaluronLiteratürde yeterli bilgi yok
35PymetrozineMuhtemel karsinojenik (EPA Grup B)
Üreme Sistemi İçin Zararlı
EPA, PAN, Greenpeace
IUPAC
36TefluthrinWHO1b
Nörolojik gelişim bozucu
Solunduğunda ölümcül etkili
Arılar için çok zehirli
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Su canlılarına zehirli
Biyolojik birikim yapar
WHO
IUPAC
PAN
PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
37Zeta-CypermethrinWHO1b
Muhtemel karsinojenik
Hormonal sistem bozucu
Arılar için çok zehirli
Su canlılarına zehirli
WHO
EPA
PAN3 
PAN, Greenpeace
Greenpeace
38EthoprophosWHO1a
Muhtemel karsinojenik (EPA Grup B)
Solunduğunda ölümcül etkili
Şüpheli nörolojik gelişim bozucu
Üreme sistemi için zararlı
Kuşlar için çok zehirli
Faydalı böcekler için çok zehirli
WHO
EPA
PAN, Greenpeace
IUPAC
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
39FenamiphosWHO1b
Solunduğunda ölümcül etkili
Üreme sistemi için zararlı
Nörolojik gelişim bozucu
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
Arılar için çok zehirli
Kuşlar için çok zehirli
Faydalı böcekler için çok zehirli
Su canlılarına zehirli
WHO
PAN
IUPAC
IUPAC
Greenpeace
PAN, Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
Greenpeace
40DifenacoumWHO1a
Üreme sistemi için zararlı
Biyolojik birikim yapar
Çiftçilere ve tarım işçilerine çok zararlı
WHO
IUPAC
PAN Greenpeace
41Zinc PhosphideWHO1b
Üreme sistemi için zararlı
WHO
IUPAC

Kaynaklar

1. Pesticide Action Network International (PAN), 2019. PAN International List of Highly Hazardous Pesticides (PAN List of HHPs) March 2019.https://pan-germany.org/download/pan-international-list-of-highly-hazardous-pesticides/

2. Greenpeace, 2016. EU Pesticide Blacklist. https://storage.googleapis.com/planet4-eu-unit-stateless/2018/08/fbae91a3-fbae91a3-20160727_schwarze_liste_pestizide_greenpeace_final.pdf

3. (PAN3)PAN Europe, Angeliki Lyssimachou and Hans Muilerman; Brussels 2015-2016. Impact Assessment of The Criteria for Endocrine Disrupting Pesticides.

4. EPA, 2018. Chemicals Evaluated for Carcinogenic Potential Annual Cancer Report 2018. U.S. Environmental Protection Agency Office of Pesticide Programs.

5. IARC, 2019.Monographs on The Identification of Carcinogenic Hazards to Humans, 2019. https://monographs.iarc.fr/list-of-classifications

6. WHO, 2009. The WHO Recommended Classification of Pesticides by Hazard and Guidelines to Classification. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/44271/9789241547963_eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y

7. (PAN7) Pesticide Action Network International (PAN). http://www.pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PRI4246

8. IUPAC, https://sitem.herts.ac.uk/aeru/iupac/Reports/141.htm

Etiketler: , ,

Henüz yorum yapılmamış

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Paylaş