DESTEK OL!
Gönüllü Ol
HABERLER

Sosyal izolasyonu ekosisteme faydalı hale getirmek mümkün

Yayınlanma Tarihi: 13 Nisan 2020
Sosyal izolasyonu ekosisteme faydalı hale getirmek mümkün

“Ekosistem sadece bahçede olur diye bir şey yok, şehir şartlarında, balkonlarda da bir denge kurmak ve kendimiz dışındaki canlıları düşünmek mümkün.”

Yasemin Kireç

Sosyal izolasyonu fırsat bilip ekosisteme faydalı bir şeyler yapmaya ne dersiniz? Beni tanıyanlar bilir, evde oturmayı çok severim. Yapacak bir sürü şey bulabiliyorum, hele mevsim bahar ise, uzaklarda aramaya gerek yok, işler gözümüzün önünde! Bir taşla iki, hatta daha fazla kuş vurmak mümkün, tabii mecazi anlamda, balkona çıkıp sinirden etrafa taş atmaya başlamıyoruz… İhtiyacımız olan her şey evimizde veya internette var. Ufak bir planlama yapmamız gerekiyor, o kadar.

Öncelikle şartlarımızı bir gözden geçirelim: 

  • Pandemi var, insanlarla temas etmememiz gerekiyor. 
  • Mevsim bahar, olmuş aylardan Nisan, doğa hızla uyanıyor. 
  • Ekolojik bir krizin içindeyiz; arılar, sinekler, bir çoğu tozlaştırıcı görevi gören faydalı böcekler, pestisitler de dahil olmak üzere birçok sebeple hızla yok oluyorlar.
  • Tozlaştırıcıların sevdiği birçok bitkiyi biz de severek yiyoruz. 

O halde, bahçeye çıkıp bir şeyler yapmaya ne dersiniz? COVID-19’dan bihaber bir takım canlılarla birlikte vakit geçirmiş oluruz (burada hatırlayalım ki, bir kısmının nesli bizim yüzümüzden tükeniyor) ve kendimize küçük, renkli ve hareketli bir ekosistem yaratabiliriz. Benim müstakil bir bahçem yok, apartmanın bahçesini oyun alanıma çevirdim, komşular da memnun görünüyor.

İsterseniz aşağıda bahsedeceğim bitkilerin hepsini balkonda bir saksıda da yetiştirebilirsiniz. Ekosistem sadece bahçede olur diye bir şey yok, şehir şartlarında, balkonlarda da bir denge kurmak ve kendimiz dışındaki canlıları düşünmek mümkün. Bahçe veya balkon olsun; boş saksı, birkaç tohum veya fide ve toprak dışında da hiçbir şeye ihtiyacınız yok. Yoğurt kaplarını, boş tenekeleri ve çeşitli kutuları saksı olarak kullanabilirsiniz, isterseniz boyayın isterseniz oldukları gibi kalsınlar, drenaj için altlarına delik delmeyi unutmayın…

Listeye geçmeden önce iki önemli husustan da kısaca bahsetmek istiyorum: 

  1. Yazın sıcak aylarında arıların, sineklerin ve kuşların, su bulabilmeleri için onlara bir kabın içinde taze su bırakabilirsiniz, bu suyu arada kontrol edip değiştirmeniz önemli. Suyun içine düşüp boğulmamaları için çok derin olmayan bir tası tercih edip, içine üzerine konabilecekleri birkaç yükselti, taş, çam kabukları gibi nesneler koyabilirsiniz.
  2. Evinizde kullandığınız böcek ilaçlarına, kimyasallara dikkat edin, tercihen doğal olmayan hiçbir şey kullanmayın. Hem kendinize, hem de ekosisteme zarar veriyorsunuz.

Gelelim tozlaştırıcı dostu bitkilerimize, şunu belirteyim, tabii ki bunlarla sınırlı değiliz. Hepimizin mutfaklarda bol bol kullandığı, en önemli tozlaştırıcılardan biri olan balarısının da çok sevdiği biberiye, lavanta, kekik gibi bitkiler var, biraz değişik şeylerden bahsedelim istedim ve onları listeye eklemedim. Siz isterseniz kendi araştırmanızı yapıp, mutfakta daha çok kullanacağınız veya çiçeklerini daha çok sevdiğiniz bitkileri tercih edebilirsiniz. 

1- Dereotu

Yaz sıcağında ferah ferah tükettiğimiz cacık, mücver gibi şeyler, salata ve mezelerde bolca kullandığımız bitkilerden. Tozlaştırıcılar da bizim kadar çok seviyor, saksıda da, toprakta da yetiştirebilirsiniz. Yazın çok güneş olduğu zamanlarda biraz gölge ayarlamak gerekir. Kış hariç bütün sene yetiştirmek mümkün (saksıda ise kışın da evin içine alabilirsiniz). Sürekli çoğalması için toprağın 3 cm üzerinden kesip kullanmanız yeterli.

2- Rezene

Rezene havuç ile aynı familyadan. Biraz anasona benzediği için sevmeyenler olabiliyor, kuvvetli bir kokusu ve aroması var. Kökünü de yiyebilirsiniz veya üstten yapraklarını budayarak devam edersiniz. Ben yumurtalara, salatalara koyuyorum. Uğur böceklerini ve zar kanatlı böcekleri kendisine çeker. Dereotu ile yan yana dikmeyin ama, çapraz tozlaşma olabiliyor.

3- Altınoğulotu (Monarda didyma)

Çok estetik ve çiçekleri de yenebilen çok yıllık kalıcı bir bitki. Güneşli yerleri tercih etmekle beraber gölgede de yetişiyor. Saksıda da olur, toprakta da, nem seviyor ve dona dayanıklı. 

4- Hodan (Borago officinalis)

Yaprakları turşu yapımında da kullanılan, doğal afrodizyak… Yemeğinin tarifini internette bulabilirsiniz. Bütün tozlaştırıcılar da çiçeklerini pek seviyor. Mayıstan önce dikmek lazım, bütün yaz çiçek verebilir. Tek yıllık bir bitki ama tohum alabilir ve tekrar yetiştirebilirsiniz. Tüm Türkiye’de yetişiyor.

5- Karakafes Otu (Symphytum officinale)

Hodangillerden, çok yıllık bir bitki. Bol nektarlı ve aynı zamanda şifalı bir bitki. Çan biçimli çiçekleri de çok estetik. Kökleri bölerek veya tohumlarından çoğaltabilirsiniz. Bir kere dikince sökmesi zor, aklınızda olsun, kalıcı bir yer seçin. 

6- Kişniş (Coriandrum sativum)

Ben çok severim, Erzurum’da turşusunu yapıyorlar, salatalara, yemeklere, her şeye koyuyorlar. Küçük beyaz çiçekleri ile tozlaştırıcıları besler, tohumları ve yaprakları da siz yersiniz. Şişkinliğe, hazımsızlığa iyi gelir derler. Saksıda da yetişir, güneşi sever ve her yıl tohum alıp çoğaltabilirsiniz.

7- Selam Otu (Levisticum officinale)

Maydonozgillerden, ben kerevize benzetiyorum. Çok yapraklı, genelde yapraklarını sallayınca aralarına sığınmış bir sürü canlı uçuşmaya başlıyor, birkaç sinek yutmuşluğum var böyle. Çok yıllık bir bitki, donlara da dayanıklı. Bir sürü yerde yabanı olarak yetiştiğini gördüm.  

8- Mayıs Papatyası (Chamomillae Romanae)

Papatyayı kim sevmez ki! Seviyor-sevmiyor oynar, toplar kurutur bol bol da papatya çayı içersiniz. Bir sürü dost böceği bahçenize çekmenin yanı sıra, beyaz çiçekleri ile harika bir görüntü bence. Tek yıllık ve çok büyük bir aileden, sadece Türkiye’de 1156’dan fazla türü var… 

9- Ayçiçeği (Helianthus annuus L.)

Hiç gözlemleme fırsatınız oldu mu bilmiyorum, 24 saat içinde boynunu bükmesini ve sonra yine güneşe doğru kafasını kaldırmasını izleyebilirsiniz, bunu her gün yapıyor. Tek yıllık ve yazlık bir bitki. Faydalı böcekler yapraklarına sığınıyor, bol nektarlı (balarıları da çok seviyor, Trakya’nın ayçiçek balı meşhurdur) ve çekirdeklerini yemezseniz kuşları, karıncaları besleyebilirsiniz.

10- Civanperçemi (Achillea millefolium)

Değişik bir kokusu var, pek sevilmez, faydalı böcekleri çekiyor ve zararlıları uzaklaştırıyor o yüzden bostanlarda da kardeş bitki olarak kullanılabiliyor. Çok yıllık bir bitki ve minik minik çiçekleri kocaman güzel öbekler oluşturuyor. 

Son olarak, zor günler geçiriyoruz ve değiştiremeyeceğimiz şeyler var. Elimizden gelenin en iyisini yapalım ve gelecek güzel günlere odaklanalım…

“Fakat her şey geçer, her şey unutulur. Kendini bir felâketin içinde kaybetmenin mânâsı yoktur. İnsan birazcık da kalender olmalıdır!”

Sabahattin Ali, Kuyucaklı Yusuf

Yazı: Yasemin Kireç

3 adet yorum var

  1. Ayla Yöntem

    Merhaba Yasemin Hanım, bilgilendirici yazınız için teşekkürler. Bahcemizde küçük bir konteynerimiz var ve bu konteynerin banyo camında arılar petek yapıyor. Bu konuda ne yapabiliriz fikriniz var mı?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Paylaş